महाभारत
Dyūta-parva (dyūta-niścaya, sabhā-nirmāṇa) (The Decision for the Game and the Building of the Hall)2.51.7–9
2569 / 15823
महाभारत · 2.51.7–9
देवनागरी

नारभेत् परसामर्थ्यात् पुरुषः कार्यम् आत्मनः ॥
मतिसाम्यं द्वयोर् नास्ति कार्येषु कुरुनन्दन ॥
भयं परिहरन् मन्द आत्मानं परिपालयन् ॥
वर्षासु क्लिन्नकटवत् तिष्ठन्न् एवावसीदति ॥
न व्याधयो नापि यमः श्रेयःप्राप्तिं प्रतीक्षते ॥
यावद् एव भवेत् कल्पस् तावच् छ्रेयः समाचरेत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

nārabhet parasāmarthyāt puruṣaḥ kāryam ātmanaḥ ||
matisāmyaṃ dvayor nāsti kāryeṣu kurunandana ||
bhayaṃ pariharan manda ātmānaṃ paripālayan ||
varṣāsu klinnakaṭavat tiṣṭhann evāvasīdati ||
na vyādhayo nāpi yamaḥ śreyaḥprāptiṃ pratīkṣate ||
yāvad eva bhavet kalpas tāvac chreyaḥ samācaret ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
न आरभेत् पर-सामर्थ्यात्na ārabhet para-sāmarthyāt'One should not, on another's judgment, begin
पुरुषः कार्यम् आत्मनःpuruṣaḥ kāryam ātmanaḥone's own task;
मति-साम्यं द्वयोर् नास्तिmati-sāmyaṃ dvayor nāstithere is no agreement of minds between two [people]
कार्येषु कुरु-नन्दनkāryeṣu kuru-nandanain matters, O descendant of Kuru;
भयं परिहरन् मन्दbhayaṃ pariharan mandathe fool, avoiding fear,
आत्मानं परिपालयन्ātmānaṃ paripālayanguarding himself,
वर्षासु क्लिन्न-कटवत्varṣāsu klinna-kaṭavatlike a mat soaked in the rains,
तिष्ठन्न् एव अवसीदतिtiṣṭhann eva avasīdatimerely perishes while remaining [inactive];
न व्याधयो न अपि यमःna vyādhayo na api yamaḥneither diseases nor Yama
श्रेयः-प्राप्तिं प्रतीक्षतेśreyaḥ-prāptiṃ pratīkṣatewait for the attainment of good;
यावद् एव भवेत् कल्पस्yāvad eva bhavet kalpasas long as one's capacity [term] lasts,
तावच् छ्रेयः समाचरेत्tāvac chreyaḥ samācaretso long let them do good»."
नारभेत्nārabhetoriginal form "nārabhet", added to complete the word-by-word coverage
परसामर्थ्यात्parasāmarthyātoriginal form "parasāmarthyāt", added to complete the word-by-word coverage
मतिसाम्यंmatisāmyaṃoriginal form "matisāmyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
कुरुनन्दनkurunandanaoriginal form "kurunandana", added to complete the word-by-word coverage
क्लिन्नकटवत्klinnakaṭavatoriginal form "klinnakaṭavat", added to complete the word-by-word coverage
एवावसीदतिevāvasīdatioriginal form "evāvasīdati", added to complete the word-by-word coverage
नापिnāpioriginal form "nāpi", added to complete the word-by-word coverage
श्रेयःप्राप्तिंśreyaḥprāptiṃoriginal form "śreyaḥprāptiṃ", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"One should not begin [or abandon] one's own task on another's judgment; there is no agreement of minds between two people in matters, O descendant of Kuru. The fool who avoids all fear and merely guards himself perishes in inaction, like a mat soaked by the rains. Neither diseases nor Yama wait for a man to attain good; as long as the term of one's strength lasts, so long let one accomplish the good [one desires]."

संस्करण

bf74a710e678 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 4:03:36 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से