महाभारत
Bhagavad-yāna (093) (Kṛṣṇa's Embassy to the Kurus, Chapters 71-137)5.93.16-20
4647 / 15823
महाभारत · 5.93.16-20
देवनागरी

स्वयं निष्कलम् आलक्ष्य संविधत्स्व विशां पते ॥
सहभूतास् तु भरतास् तवैव स्युर् जनेश्वर ॥
धर्मार्थयोस् तिष्ठ राजन् पाण्डवैर् अभिरक्षितः ॥
न हि शक्यास् तथाभूता यत्नाद् अपि नराधिप ॥
न हि त्वां पाण्डवैर् जेतुं रक्ष्यमाणं महात्मभिः ॥
इन्द्रो ऽपि देवैः सहितः प्रसहेत कुतो नृपाः ॥
यत्र भीष्मश् च द्रोणश् च कृपः कर्णो विविंशतिः ॥
अश्वत्थामा विकर्णश् च सोमदत्तो ऽथ बाह्लिकः ॥
सैन्धवश् च कलिङ्गश् च काम्बोजश् च सुदक्षिणः ॥
युधिष्ठिरो भीमसेनः सव्यसाची यमौ तथा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

svayaṃ niṣkalam ālakṣya saṃvidhatsva viśāṃ pate ||
sahabhūtās tu bharatās tavaiva syur janeśvara ||
dharmārthayos tiṣṭha rājan pāṇḍavair abhirakṣitaḥ ||
na hi śakyās tathābhūtā yatnād api narādhipa ||
na hi tvāṃ pāṇḍavair jetuṃ rakṣyamāṇaṃ mahātmabhiḥ ||
indro 'pi devaiḥ sahitaḥ prasaheta kuto nṛpāḥ ||
yatra bhīṣmaś ca droṇaś ca kṛpaḥ karṇo viviṃśatiḥ ||
aśvatthāmā vikarṇaś ca somadatto 'tha bāhlikaḥ ||
saindhavaś ca kaliṅgaś ca kāmbojaś ca sudakṣiṇaḥ ||
yudhiṣṭhiro bhīmasenaḥ savyasācī yamau tathā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स्वयंsvayaṃyourself; personally
निष्कलम्niṣkalamwithout flaw; whole
आलक्ष्यālakṣyahaving seen; having perceived
संविधत्स्वsaṃvidhatsvaarrange; order things
विशांviśāṃof the people; of the tribes
पतेpateO lord; O ruler
सहभूतास्sahabhūtāshaving become united; joined together
तुtubut; indeed
भरतास्bharatāsthe Bharatas; the descendants of Bharata
तवैवtavaivayours alone; only yours
स्युर्syurwould be; let them be
जनेश्वरjaneśvaraO lord of the people; O ruler of men
धर्मार्थयोस्dharmārthayosin dharma and profit; in righteousness and purpose
तिष्ठtiṣṭhastand; hold firm
राजन्rājanO king; lord
पाण्डवैर्pāṇḍavairby the Pandavas; with the Pandavas
अभिरक्षितःabhirakṣitaḥguarded; protected
nanot; no
हिhiindeed; for
शक्यास्śakyāscan be; are possible
तथाभूताtathābhūtāhaving become such; in such a state
यत्नाद्yatnādby effort; by exertion
अपिapieven; also
नराधिपnarādhipaO lord of men; O ruler of men
nanot; no
हिhiindeed; for
त्वांtvāṃyou; against you
पाण्डवैर्pāṇḍavairby the Pandavas; with the Pandavas
जेतुंjetuṃto conquer; to defeat
रक्ष्यमाणंrakṣyamāṇaṃbeing protected; guarded
महात्मभिःmahātmabhiḥby the great souls; by the noble ones
इन्द्रोindroIndra; the king of the gods
ऽपि'pieven; also
देवैःdevaiḥwith the gods; by the celestials
सहितःsahitaḥtogether with; accompanied by
प्रसहेतprasahetawould overpower; would prevail
कुतोkutohow then; whence
नृपाःnṛpāḥkings; rulers
यत्रyatrawhere; in that place
भीष्मश्bhīṣmaśBhishma; grandsire Bhishma
caand; also
द्रोणश्droṇaśDrona; teacher Drona
caand; also
कृपःkṛpaḥKripa; teacher Kripa
कर्णोkarṇoKarna; son of Radha
विविंशतिःviviṃśatiḥVivimshati; son of Dhritarashtra Vivimshati
अश्वत्थामाaśvatthāmāAshvatthama; son of Drona
विकर्णश्vikarṇaśVikarna; one of the Kauravas
caand; also
सोमदत्तोsomadattoSomadatta; warrior Somadatta
ऽथ'thathen; after that
बाह्लिकःbāhlikaḥBahlika; king Bahlika
सैन्धवश्saindhavaśthe Sindhu king; Jayadratha
caand; also
कलिङ्गश्kaliṅgaśKalinga; king of Kalinga
caand; also
काम्बोजश्kāmbojaśKamboja; king of Kamboja
caand; also
सुदक्षिणःsudakṣiṇaḥSudakshina; king Sudakshina
युधिष्ठिरोyudhiṣṭhiroYudhishthira; king Yudhishthira
भीमसेनःbhīmasenaḥBhimasena; Bhima; son of Pandu
सव्यसाचीsavyasācīSavyasachin; Arjuna
यमौyamauthe two twins; Nakula and Sahadeva
तथाtathāthus; in this way
अनुवाद

Those familiar with religion and the sacred scriptures also know that if a man who has merely intended in his mind to commit a sinful act does not actually commit it, the guilt of that act can never fall upon him. I shall strive with a sincere heart, O Vidura, to establish peace between the Kurus and the Srinjayas, who are destined to perish in battle.

संस्करण

ccd11bdbc9ab · प्रकाशित 17 जुल॰ 2026, 5:18:56 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से