महाभारत
Caitraratha-parva (saṃvaraṇa-tapatī-saṃvāda) (The Dialogue of Saṃvaraṇa and Tapatī)1.161.10–13
1080 / 15823
महाभारत · 1.161.10–13
देवनागरी

त्वय्य् अधीना हि मे प्राणाः किंनरोद्गीतभाषिणि ॥
चारुसर्वानवद्याङ्गि पद्मेन्दुसदृशानने ॥
न ह्य् अहं त्वद् ऋते भीरु शक्ष्ये जीवितुम् आत्मना ॥
तस्मात् कुरु विशालाक्षि मय्य् अनुक्रोशम् अङ्गने ॥
भक्तं माम् असितापाङ्गे न परित्यक्तुम् अर्हसि ॥
त्वं हि मां प्रीतियोगेन त्रातुम् अर्हसि भामिनि ॥
गान्धर्वेण च मां भीरु विवाहेनैहि सुन्दरि ॥
विवाहानां हि रम्भोरु गान्धर्वः श्रेष्ठ उच्यते ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tvayy adhīnā hi me prāṇāḥ kiṃnarodgītabhāṣiṇi ||
cārusarvānavadyāṅgi padmendusadṛśānane ||
na hy ahaṃ tvad ṛte bhīru śakṣye jīvitum ātmanā ||
tasmāt kuru viśālākṣi mayy anukrośam aṅgane ||
bhaktaṃ mām asitāpāṅge na parityaktum arhasi ||
tvaṃ hi māṃ prītiyogena trātum arhasi bhāmini ||
gāndharveṇa ca māṃ bhīru vivāhenaihi sundari ||
vivāhānāṃ hi rambhoru gāndharvaḥ śreṣṭha ucyate ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
त्वयि अधीनाः हि मे प्राणाः किंनरोद्गीतभाषिणिtvayi adhīnāḥ hi me prāṇāḥ kiṃnarodgītabhāṣiṇi"for my life depends upon you, O you whose speech is [like] the song of the kinnaras,
चारुसर्वानवद्याङ्गि पद्मेन्दुसदृशाननेcārusarvānavadyāṅgi padmendusadṛśānaneO lovely one, faultless in every limb, with a face like the lotus and the moon;
न हि अहम् त्वत् ऋते भीरु शक्ष्ये जीवितुम् आत्मनाna hi aham tvat ṛte bhīru śakṣye jīvitum ātmanāfor without you, O timid one, I shall not be able to live by myself;
तस्मात् कुरु विशालाक्षि मयि अनुक्रोशम् अङ्गनेtasmāt kuru viśālākṣi mayi anukrośam aṅganetherefore show, O wide-eyed one, compassion toward me, O maiden;
भक्तं माम् असितापाङ्गे न परित्यक्तुम् अर्हसिbhaktaṃ mām asitāpāṅge na parityaktum arhasime, devoted [to you], O dark-eyed one, you must not abandon;
त्वं हि मां प्रीतियोगेन त्रातुम् अर्हसि भामिनिtvaṃ hi māṃ prītiyogena trātum arhasi bhāminiyou must save me through the bond of love, O radiant one;
गान्धर्वेण च मां भीरु विवाहेन एहि सुन्दरिgāndharveṇa ca māṃ bhīru vivāhena ehi sundariand unite with me, O timid one, in gandharva marriage, O beautiful one;
विवाहानां हि रम्भोरु गान्धर्वः श्रेष्ठ उच्यतेvivāhānāṃ hi rambhoru gāndharvaḥ śreṣṭha ucyatefor of marriages, O you of lovely thighs, the gandharva is said to be the best";
त्वय्य्tvayyoriginal form "tvayy", added to complete the word-by-word coverage
अधीनाadhīnāoriginal form "adhīnā", added to complete the word-by-word coverage
ह्य्hyoriginal form "hy", added to complete the word-by-word coverage
अहंahaṃoriginal form "ahaṃ", added to complete the word-by-word coverage
त्वद्tvadoriginal form "tvad", added to complete the word-by-word coverage
मय्य्mayyoriginal form "mayy", added to complete the word-by-word coverage
विवाहेनैहिvivāhenaihioriginal form "vivāhenaihi", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"For my life depends upon you, whose voice is like the song of the kinnaras, lovely one, faultless in every limb, with a face like the lotus and the moon. Without you, O timid one, I shall not be able to live by myself; therefore show compassion toward me, O wide-eyed maiden. Me, devoted to you, O dark-eyed one, you must not abandon; you must save me through the bond of love, O beautiful one. And unite with me in gandharva marriage, O beautiful one; for of marriages, O you of lovely thighs, the gandharva is said to be the best."

संस्करण

560a3874d34c · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:29:43 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से