महाभारत
Dyūta-parva (dyūta-prārambha) (The Beginning of the Dice Game)2.53.6–8
2592 / 15823
महाभारत · 2.53.6–8
देवनागरी

युधिष्ठिर उवाच
एवम् आहायम् असितो देवलो मुनिसत्तमः ॥
इमानि लोकद्वाराणि यो वै संचरते सदा ॥
इदं वै देवनं पापं मायया कितवैः सह ॥
धर्मेण तु जयो युद्धे तत् परं साधु देवनम् ॥
नार्या म्लेच्छन्ति भाषाभिर् मायया न चरन्त्य् उत ॥
अजिह्मम् अशठं युद्धम् एतत् सत्पुरुषव्रतम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
evam āhāyam asito devalo munisattamaḥ ||
imāni lokadvārāṇi yo vai saṃcarate sadā ||
idaṃ vai devanaṃ pāpaṃ māyayā kitavaiḥ saha ||
dharmeṇa tu jayo yuddhe tat paraṃ sādhu devanam ||
nāryā mlecchanti bhāṣābhir māyayā na caranty uta ||
ajihmam aśaṭhaṃ yuddham etat satpuruṣavratam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवम् आह अयम् असितोevam āha ayam asito"thus spoke this Asita
देवलो मुनि-सत्तमःdevalo muni-sattamaḥDevala, the best of sages,
इमानि लोक-द्वाराणिimāni loka-dvārāṇi[that] these gates of the worlds
यो वै संचरते सदाyo vai saṃcarate sadāhe forever passes through:
इदं वै देवनं पापंidaṃ vai devanaṃ pāpaṃ'this game is sinful —
मायया कितवैः सहmāyayā kitavaiḥ sahaby deceit, with cheating gamblers;
धर्मेण तु जयो युद्धेdharmeṇa tu jayo yuddhebut victory in battle by dharma —
तत् परं साधु देवनम्tat paraṃ sādhu devanamthat is the best 'game';
नार्या म्लेच्छन्ति भाषाभिर्nāryā mlecchanti bhāṣābhirthe noble do not babble in barbarous tongues,
मायया न चरन्त्य् उतmāyayā na caranty utanor do they act by deceit;
अजिह्मम् अशठं युद्धम्ajihmam aśaṭhaṃ yuddhama battle without guile, without treachery —
एतत् सत्-पुरुष-व्रतम्etat sat-puruṣa-vratamsuch is the vow of good men.'"
युधिष्ठिरyudhiṣṭhiraoriginal form "yudhiṣṭhira", added to complete the word-by-word coverage
आहायम्āhāyamoriginal form "āhāyam", added to complete the word-by-word coverage
मुनिसत्तमःmunisattamaḥoriginal form "munisattamaḥ", added to complete the word-by-word coverage
लोकद्वाराणिlokadvārāṇioriginal form "lokadvārāṇi", added to complete the word-by-word coverage
सत्पुरुषव्रतम्satpuruṣavratamoriginal form "satpuruṣavratam", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

[Yudhishthira:] "Thus spoke Asita Devala, the best of sages, who forever passes through these gates of the worlds: 'This game is sinful — [for it is played] by deceit, with cheating gamblers; but victory in battle by dharma — that is the best "game." The noble do not babble in barbarous tongues and do not act by deceit; a battle without guile, without treachery — such is the vow of good men.'"

संस्करण

804dbeaf71fb · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 4:03:36 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से