महाभारत
Arghyāharaṇa-parva (śiśupāla-vākya) (The Speech of Shishupala)2.34.12–14
2389 / 15823
महाभारत · 2.34.12–14
देवनागरी

वयं तु न भयाद् अस्य कौन्तेयस्य महात्मनः ॥
प्रयच्छामः करान् सर्वे न लोभान् न च सान्त्वनात् ॥
अस्य धर्मप्रवृत्तस्य पार्थिवत्वं चिकीर्षतः ॥
करान् अस्मै प्रयच्छामः सो ऽयम् अस्मान् न मन्यते ॥
किम् अन्यद् अवमानाद् धि यद् इमं राजसंसदि ॥
अप्राप्तलक्षणं कृष्णम् अर्घ्येणार्चितवान् असि ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vayaṃ tu na bhayād asya kaunteyasya mahātmanaḥ ||
prayacchāmaḥ karān sarve na lobhān na ca sāntvanāt ||
asya dharmapravṛttasya pārthivatvaṃ cikīrṣataḥ ||
karān asmai prayacchāmaḥ so 'yam asmān na manyate ||
kim anyad avamānād dhi yad imaṃ rājasaṃsadi ||
aprāptalakṣaṇaṃ kṛṣṇam arghyeṇārcitavān asi ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वयं तु न भयाद् अस्यvayaṃ tu na bhayād asya«we, however, not out of fear of this
कौन्तेयस्य महात्मनःkaunteyasya mahātmanaḥgreat-souled son of Kunti,
प्रयच्छामः करान् सर्वेprayacchāmaḥ karān sarvepay tribute — all of us —
न लोभान् न च सान्त्वनात्na lobhān na ca sāntvanātneither out of greed nor from being placated;
अस्य धर्म-प्रवृत्तस्यasya dharma-pravṛttasyato him, abiding in dharma,
पार्थिवत्वं चिकीर्षतःpārthivatvaṃ cikīrṣataḥdesiring universal kingship,
करान् अस्मै प्रयच्छामःkarān asmai prayacchāmaḥwe pay tribute —
सो अयम् अस्मान् न मन्यतेso ayam asmān na manyateand he does not respect us;
किम् अन्यद् अवमानाद् धिkim anyad avamānād dhiwhat else is it but humiliation,
यद् इमं राज-संसदिyad imaṃ rāja-saṃsadithat in this assembly of kings
अप्राप्त-लक्षणं कृष्णम्aprāpta-lakṣaṇaṃ kṛṣṇamKrishna, lacking [the royal] marks,
अर्घ्येण अर्चितवान् असिarghyeṇa arcitavān asiyou have honored with arghya?»
धर्मप्रवृत्तस्यdharmapravṛttasyaoriginal form "dharmapravṛttasya", added to complete the word-by-word coverage
ऽयम्'yamoriginal form "'yam", added to complete the word-by-word coverage
राजसंसदिrājasaṃsadioriginal form "rājasaṃsadi", added to complete the word-by-word coverage
अप्राप्तलक्षणंaprāptalakṣaṇaṃoriginal form "aprāptalakṣaṇaṃ", added to complete the word-by-word coverage
अर्घ्येणार्चितवान्arghyeṇārcitavānoriginal form "arghyeṇārcitavān", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"We, however, all pay tribute to this great-souled Kaunteya not out of fear, not out of greed, and not from being placated. To him, abiding in dharma and desiring universal kingship, we pay tribute — yet he does not respect us. What is this but humiliation, that in this assembly of kings you have honored with arghya Krishna, who lacks the marks of kingship?"

संस्करण

702a43d2420c · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:40:27 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से