महाभारत
Rājasūyārambha-parva (Arjuna's Speech)2.15.1–2
2150 / 15823
महाभारत · 2.15.1–2
देवनागरी

युधिष्ठिर उवाच
सम्राड्गुणम् अभीप्सन् वै युष्मान् स्वार्थपरायणः ॥
कथं प्रहिणुयां भीमं बलात् केवलसाहसात् ॥
भीमार्जुनाव् उभौ नेत्रे मनो मन्ये जनार्दनम् ॥
मनश्चक्षुर्विहीनस्य कीदृशं जीवितं भवेत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
samrāḍguṇam abhīpsan vai yuṣmān svārthaparāyaṇaḥ ||
kathaṃ prahiṇuyāṃ bhīmaṃ balāt kevalasāhasāt ||
bhīmārjunāv ubhau netre mano manye janārdanam ||
manaścakṣurvihīnasya kīdṛśaṃ jīvitaṃ bhavet ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सम्राट्-गुणम् अभीप्सन् वैsamrāṭ-guṇam abhīpsan vaidesiring the qualities of a sovereign,
युष्मान् स्व-अर्थ-परायणःyuṣmān sva-artha-parāyaṇaḥyou—[I,] devoted to my own self-interest—
कथम् प्रहिणुयाम् भीमम्katham prahiṇuyām bhīmamhow shall I send Bhima [into battle]
बलात् केवल-साहसात्balāt kevala-sāhasātby force, out of sheer recklessness?
भीम-अर्जुनौ उभौ नेत्रेbhīma-arjunau ubhau netreBhima and Arjuna are both [my] eyes,
मनः मन्ये जनार्दनम्manaḥ manye janārdanamJanardana I consider [my] mind;
मनः-चक्षुः-विहीनस्यmanaḥ-cakṣuḥ-vihīnasyaof one deprived of mind and eyes
कीदृशम् जीवितम् भवेत्kīdṛśam jīvitam bhavetwhat would life be like?
युधिष्ठिरyudhiṣṭhiraoriginal form "yudhiṣṭhira", added to complete the word-by-word coverage
सम्राड्गुणम्samrāḍguṇamoriginal form "samrāḍguṇam", added to complete the word-by-word coverage
स्वार्थपरायणःsvārthaparāyaṇaḥoriginal form "svārthaparāyaṇaḥ", added to complete the word-by-word coverage
कथंkathaṃoriginal form "kathaṃ", added to complete the word-by-word coverage
प्रहिणुयांprahiṇuyāṃoriginal form "prahiṇuyāṃ", added to complete the word-by-word coverage
भीमंbhīmaṃoriginal form "bhīmaṃ", added to complete the word-by-word coverage
केवलसाहसात्kevalasāhasātoriginal form "kevalasāhasāt", added to complete the word-by-word coverage
भीमार्जुनाव्bhīmārjunāvoriginal form "bhīmārjunāv", added to complete the word-by-word coverage
मनोmanooriginal form "mano", added to complete the word-by-word coverage
मनश्चक्षुर्विहीनस्यmanaścakṣurvihīnasyaoriginal form "manaścakṣurvihīnasya", added to complete the word-by-word coverage
कीदृशंkīdṛśaṃoriginal form "kīdṛśaṃ", added to complete the word-by-word coverage
जीवितंjīvitaṃoriginal form "jīvitaṃ", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Yudhishthira said: "Desiring the dignity of a sovereign, [I,] devoted to my own self-interest—how shall I send Bhima into battle out of sheer recklessness? Bhima and Arjuna are both my eyes, and Janardana I regard as my very mind; what would life be for one deprived of mind and eyes?"

संस्करण

d5b468f301bf · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:13:23 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से