महाभारत
Caitraratha-parva (vyāsa-vara-kathana) (Vyāsa on Śiva's Boon)1.157.6–8
1029 / 15823
महाभारत · 1.157.6–8
देवनागरी

आसीत् तपोवने का चिद् ऋषेः कन्या महात्मनः ॥
विलग्नमध्या सुश्रोणी सुभ्रूः सर्वगुणान्विता ॥
कर्मभिः स्वकृतैः सा तु दुर्भगा समपद्यत ॥
नाध्यगच्छत् पतिं सा तु कन्या रूपवती सती ॥
तपस् तप्तुम् अथारेभे पत्यर्थम् असुखा ततः ॥
तोषयाम् आस तपसा सा किलोग्रेण शंकरम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

āsīt tapovane kā cid ṛṣeḥ kanyā mahātmanaḥ ||
vilagnamadhyā suśroṇī subhrūḥ sarvaguṇānvitā ||
karmabhiḥ svakṛtaiḥ sā tu durbhagā samapadyata ||
nādhyagacchat patiṃ sā tu kanyā rūpavatī satī ||
tapas taptum athārebhe patyartham asukhā tataḥ ||
toṣayām āsa tapasā sā kilogreṇa śaṃkaram ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आसीत् तपोवने का चित् ऋषेः कन्या महात्मनःāsīt tapovane kā cit ṛṣeḥ kanyā mahātmanaḥthere was in an ascetic grove a certain daughter of a great sage,
विलग्नमध्या सुश्रोणी सुभ्रूः सर्वगुणान्विताvilagnamadhyā suśroṇī subhrūḥ sarvaguṇānvitāslender-waisted, fair-hipped, fair-browed, endowed with every virtue;
कर्मभिः स्वकृतैः सा तु दुर्भगा समपद्यतkarmabhiḥ svakṛtaiḥ sā tu durbhagā samapadyatabut by deeds done by herself she became unfortunate:
न अध्यगच्छत् पतिं सा तु कन्या रूपवती सतीna adhyagacchat patiṃ sā tu kanyā rūpavatī satīthat maiden did not find a husband, though beautiful and virtuous;
तपः तप्तुम् अथ आरेभे पत्यर्थम् असुखा ततःtapaḥ taptum atha ārebhe patyartham asukhā tataḥthen, unhappy, she began to practice austerity for a husband's sake,
तोषयाम् आस तपसा सा किल उग्रेण शंकरम्toṣayām āsa tapasā sā kila ugreṇa śaṃkaramand pleased Shankara [Shiva] with fierce austerity;
चिद्cidoriginal form "cid", added to complete the word-by-word coverage
नाध्यगच्छत्nādhyagacchatoriginal form "nādhyagacchat", added to complete the word-by-word coverage
तपस्tapasoriginal form "tapas", added to complete the word-by-word coverage
अथारेभेathārebheoriginal form "athārebhe", added to complete the word-by-word coverage
किलोग्रेणkilogreṇaoriginal form "kilogreṇa", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"There was in an ascetic grove a certain daughter of a great sage -- slender-waisted, fair-hipped, fair-browed, endowed with every virtue. But by deeds done by herself in a past life, she became unfortunate: that maiden did not find a husband, though beautiful and virtuous. Then, unhappy, she began to practice austerity for a husband's sake and pleased Shiva with fierce asceticism."

संस्करण

1bf55ca16afe · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:19:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से