तथा युधिष्ठिरो राजा भीमसेनश् च पाण्डवः ॥
नकुलः सहदेवश् च माद्रीपुत्राव् उभाव् अपि ॥
अग्रतः सर्वसैन्यानां स्थिता व्यूहस्य दंशिताः ॥
धृष्टद्युम्नो विराटश् च सात्यकिश् च महारथः ॥
स्थिताः सैन्येन महता परानीकविनाशनाः ॥
शिखण्डी विजयश् चैव राक्षसश् च घटोत्कचः ॥
चेकितानो महाबाहुः कुन्तिभोजश् च वीर्यवान् ॥
स्थिता रणे महाराज महत्या सेनया वृताः ॥
अभिमन्युर् महेष्वासो द्रुपदश् च महारथः ॥
केकया भ्रातरः पञ्च स्थिता युद्धाय दंशिताः ॥
एवं ते ऽपि महाव्यूहं प्रतिव्यूह्य सुदुर्जयम् ॥
पाण्डवाः समरे शूराः स्थिता युद्धाय मारिष ॥
तावकास् तु रणे यत्ताः सहसेना नराधिपाः ॥
अभ्युद्ययू रणे पार्थान् भीष्मं कृत्वाग्रतो नृप ॥
तथैव पाण्डवा राजन् भीमसेनपुरोगमाः ॥
भीष्मं युद्धपरिप्रेप्सुं संग्रामे विजिगीषवः ॥
tathā yudhiṣṭhiro rājā bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ ||
nakulaḥ sahadevaś ca mādrīputrāv ubhāv api ||
agrataḥ sarvasainyānāṃ sthitā vyūhasya daṃśitāḥ ||
dhṛṣṭadyumno virāṭaś ca sātyakiś ca mahārathaḥ ||
sthitāḥ sainyena mahatā parānīkavināśanāḥ ||
śikhaṇḍī vijayaś caiva rākṣasaś ca ghaṭotkacaḥ ||
cekitāno mahābāhuḥ kuntibhojaś ca vīryavān ||
sthitā raṇe mahārāja mahatyā senayā vṛtāḥ ||
abhimanyur maheṣvāso drupadaś ca mahārathaḥ ||
kekayā bhrātaraḥ pañca sthitā yuddhāya daṃśitāḥ ||
evaṃ te 'pi mahāvyūhaṃ prativyūhya sudurjayam ||
pāṇḍavāḥ samare śūrāḥ sthitā yuddhāya māriṣa ||
tāvakās tu raṇe yattāḥ sahasenā narādhipāḥ ||
abhyudyayū raṇe pārthān bhīṣmaṃ kṛtvāgrato nṛpa ||
tathaiva pāṇḍavā rājan bhīmasenapurogamāḥ ||
bhīṣmaṃ yuddhapariprepsuṃ saṃgrāme vijigīṣavaḥ ||
Likewise King Yudhishthira, Bhimasena the Pandava, Nakula and Sahadeva, both sons of Madri, took their stand in armor at the front of the whole army, in battle array. Dhrishtadyumna, Virata, and the great warrior Satyaki, shatterers of the enemy's ranks, arrayed themselves with a great force. Shikhandin, Vijaya-Arjuna, the rakshasa Ghatotkacha, mighty-armed Chekitana, and valiant Kuntibhoja, great king, stood on the field surrounded by a large army. The great archer Abhimanyu, the great warrior Drupada, and the five Kekaya brothers stood in armor, ready for battle. Thus the brave Pandavas too arrayed a formation, well-nigh unconquerable, against theirs, and took their stand, ready to fight, O worthy one. Your assembled kings with their armies then advanced in battle against the Parthas, having placed Bhishma at the front, O king. In just the same way the Pandavas, led by Bhimasena, eager to win the fight, advanced against Bhishma, who himself sought battle.
766a4ee78e62 · प्रकाशित 17 जुल॰ 2026, 9:47:12 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUENश्लोक बदलें इन कुंजियों से
The Pandavas answer array with array. On their side too, the key point is clear: Shikhandin stands beside Arjuna, and Bhima leads the advance, so that Bhishma's moral vulnerability is joined to direct military force.