महाभारत
Vaivāhika-parva (draupadī-vivāha-vicāra) (The Dispute over Draupadī's Marriage)1.187.12–14
1363 / 15823
महाभारत · 1.187.12–14
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
ततः स द्रुपदो राजा हर्षव्याकुललोचनः ॥
प्रतिवक्तुं तदा युक्तं नाशकत् तं युधिष्ठिरम् ॥
यत्नेन तु स तं हर्षं संनिगृह्य परंतपः ॥
अनुरूपं ततो राजा प्रत्युवाच युधिष्ठिरम् ॥
पप्रच्छ चैनं धर्मात्मा यथा ते प्रद्रुताः पुरा ॥
स तस्मै सर्वम् आचख्याव् आनुपूर्व्येण पाण्डवः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ sa drupado rājā harṣavyākulalocanaḥ ||
prativaktuṃ tadā yuktaṃ nāśakat taṃ yudhiṣṭhiram ||
yatnena tu sa taṃ harṣaṃ saṃnigṛhya paraṃtapaḥ ||
anurūpaṃ tato rājā pratyuvāca yudhiṣṭhiram ||
papraccha cainaṃ dharmātmā yathā te pradrutāḥ purā ||
sa tasmai sarvam ācakhyāv ānupūrvyeṇa pāṇḍavaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः सः द्रुपदः राजा हर्षव्याकुललोचनःtataḥ saḥ drupadaḥ rājā harṣavyākulalocanaḥThen that King Drupada, his eyes bewildered with joy,
प्रतिवक्तुं तदा युक्तं न अशकत् तं युधिष्ठिरम्prativaktuṃ tadā yuktaṃ na aśakat taṃ yudhiṣṭhiramcould not then answer Yudhishthira as was fitting;
यत्नेन तु सः तं हर्षं संनिगृह्य परंतपःyatnena tu saḥ taṃ harṣaṃ saṃnigṛhya paraṃtapaḥbut, with effort restraining that joy, the scourge of foes,
अनुरूपं ततः राजा प्रत्युवाच युधिष्ठिरम्anurūpaṃ tataḥ rājā pratyuvāca yudhiṣṭhiramthe king then answered Yudhishthira fittingly;
पप्रच्छ च एनं धर्मात्मा यथा ते प्रद्रुताः पुराpapraccha ca enaṃ dharmātmā yathā te pradrutāḥ purāand asked him, the righteous one, how they had fled before;
सः तस्मै सर्वम् आचख्यौ आनुपूर्व्येण पाण्डवःsaḥ tasmai sarvam ācakhyau ānupūrvyeṇa pāṇḍavaḥand that Pandava told him everything in order;
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
द्रुपदोdrupadooriginal form "drupado", added to complete the word-by-word coverage
नाशकत्nāśakatoriginal form "nāśakat", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
ततोtatooriginal form "tato", added to complete the word-by-word coverage
चैनंcainaṃoriginal form "cainaṃ", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
आचख्याव्ācakhyāvoriginal form "ācakhyāv", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

‘Then King Drupada, his eyes bewildered with joy, could not answer Yudhishthira as was fitting; but, with effort restraining that joy, the king, scourge of foes, then answered Yudhishthira fittingly; and, righteous as he was, asked him how they had fled before — and the Pandava told him everything in order.’

संस्करण

10e1cbc4cb8a · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:44:41 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से