महाभारत
Dyūta-parva (dyūta-prārambha) (The Beginning of the Dice Game)2.53.17–19
2597 / 15823
महाभारत · 2.53.17–19
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
उपोह्यमाने द्यूते तु राजानः सर्व एव ते ॥
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य विविशुस् तां सभां ततः ॥
भीष्मो द्रोणः कृपश् चैव विदुरश् च महामतिः ॥
नातीवप्रीतमनसस् ते ऽन्ववर्तन्त भारत ॥
ते द्वंद्वशः पृथक् चैव सिंहग्रीवा महौजसः ॥
सिंहासनानि भूरीणि विचित्राणि च भेजिरे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
upohyamāne dyūte tu rājānaḥ sarva eva te ||
dhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya viviśus tāṃ sabhāṃ tataḥ ||
bhīṣmo droṇaḥ kṛpaś caiva viduraś ca mahāmatiḥ ||
nātīvaprītamanasas te 'nvavartanta bhārata ||
te dvaṃdvaśaḥ pṛthak caiva siṃhagrīvā mahaujasaḥ ||
siṃhāsanāni bhūrīṇi vicitrāṇi ca bhejire ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
उपोह्यमाने द्यूते तुupohyamāne dyūte tuwhen the game had been brought forth [arranged],
राजानः सर्व एव तेrājānaḥ sarva eva teall those kings,
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्यdhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtyaplacing Dhritarashtra at their head,
विविशुस् तां सभां ततःviviśus tāṃ sabhāṃ tataḥthen entered that hall;
भीष्मो द्रोणः कृपश् चैवbhīṣmo droṇaḥ kṛpaś caivaBhishma, Drona, Kripa,
विदुरश् च महामतिःviduraś ca mahāmatiḥand Vidura the great-minded —
न अतीव-प्रीत-मनसस्na atīva-prīta-manasasnot very glad in mind —
ते ऽन्ववर्तन्त भारतte 'nvavartanta bhāratafollowed, O Bharata;
ते द्वंद्वशः पृथक् चैवte dvaṃdvaśaḥ pṛthak caivathey, in pairs and separately,
सिंह-ग्रीवा महौजसःsiṃha-grīvā mahaujasaḥlion-necked, mighty,
सिंह-आसनानि भूरीणिsiṃha-āsanāni bhūrīṇimany lion-thrones,
विचित्राणि च भेजिरेvicitrāṇi ca bhejirevariegated, took [their seats].
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
नातीवप्रीतमनसस्nātīvaprītamanasasoriginal form "nātīvaprītamanasas", added to complete the word-by-word coverage
सिंहग्रीवाsiṃhagrīvāoriginal form "siṃhagrīvā", added to complete the word-by-word coverage
सिंहासनानिsiṃhāsanānioriginal form "siṃhāsanāni", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

When the game had been brought [to its start], all those kings, placing Dhritarashtra at their head, entered that hall. Bhishma, Drona, Kripa, and Vidura the great-minded — not very glad in mind — followed [after them], O Bharata. And they, in pairs and singly, lion-necked and mighty, took the many variegated lion-thrones.

संस्करण

75a4abf07493 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 4:03:36 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से