महाभारत
Caitraratha-parva (tapatī-upākhyāna-ārambha) (The Beginning of the Tale of Tapatī)1.160.12–14
1067 / 15823
महाभारत · 1.160.12–14
देवनागरी

अर्थर्क्षपुत्रः कौन्तेय कुरूणाम् ऋषभो बली ॥
सूर्यम् आराधयाम् आस नृपः संवरणः सदा ॥
अर्घ्यमाल्योपहारैश् च शश्वच् च नृपतिर् यतः ॥
नियमैर् उपवासैश् च तपोभिर् विविधैर् अपि ॥
शुश्रूषुर् अनहंवादी शुचिः पौरवनन्दनः ॥
अंशुमन्तं समुद्यन्तं पूजयाम् आस भक्तिमान् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

artharkṣaputraḥ kaunteya kurūṇām ṛṣabho balī ||
sūryam ārādhayām āsa nṛpaḥ saṃvaraṇaḥ sadā ||
arghyamālyopahāraiś ca śaśvac ca nṛpatir yataḥ ||
niyamair upavāsaiś ca tapobhir vividhair api ||
śuśrūṣur anahaṃvādī śuciḥ pauravanandanaḥ ||
aṃśumantaṃ samudyantaṃ pūjayām āsa bhaktimān ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अर्थर्क्षपुत्रः कौन्तेय कुरूणाम् ऋषभः बलीartharkṣaputraḥ kaunteya kurūṇām ṛṣabhaḥ balīthe son of Rikṣa, O Kaunteya, the bull of the Kurus, mighty,
सूर्यम् आराधयाम् आस नृपः संवरणः सदाsūryam ārādhayām āsa nṛpaḥ saṃvaraṇaḥ sadāthe Sun was worshipped by [that] King Samvarana always;
अर्घ्यमाल्योपहारैः च शश्वत् च नृपतिः यतःarghyamālyopahāraiḥ ca śaśvat ca nṛpatiḥ yataḥwith offerings of arghya, garlands, and gifts, constantly, the disciplined king,
नियमैः उपवासैः च तपोभिः विविधैः अपिniyamaiḥ upavāsaiḥ ca tapobhiḥ vividhaiḥ apiwith vows, fasts, and various austerities;
शुश्रूषुः अनहंवादी शुचिः पौरवनन्दनःśuśrūṣuḥ anahaṃvādī śuciḥ pauravanandanaḥdiligent [in service], free of self-praise, pure, the joy of the Pauravas,
अंशुमन्तं समुद्यन्तं पूजयाम् आस भक्तिमान्aṃśumantaṃ samudyantaṃ pūjayām āsa bhaktimānworshipped the radiant [Surya] rising, devoted;
ऋषभोṛṣabhooriginal form "ṛṣabho", added to complete the word-by-word coverage
अर्घ्यमाल्योपहारैश्arghyamālyopahāraiśoriginal form "arghyamālyopahāraiś", added to complete the word-by-word coverage
शश्वच्śaśvacoriginal form "śaśvac", added to complete the word-by-word coverage
नृपतिर्nṛpatiroriginal form "nṛpatir", added to complete the word-by-word coverage
नियमैर्niyamairoriginal form "niyamair", added to complete the word-by-word coverage
उपवासैश्upavāsaiśoriginal form "upavāsaiś", added to complete the word-by-word coverage
तपोभिर्tapobhiroriginal form "tapobhir", added to complete the word-by-word coverage
विविधैर्vividhairoriginal form "vividhair", added to complete the word-by-word coverage
शुश्रूषुर्śuśrūṣuroriginal form "śuśrūṣur", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

«The son of Rikṣa, O Kaunteya, the bull of the Kurus, mighty, King Samvarana always worshipped the Sun — with offerings of arghya, garlands, and gifts, with vows, fasts, and various austerities. Diligent in service, free of self-praise, pure, the joy of the Pauravas, devoted, he worshipped the radiant rising Surya».

संस्करण

e99ed0c81a28 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:19:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से