महाभारत
Caitraratha-parva (dhṛṣṭadyumna-draupadī-janma) (The Birth of Dhṛṣṭadyumna and Draupadī)1.155.41–43
1018 / 15823
महाभारत · 1.155.41–43
देवनागरी

कुमारी चापि पाञ्चाली वेदिमध्यात् समुत्थिता ॥
सुभगा दर्शनीयाङ्गी वेदिमध्या मनोरमा ॥
श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजा ॥
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षाद् अमरवर्णिनी ॥
नीलोत्पलसमो गन्धो यस्याः क्रोशात् प्रवायति ॥
या बिभर्ति परं रूपं यस्या नास्त्य् उपमा भुवि ॥

लिप्यंतरण (IAST)

kumārī cāpi pāñcālī vedimadhyāt samutthitā ||
subhagā darśanīyāṅgī vedimadhyā manoramā ||
śyāmā padmapalāśākṣī nīlakuñcitamūrdhajā ||
mānuṣaṃ vigrahaṃ kṛtvā sākṣād amaravarṇinī ||
nīlotpalasamo gandho yasyāḥ krośāt pravāyati ||
yā bibharti paraṃ rūpaṃ yasyā nāsty upamā bhuvi ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कुमारी च अपि पाञ्चाली वेदिमध्यात् समुत्थिताkumārī ca api pāñcālī vedimadhyāt samutthitāand a maiden of Panchala arose from the middle of the altar,
सुभगा दर्शनीयाङ्गी वेदिमध्या मनोरमाsubhagā darśanīyāṅgī vedimadhyā manoramāauspicious, lovely of body, slender-waisted, enchanting;
श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजाśyāmā padmapalāśākṣī nīlakuñcitamūrdhajādark-complexioned, with eyes like lotus petals, with dark curling hair,
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षात् अमरवर्णिनीmānuṣaṃ vigrahaṃ kṛtvā sākṣāt amaravarṇinīhaving taken a human form, yet truly [colored] like the immortals;
नीलोत्पलसमः गन्धः यस्याः क्रोशात् प्रवायतिnīlotpalasamaḥ gandhaḥ yasyāḥ krośāt pravāyatiwhose fragrance, like that of a blue lotus, wafted for a krosha [a league],
या बिभर्ति परं रूपं यस्याः न अस्ति उपमा भुविyā bibharti paraṃ rūpaṃ yasyāḥ na asti upamā bhuviwho bore a supreme beauty that had no equal on earth;
चापिcāpioriginal form "cāpi", added to complete the word-by-word coverage
साक्षाद्sākṣādoriginal form "sākṣād", added to complete the word-by-word coverage
नीलोत्पलसमोnīlotpalasamooriginal form "nīlotpalasamo", added to complete the word-by-word coverage
गन्धोgandhooriginal form "gandho", added to complete the word-by-word coverage
यस्याyasyāoriginal form "yasyā", added to complete the word-by-word coverage
नास्त्य्nāstyoriginal form "nāsty", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"And a maiden of Panchala arose from the middle of the altar — auspicious, lovely of body, slender-waisted, enchanting; dark-complexioned, with eyes like lotus petals, with dark curling hair, having taken a human form, yet truly colored like the immortals. Her fragrance, like that of a blue lotus, wafted for a krosha, and she bore a supreme beauty that had no equal on earth."

संस्करण

b23a9f72877f · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:19:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से