महाभारत
Saṃśaptaka-vadha-parva (saṃśaptaka-śapatha): The Vow of the Samshaptakas7.16.42–45
6179 / 15823
महाभारत · 7.16.42–45
देवनागरी

युधिष्ठिर उवाच
श्रुतम् एतत् त्वया तात यद् द्रोणस्य चिकीर्षितम् ॥
यथा तद् अनृतं तस्य भवेत् तद्वत् समाचर ॥
द्रोणो हि बलवाञ् शूरः कृतास्त्रश् च जितश्रमः ॥
प्रतिज्ञातं च तेनैतद् ग्रहणं मे महारथ ॥
अर्जुन उवाच
अयं वै सत्यजिद् राजन्न् अद्य ते रक्षिता युधि ॥
ध्रियमाणे हि पाञ्चाल्ये नाचार्यः कामम् आप्स्यति ॥
हते तु पुरुषव्याघ्रे रणे सत्यजिति प्रभो ॥
सर्वैर् अपि समेतैर् वा न स्थातव्यं कथं चन ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
śrutam etat tvayā tāta yad droṇasya cikīrṣitam ||
yathā tad anṛtaṃ tasya bhavet tadvat samācara ||
droṇo hi balavāñ śūraḥ kṛtāstraś ca jitaśramaḥ ||
pratijñātaṃ ca tenaitad grahaṇaṃ me mahāratha ||
arjuna uvāca
ayaṃ vai satyajid rājann adya te rakṣitā yudhi ||
dhriyamāṇe hi pāñcālye nācāryaḥ kāmam āpsyati ||
hate tu puruṣavyāghre raṇe satyajiti prabho ||
sarvair api sametair vā na sthātavyaṃ kathaṃ cana ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
श्रुतम्śrutamheard; you have heard
एतत्etatthis; [this] very
त्वयाtvayāby you; [precisely] by you
तातtātao dear one; o beloved (addressing Arjuna)
यत्yatwhat; that which
द्रोणस्यdroṇasyaof Drona; [of] Drona
चिकीर्षितम्cikīrṣitamintention [what he has planned]; design
यथाyathāso [that]; so that
तत्tatthat; this
अनृतम्anṛtamfalse [futile]; futile
तस्यtasyahis [Drona's]; [of] him
भवेत्bhavetmight become [would turn out]; would turn out
तद्वत्tadvatthus [accordingly]; thus
समाचरsamācaraact [do]; act
द्रोणःdroṇaḥDrona
हिhiindeed; truly
बलवान्balavānmighty; strong
शूरःśūraḥa hero; a warrior
कृतास्त्रःkṛtāstraḥskilled in weapons; versed in [celestial] weapons
caand; also
जितश्रमःjitaśramaḥone who has conquered fatigue [tireless]; untiring
प्रतिज्ञातम्pratijñātampromised [sworn]; [had] been sworn
caand; also
तेनtenaby him [Drona]; [by him]
एतत्etatthis; [this] very
ग्रहणम्grahaṇamcapture [seizure]; taking [captive]
मेmeof me [my]; me
महारथmahārathao great chariot-warrior; o mighty rathin (addressing Arjuna)
अयम्ayamthis; [this] very
वैvaiindeed; too
सत्यजित्satyajitSatyajit; [the warrior] Satyajit
राजन्rājano king [Arjuna]; [o prince]
अद्यadyanow [today]; today
तेteyour; [your]
रक्षिताrakṣitāprotector [guardian]; bulwark
युधिyudhiin battle; in battle
ध्रियमाणेdhriyamāṇe[while] alive [holding out]; [while he] lives
हिhiindeed; truly
पाञ्चाल्येpāñcālyethe Panchala [Satyajit]; [this] Panchala
nanot; [not] at all
आचार्यःācāryaḥthe teacher [Drona]; teacher
कामम्kāmamhis desire [own]; [his] aim
आप्स्यतिāpsyatiwill attain; [will not] attain
हतेhate[when] slain [struck down]; [if] slain
तुtubut; and
पुरुषव्याघ्रेpuruṣavyāghretiger-among-men [Satyajit]; [this] man-tiger
रणेraṇein battle; in battle
सत्यजितिsatyajitiSatyajit; Satyajit
प्रभोprabhoo lord [Arjuna]; o sovereign
सर्वैःsarvaiḥby all [together]; [even] by all
अपिapieven; although
समेतैःsametaiḥunited [together]; together
वाor; [together]
nanot; [not] at all
स्थातव्यम्sthātavyamshould stand [remain]; [should not] remain
कथं चनkathaṃ canain no way; under no circumstances
अनुवाद

[Yudhishthira:] You have heard, dear one, what Drona has planned; act so that it turns out futile for him. For Drona is mighty, a hero, versed in [celestial] weapons, and untiring; and he has sworn this capture of me, O mighty chariot-warrior. This Satyajit, the prince, will today be your bulwark in battle; for as long as this Panchala [Satyajit] lives, the teacher [Drona] will not attain his aim. But if this man-tiger Satyajit is slain in battle, O lord, then under no circumstances should you remain there, even together with everyone.

संस्करण

fd0ef24aa24e · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 3:00:04 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से