महाभारत
Saṃśaptaka-vadha-parva (vīra-saṃkhyāna): The Muster of the Warriors7.22.61–63
6284 / 15823
महाभारत · 7.22.61–63
देवनागरी

सुवर्णवर्णा धर्मज्ञम् अनीकस्थं युधिष्ठिरम् ॥
राजश्रेष्ठं हयश्रेष्ठाः सर्वतः पृष्ठतो ऽन्वयुः ॥
वर्णैश् चोच्चावचैर् दिव्यैः सदश्वानां प्रभद्रकाः ॥
ते यत्ता भीमसेनेन सहिताः काञ्चनध्वजाः ॥
प्रत्यदृश्यन्त राजेन्द्र सेन्द्रा इव दिवौकसः ॥
अत्यरोचत तान् सर्वान् धृष्टद्युम्नः समागतान् ॥
सर्वाण्य् अपि च सैन्यानि भारद्वाजो ऽत्यरोचत ॥

लिप्यंतरण (IAST)

suvarṇavarṇā dharmajñam anīkasthaṃ yudhiṣṭhiram ||
rājaśreṣṭhaṃ hayaśreṣṭhāḥ sarvataḥ pṛṣṭhato 'nvayuḥ ||
varṇaiś coccāvacair divyaiḥ sadaśvānāṃ prabhadrakāḥ ||
te yattā bhīmasenena sahitāḥ kāñcanadhvajāḥ ||
pratyadṛśyanta rājendra sendrā iva divaukasaḥ ||
atyarocata tān sarvān dhṛṣṭadyumnaḥ samāgatān ||
sarvāṇy api ca sainyāni bhāradvājo 'tyarocata ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सुवर्णवर्णाःsuvarṇavarṇāḥgolden [of golden hue]; golden
धर्मज्ञम्dharmajñamknower of dharma; knower of dharma
अनीकस्थम्anīkasthamstanding in the ranks; standing in the ranks
युधिष्ठिरम्yudhiṣṭhiramYudhishthira; Yudhishthira
राजश्रेष्ठम्rājaśreṣṭhambest of kings; best of kings
हयश्रेष्ठाःhayaśreṣṭhāḥthe finest horses; the finest horses
सर्वतःsarvataḥfrom all sides [everywhere]; from all sides
पृष्ठतःpṛṣṭhataḥbehind; behind
अन्वयुःanvayuḥfollowed [accompanied]; followed
तेtethose; they
यत्ताःyattāḥprepared [on guard]; having made ready
भीमसेनेन सहbhīmasenena sahatogether with Bhimasena; [together] with Bhimasena
सहिताःsahitāḥunited [close-ranked]; close-ranked
काञ्चनध्वजाःkāñcanadhvajāḥwith golden banners; [with] golden banners
प्रत्यदृश्यन्तpratyadṛśyantaappeared [were seen]; appeared [to the eye]
राजेन्द्रrājendrao lord of kings; o lord of kings
सेन्द्राःsendrāḥwith Indra [at their head]; [as] with Indra
इवivaas [like]; just as
दिवौकसःdivaukasaḥthe celestials [gods]; the celestials
अत्यरोचतatyarocataoutshone [surpassed in radiance]; shone brighter than all
तान् सर्वान्tān sarvān[than] all of them [among all of them]; among all of them
धृष्टद्युम्नःdhṛṣṭadyumnaḥDhrishtadyumna; Dhrishtadyumna
समागतान्samāgatāngathered [assembled]; assembled
सर्वाणिsarvāṇiall; [but] all
अपिapieven [also]; also
caand; —
सैन्यानिsainyāniarmies [hosts]; hosts
भारद्वाजःbhāradvājaḥBharadvaja [Drona]; Drona
अत्यरोचतatyarocataoutshone [surpassed in radiance]; outshone
अनुवाद

The golden, finest of horses followed from all sides, from behind, the knower of dharma, Yudhishthira, standing in the ranks, best of kings. Having made ready, close-ranked together with Bhimasena, with golden banners, they appeared to the eye, o lord of kings, just as the celestials with Indra at their head. Among all who had assembled, Dhrishtadyumna shone brighter than all; but Drona alone outshone all the hosts together.

संस्करण

cfe583cc5e1a · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 3:11:21 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से