महाभारत
Duryodhana-grahaṇa-bhīma-vākya-parva (The Capture of Duryodhana and Bhīma's Words)3.231.9-14
3569 / 15823
महाभारत · 3.231.9-14
देवनागरी

सैन्यास् तु धार्तराष्ट्रस्य गन्धर्वैः समभिद्रुताः ॥
पूर्वं प्रभग्नैः सहिताः पाण्डवान् अभ्ययुस् तदा ॥
शकटापणवेश्याश् च यानयुग्यं च सर्वशः ॥
शरणं पाण्डवाञ् जग्मुर् ह्रियमाणे महीपतौ ॥
प्रियदर्शनो महाबाहुर् धार्तराष्ट्रो महाबलः ॥
गन्धर्वैर् ह्रियते राजा पार्थास् तम् अनुधावत ॥
दुःशासनो दुर्विषहो दुर्मुखो दुर्जयस् तथा ॥
बद्ध्वा ह्रियन्ते गन्धर्वै राजदाराश् च सर्वशः ॥
इति दुर्योधनामात्याः क्रोशन्तो राजगृद्धिनः ॥
आर्ता दीनस्वराः सर्वे युधिष्ठिरम् उपागमन् ॥
तांस् तथा व्यथितान् दीनान् भिक्षमाणान् युधिष्ठिरम् ॥
वृद्धान् दुर्योधनामात्यान् भीमसेनो ऽभ्यभाषत ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sainyās tu dhārtarāṣṭrasya gandharvaiḥ samabhidrutāḥ ||
pūrvaṃ prabhagnaiḥ sahitāḥ pāṇḍavān abhyayus tadā ||
śakaṭāpaṇaveśyāś ca yānayugyaṃ ca sarvaśaḥ ||
śaraṇaṃ pāṇḍavāñ jagmur hriyamāṇe mahīpatau ||
priyadarśano mahābāhur dhārtarāṣṭro mahābalaḥ ||
gandharvair hriyate rājā pārthās tam anudhāvata ||
duḥśāsano durviṣaho durmukho durjayas tathā ||
baddhvā hriyante gandharvai rājadārāś ca sarvaśaḥ ||
iti duryodhanāmātyāḥ krośanto rājagṛddhinaḥ ||
ārtā dīnasvarāḥ sarve yudhiṣṭhiram upāgaman ||
tāṃs tathā vyathitān dīnān bhikṣamāṇān yudhiṣṭhiram ||
vṛddhān duryodhanāmātyān bhīmaseno 'bhyabhāṣata ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सैन्यास् तु धार्तराष्ट्रस्य गन्धर्वैः समभिद्रुताः ॥ पूर्वं प्रभग्नैः सहिताः पाण्डवान् अभ्ययुस् तदा ॥ शकटापणवेश्याश् च यानयुग्यं च सर्वशः ॥ शरणं पाण्डवाञ् जग्मुर् ह्रियमाणे महीपतौ ॥ प्रियदर्शनो महाबाहुर् धार्तराष्ट्रो महाबलः ॥ गन्धर्वैर् ह्रियते राजा पार्थास् तम् अनुधावत ॥ दुःशासनो दुर्विषहो दुर्मुखो दुर्जयस् तथा ॥ बद्ध्वा ह्रियन्ते गन्धर्वै राजदाराश् च सर्वशः ॥ इति दुर्योधनामात्याः क्रोशन्तो राजगृद्धिनः ॥ आर्ता दीनस्वराः सर्वे युधिष्ठिरम् उपागमन् ॥ तांस् तथा व्यथितान् दीनान् भिक्षमाणान् युधिष्ठिरम् ॥ वृद्धान् दुर्योधनामात्यान् भीमसेनो ऽभ्यभाषत ॥sainyās tu dhārtarāṣṭrasya gandharvaiḥ samabhidrutāḥ || pūrvaṃ prabhagnaiḥ sahitāḥ pāṇḍavān abhyayus tadā || śakaṭāpaṇaveśyāś ca yānayugyaṃ ca sarvaśaḥ || śaraṇaṃ pāṇḍavāñ jagmur hriyamāṇe mahīpatau || priyadarśano mahābāhur dhārtarāṣṭro mahābalaḥ || gandharvair hriyate rājā pārthās tam anudhāvata || duḥśāsano durviṣaho durmukho durjayas tathā || baddhvā hriyante gandharvai rājadārāś ca sarvaśaḥ || iti duryodhanāmātyāḥ krośanto rājagṛddhinaḥ || ārtā dīnasvarāḥ sarve yudhiṣṭhiram upāgaman || tāṃs tathā vyathitān dīnān bhikṣamāṇān yudhiṣṭhiram || vṛddhān duryodhanāmātyān bhīmaseno 'bhyabhāṣata ||The soldiers of Dhritarashtra, attacked by the Gandharvas and joined by those already broken, go to the Pandavas; the wagons, stalls, courtesans, and all the harnessed goods seek refuge among them, while the king is being carried off; Duryodhana's ministers weep that the fair, mighty king, son of Dhritarashtra, is being carried off by the Gandharvas, and that Duhshasana, Durvishaha, Durmukha, Durjaya, and all the royal wives are bound and carried away; tormented and humbled, pleading with Yudhishthira, the old ministers come to him, and Bhimasena addresses them.
अनुवाद

The soldiers of Dhritarashtra, set upon by the Gandharvas, came to the Pandavas together with those who had been broken before them. The wagons, the stalls, the courtesans, and all the harnessed goods sought refuge with the Pandavas while the king was being carried off. Duryodhana's ministers, longing for their king, cried out in piteous voices: "The fair, mighty-armed and powerful king, son of Dhritarashtra, is being carried off by the Gandharvas! Sons of Pritha, run after him! Duhshasana, Durvishaha, Durmukha, Durjaya, and all the royal wives are bound and carried off by the Gandharvas!" So, in anguish, with humbled voices, they all came before Yudhishthira. Seeing these old ministers of Duryodhana, shaken, humbled, and pleading with Yudhishthira, Bhimasena spoke to them.

संस्करण

055198a79ea5 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 5:27:10 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से