महाभारत
Karna-upanigraha (141) (The Conversation of Kṛṣṇa and Karṇa, Chapters 138-150)5.141.1-5
4942 / 15823
महाभारत · 5.141.1-5
देवनागरी

संजय उवाच
केशवस्य तु तद् वाक्यं कर्णः श्रुत्वा हितं शुभम् ॥
अब्रवीद् अभिसंपूज्य कृष्णं मधुनिषूदनम् ॥
जानन् मां किं महाबाहो संमोहयितुम् इच्छसि ॥
यो ऽयं पृथिव्याः कार्त्स्न्येन विनाशः समुपस्थितः ॥
निमित्तं तत्र शकुनिर् अहं दुःशासनस् तथा ॥
दुर्योधनश् च नृपतिर् धृतराष्ट्रसुतो ऽभवत् ॥
असंशयम् इदं कृष्ण महद् युद्धम् उपस्थितम् ॥
पाण्डवानां कुरूणां च घोरं रुधिरकर्दमम् ॥
राजानो राजपुत्राश् च दुर्योधनवशानुगाः ॥
रणे शस्त्राग्निना दग्धाः प्राप्स्यन्ति यमसादनम् ॥
स्वप्ना हि बहवो घोरा दृश्यन्ते मधुसूदन ॥
निमित्तानि च घोराणि तथोत्पाताः सुदारुणाः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

saṃjaya uvāca
keśavasya tu tad vākyaṃ karṇaḥ śrutvā hitaṃ śubham ||
abravīd abhisaṃpūjya kṛṣṇaṃ madhuniṣūdanam ||
jānan māṃ kiṃ mahābāho saṃmohayitum icchasi ||
yo 'yaṃ pṛthivyāḥ kārtsnyena vināśaḥ samupasthitaḥ ||
nimittaṃ tatra śakunir ahaṃ duḥśāsanas tathā ||
duryodhanaś ca nṛpatir dhṛtarāṣṭrasuto 'bhavat ||
asaṃśayam idaṃ kṛṣṇa mahad yuddham upasthitam ||
pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca ghoraṃ rudhirakardamam ||
rājāno rājaputrāś ca duryodhanavaśānugāḥ ||
raṇe śastrāgninā dagdhāḥ prāpsyanti yamasādanam ||
svapnā hi bahavo ghorā dṛśyante madhusūdana ||
nimittāni ca ghorāṇi tathotpātāḥ sudāruṇāḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
संजयsaṃjayaSanjaya; the narrator Sanjaya
उवाचuvācasaid; spoke
केशवस्यkeśavasyaof Keshava; of Krishna
तुtuindeed; however
तद्tadthat; this
वाक्यंvākyaṃword; speech
कर्णःkarṇaḥKarna; son of Radha
श्रुत्वाśrutvāhaving heard; having listened to
हितंhitaṃbeneficial; good
शुभम्śubhamauspicious; favorable
अब्रवीद्abravīdsaid; spoke
अभिसंपूज्यabhisaṃpūjyahaving respectfully greeted; having paid homage
कृष्णंkṛṣṇaṃKrishna; Vasudeva
मधुनिषूदनम्madhuniṣūdanamMadhusudana; the slayer of Madhu
जानन्jānanknowing; understanding
मांmāṃme; by me
किंkiṃwhy; for what
महाबाहोmahābāhoO mighty-armed one; O strong-armed one
संमोहयितुम्saṃmohayitumto delude; to confound
इच्छसिicchasiyou wish; you desire
योyowhich; that which
ऽयं'yaṃthis; the present
पृथिव्याःpṛthivyāḥof the earth; of the earthly world
कार्त्स्न्येनkārtsnyenaentirely; completely
विनाशःvināśaḥdestruction; ruin
समुपस्थितःsamupasthitaḥhas drawn near; has arrived
निमित्तंnimittaṃcause; reason
तत्रtatrathere; in this
शकुनिर्śakunirShakuni; king Shakuni
अहंahaṃI; I myself
दुःशासनस्duḥśāsanasDuhshasana; son of Dhritarashtra
तथाtathālikewise; thus
दुर्योधनश्duryodhanaśDuryodhana; king Duryodhana
caand; also
नृपतिर्nṛpatirruler; lord of men
धृतराष्ट्रसुतोdhṛtarāṣṭrasutoson of Dhritarashtra; Duryodhana
ऽभवत्'bhavatbecame; turned out to be
असंशयम्asaṃśayamwithout doubt; certainly
इदंidaṃthis; this here
कृष्णkṛṣṇaO Krishna; Krishna
महद्mahadgreat; immense
युद्धम्yuddhambattle; war
उपस्थितम्upasthitamhas arrived; has drawn near
पाण्डवानांpāṇḍavānāṃof the Pandavas; of the sons of Pandu
कुरूणांkurūṇāṃof the Kurus; of the Kuru race
caand; also
घोरंghoraṃterrible; dreadful
रुधिरकर्दमम्rudhirakardamamwith a mire of blood; drenched in blood
राजानोrājānorulers; kings
राजपुत्राश्rājaputrāśprinces; sons of kings
caand; also
दुर्योधनवशानुगाःduryodhanavaśānugāḥfollowing Duryodhana's will; subject to Duryodhana
रणेraṇein battle; in combat
शस्त्राग्निनाśastrāgnināby the fire of weapons; by the flame of arms
दग्धाःdagdhāḥburned; consumed by fire
प्राप्स्यन्तिprāpsyantiwill reach; will attain
यमसादनम्yamasādanamthe abode of Yama; the house of death
स्वप्नाsvapnādreams; visions in sleep
हिhiindeed; for
बहवोbahavomany; numerous
घोराghorāterrible; dreadful
दृश्यन्तेdṛśyanteare seen; appear
मधुसूदनmadhusūdanaO Madhusudana; Krishna
निमित्तानिnimittāniomens; signs
caand; also
घोराणिghorāṇiterrible; dreadful
तथोत्पाताःtathotpātāḥand likewise ominous signs; as well as evil portents
सुदारुणाःsudāruṇāḥextremely dreadful; most severe
अनुवाद

Sanjaya said: Having heard the beneficial and auspicious words of Keshava, Karna respectfully greeted Krishna, the slayer of Madhu, and said: "O mighty-armed one, knowing me as you do, why do you wish to delude me? The destruction of the whole earth has already drawn near; the cause of it are Shakuni, myself, Duhshasana, and King Duryodhana, son of Dhritarashtra. Without doubt, O Krishna, a great and terrible battle between the Pandavas and the Kurus has arrived, one filled with a mire of blood. Kings and princes who follow Duryodhana's will shall be burned in battle by the fire of weapons and shall reach the abode of Yama. Many terrible dreams are seen, O Madhusudana, along with dreadful omens and most severe calamitous signs."

संस्करण

fc8cb8995453 · प्रकाशित 17 जुल॰ 2026, 6:17:17 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से