महाभारत
Dyūta-parva (dyūta-prārambha) (The Beginning of the Dice Game)2.53.1–3
2590 / 15823
महाभारत · 2.53.1–3
देवनागरी

शकुनिर् उवाच
उपस्तीर्णा सभा राजन् रन्तुं चैते कृतक्षणाः ॥
अक्षान् उप्त्वा देवनस्य समयो ऽस्तु युधिष्ठिर ॥
युधिष्ठिर उवाच
निकृतिर् देवनं पापं न क्षात्रो ऽत्र पराक्रमः ॥
न च नीतिर् ध्रुवा राजन् किं त्वं द्यूतं प्रशंससि ॥
न हि मानं प्रशंसन्ति निकृतौ कितवस्य ह ॥
शकुने मैव नो जैषीर् अमार्गेण नृशंसवत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

śakunir uvāca
upastīrṇā sabhā rājan rantuṃ caite kṛtakṣaṇāḥ ||
akṣān uptvā devanasya samayo 'stu yudhiṣṭhira ||
yudhiṣṭhira uvāca
nikṛtir devanaṃ pāpaṃ na kṣātro 'tra parākramaḥ ||
na ca nītir dhruvā rājan kiṃ tvaṃ dyūtaṃ praśaṃsasi ||
na hi mānaṃ praśaṃsanti nikṛtau kitavasya ha ||
śakune maiva no jaiṣīr amārgeṇa nṛśaṃsavat ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
उपस्तीर्णा सभा राजन्upastīrṇā sabhā rājan[Shakuni:] "The hall is spread, O king,
रन्तुं च एते कृत-क्षणाःrantuṃ ca ete kṛta-kṣaṇāḥand these [players] are ready to play;
अक्षान् उप्त्वा देवनस्यakṣān uptvā devanasyahaving cast the dice, for the game
समयो ऽस्तु युधिष्ठिरsamayo 'stu yudhiṣṭhiralet there be an agreement, Yudhishthira";
निकृतिर् देवनं पापंnikṛtir devanaṃ pāpaṃ[Yudhishthira:] "Deceit — the game is sinful;
न क्षात्रो ऽत्र पराक्रमःna kṣātro 'tra parākramaḥthere is no kshatriya valor in it,
न च नीतिर् ध्रुवा राजन्na ca nītir dhruvā rājanand no firm policy, O king;
किं त्वं द्यूतं प्रशंससिkiṃ tvaṃ dyūtaṃ praśaṃsasiwhy do you praise the game?
न हि मानं प्रशंसन्तिna hi mānaṃ praśaṃsantifor they do not praise the pride [honor]
निकृतौ कितवस्य हnikṛtau kitavasya hain a gambler's deceit;
शकुने मैव नो जैषीर्śakune maiva no jaiṣīrShakuni, do not defeat us then
अमार्गेण नृशंसवत्amārgeṇa nṛśaṃsavatby an unjust path, cruel-heartedly."
शकुनिर्śakuniroriginal form "śakunir", added to complete the word-by-word coverage
चैतेcaiteoriginal form "caite", added to complete the word-by-word coverage
कृतक्षणाःkṛtakṣaṇāḥoriginal form "kṛtakṣaṇāḥ", added to complete the word-by-word coverage
युधिष्ठिरyudhiṣṭhiraoriginal form "yudhiṣṭhira", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

[Shakuni:] "The hall is spread, O king, and these [players] are ready to play; let the dice be cast and an agreement about the game be made, Yudhishthira." [Yudhishthira:] "A game won by deceit is sinful; there is no kshatriya valor in it, nor any firm policy, O king; why do you praise the game? For honor [gained] through a gambler's deceit is not praised; do not defeat us, Shakuni, by an unjust and cruel-hearted path."

संस्करण

fb148fcebaa4 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 4:03:36 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से