महाभारत
Dyūta-parva (dhṛtarāṣṭra-anujñā, indraprastha-prayāṇa) (Dhṛtarāṣṭra's Permission and the Return to Indraprastha)2.65.2–5
2708 / 15823
महाभारत · 2.65.2–5
देवनागरी

धृतराष्ट्र उवाच
अजातशत्रो भद्रं ते अरिष्टं स्वस्ति गच्छत ॥
अनुज्ञाताः सहधनाः स्वराज्यम् अनुशासत ॥
इदं त्व् एवावबोद्धव्यं वृद्धस्य मम शासनम् ॥
धिया निगदितं कृत्स्नं पथ्यं निःश्रेयसं परम् ॥
वेत्थ त्वं तात धर्माणां गतिं सूक्ष्मां युधिष्ठिर ॥
विनीतो ऽसि महाप्राज्ञ वृद्धानां पर्युपासिता ॥
यतो बुद्धिस् ततः शान्तिः प्रशमं गच्छ भारत ॥
नादारौ क्रमते शस्त्रं दारौ शस्त्रं निपात्यते ॥

लिप्यंतरण (IAST)

dhṛtarāṣṭra uvāca
ajātaśatro bhadraṃ te ariṣṭaṃ svasti gacchata ||
anujñātāḥ sahadhanāḥ svarājyam anuśāsata ||
idaṃ tv evāvaboddhavyaṃ vṛddhasya mama śāsanam ||
dhiyā nigaditaṃ kṛtsnaṃ pathyaṃ niḥśreyasaṃ param ||
vettha tvaṃ tāta dharmāṇāṃ gatiṃ sūkṣmāṃ yudhiṣṭhira ||
vinīto 'si mahāprājña vṛddhānāṃ paryupāsitā ||
yato buddhis tataḥ śāntiḥ praśamaṃ gaccha bhārata ||
nādārau kramate śastraṃ dārau śastraṃ nipātyate ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अजातशत्रो भद्रं ते अरिष्टं स्वस्ति गच्छतajātaśatro bhadraṃ te ariṣṭaṃ svasti gacchata'O Ajatashatru, blessings upon you; go unharmed, in good health;
अनुज्ञाताः सहधनाः स्वराज्यम् अनुशासतanujñātāḥ sahadhanāḥ svarājyam anuśāsatawith permission granted, with your own wealth, rule your own kingdom;
इदं त्व् एव अवबोद्धव्यं वृद्धस्य मम शासनम्idaṃ tv eva avaboddhavyaṃ vṛddhasya mama śāsanamand let this be understood -- the counsel of me, an old man,
धिया निगदितं कृत्स्नं पथ्यं निःश्रेयसं परम्dhiyā nigaditaṃ kṛtsnaṃ pathyaṃ niḥśreyasaṃ paramspoken with reason, whole, salutary, leading to the highest good;
वेत्थ त्वं तात धर्माणां गतिं सूक्ष्मां युधिष्ठिरvettha tvaṃ tāta dharmāṇāṃ gatiṃ sūkṣmāṃ yudhiṣṭhirayou know, my son, the subtle path of the dharmas, O Yudhishthira;
विनीतो ऽसि महा-प्राज्ञ वृद्धानां पर्युपासिताvinīto 'si mahā-prājña vṛddhānāṃ paryupāsitāyou are humble, O greatly wise one, a venerator of elders;
यतो बुद्धिस् ततः शान्तिः प्रशमं गच्छ भारतyato buddhis tataḥ śāntiḥ praśamaṃ gaccha bhāratawhere there is reason, there is peace; go toward tranquility, O Bharata;
न अदारौ क्रमते शस्त्रं दारौ शस्त्रं निपात्यतेna adārau kramate śastraṃ dārau śastraṃ nipātyatethe axe does not enter where there is no crack; upon the crack the axe falls.'
धृतराष्ट्रdhṛtarāṣṭraoriginal form "dhṛtarāṣṭra", added to complete the word-by-word coverage
एवावबोद्धव्यंevāvaboddhavyaṃoriginal form "evāvaboddhavyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
महाप्राज्ञmahāprājñaoriginal form "mahāprājña", added to complete the word-by-word coverage
नादारौnādārauoriginal form "nādārau", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

[Dhritarashtra:] 'O Ajatashatru, blessings upon you; go forth unharmed and in good health; with my leave, and with your wealth, rule your own kingdom. And let this be understood -- the counsel of me, an old man, spoken with reason, whole and salutary, leading to the highest good. You know, my son, the subtle path of dharma, O Yudhishthira; you are humble, O wise one, and honor your elders. Where there is reason, there is peace; go then toward tranquility, O Bharata. The axe does not fall where there is no crack; it is upon the crack that the axe descends.'

संस्करण

f83e598b0df3 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 4:12:36 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से