वासुदेव उवाच
आनर्तनगरं मुक्तं ततो ऽहम् अगमं तदा ॥
महाक्रतौ राजसूये निवृत्ते नृपते तव ॥
अपश्यं द्वारकां चाहं महाराज हतत्विषम् ॥
निःस्वाध्यायवषट्कारां निर्भूषणवरस्त्रियम् ॥
अनभिज्ञेयरूपाणि द्वारकोपवनानि च ॥
दृष्ट्वा शङ्कोपपन्नो ऽहम् अपृच्छं हृदिकात्मजम् ॥
अस्वस्थनरनारीकम् इदं वृष्णिपुरं भृषम् ॥
किम् इदं नरशार्दूल श्रोतुम् इच्छामहे वयम् ॥
एवम् उक्तस् तु स मया विस्तरेणेदम् अब्रवीत् ॥
रोधं मोक्षं च शाल्वेन हार्दिक्यो राजसत्तम ॥
ततो ऽहं कौरवश्रेष्ठ श्रुत्वा सर्वम् अशेषतः ॥
विनाशे शाल्वराजस्य तदैवाकरवं मतिम् ॥
ततो ऽहं भरतश्रेष्ठ समाश्वास्य पुरे जनम् ॥
राजानम् आहुकं चैव तथैवानकदुन्दुभिम् ॥
सर्ववृष्णिप्रवीरांश् च हर्षयन्न् अब्रुवं तदा ॥
अप्रमादः सदा कार्यो नगरे यादवर्षभाः ॥
शाल्वराजविनाशाय प्रयातं मां निबोधत ॥
नाहत्वा तं निवर्तिष्ये पुरीं द्वारवतीं प्रति ॥
सशाल्वं सौभनगरं हत्वा द्रष्टास्मि वः पुनः ॥
त्रिसामा हन्यताम् एषा दुन्दुभिः शत्रुभीषणी ॥
vāsudeva uvāca
ānartanagaraṃ muktaṃ tato 'ham agamaṃ tadā ||
mahākratau rājasūye nivṛtte nṛpate tava ||
apaśyaṃ dvārakāṃ cāhaṃ mahārāja hatatviṣam ||
niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāṃ nirbhūṣaṇavarastriyam ||
anabhijñeyarūpāṇi dvārakopavanāni ca ||
dṛṣṭvā śaṅkopapanno 'ham apṛcchaṃ hṛdikātmajam ||
asvasthanaranārīkam idaṃ vṛṣṇipuraṃ bhṛṣam ||
kim idaṃ naraśārdūla śrotum icchāmahe vayam ||
evam uktas tu sa mayā vistareṇedam abravīt ||
rodhaṃ mokṣaṃ ca śālvena hārdikyo rājasattama ||
tato 'haṃ kauravaśreṣṭha śrutvā sarvam aśeṣataḥ ||
vināśe śālvarājasya tadaivākaravaṃ matim ||
tato 'haṃ bharataśreṣṭha samāśvāsya pure janam ||
rājānam āhukaṃ caiva tathaivānakadundubhim ||
sarvavṛṣṇipravīrāṃś ca harṣayann abruvaṃ tadā ||
apramādaḥ sadā kāryo nagare yādavarṣabhāḥ ||
śālvarājavināśāya prayātaṃ māṃ nibodhata ||
nāhatvā taṃ nivartiṣye purīṃ dvāravatīṃ prati ||
saśālvaṃ saubhanagaraṃ hatvā draṣṭāsmi vaḥ punaḥ ||
trisāmā hanyatām eṣā dundubhiḥ śatrubhīṣaṇī ||
Vasudeva said: "When your rajasuya sacrifice had concluded, I returned to the now-liberated city of the Anartas and found Dvaraka dimmed: no Vedic recitations or ritual cries of vashat sounded, the finest women wore no ornaments, and the gardens had become unrecognizable. Troubled, I asked Hardikya what had happened, and he related in full the siege by Shalva and the city's deliverance. Hearing everything, I resolved at once to destroy Shalva. I reassured the citizens, king Ahuka, Anakadundubhi, and the heroes of the Vrishnis, and said: 'Keep the city ever vigilant. I set out to destroy king Shalva and will not return until I have razed Saubha together with him. Let the war-drums be struck, dreadful to our enemies.'"
57f6802ffef5 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 4:48:53 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUENश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Krishna's return to Dvaraka begins not with triumphant splendor but with an attentive look at the city's pain. He does not accept the trouble as inevitable: he listens to the account, steadies the people, and turns sorrow into decisive action.