महाभारत
Saṃśaptaka-vadha-parva (dvandva-yuddha) (Duels)7.24.55–58
6316 / 15823
महाभारत · 7.24.55–58
देवनागरी

मुसलैर् मुद्गरैश् चक्रैर् भिण्डिपालैः परश्वधैः ॥
पांसुवाताग्निसलिलैर् भस्मलोष्ठतृणद्रुमैः ॥
आरुजन् प्ररुजन् भञ्जन् निघ्नन् विद्रावयन् क्षिपन् ॥
सेनां विभीषयन्न् आयाद् द्रोणप्रेप्सुर् घटोत्कचः ॥
तं तु नानाप्रहरणैर् नानायुद्धविशेषणैः ॥
राक्षसं राक्षसः क्रुद्धः समाजघ्ने ह्य् अलम्बुसः ॥
तयोस् तद् अभवद् युद्धं रक्षोग्रामणिमुख्ययोः ॥
तादृग् यादृक् पुरा वृत्तं शम्बरामरराजयोः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

musalair mudgaraiś cakrair bhiṇḍipālaiḥ paraśvadhaiḥ ||
pāṃsuvātāgnisalilair bhasmaloṣṭhatṛṇadrumaiḥ ||
ārujan prarujan bhañjan nighnan vidrāvayan kṣipan ||
senāṃ vibhīṣayann āyād droṇaprepsur ghaṭotkacaḥ ||
taṃ tu nānāpraharaṇair nānāyuddhaviśeṣaṇaiḥ ||
rākṣasaṃ rākṣasaḥ kruddhaḥ samājaghne hy alambusaḥ ||
tayos tad abhavad yuddhaṃ rakṣogrāmaṇimukhyayoḥ ||
tādṛg yādṛk purā vṛttaṃ śambarāmararājayoḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मुसलैःmusalaiḥwith maces [clubs]; with maces
मुद्गरैःmudgaraiḥwith hammers [mallets]; with hammers
चक्रैःcakraiḥwith discuses [chakras]; with discuses
भिण्डिपालैःbhiṇḍipālaiḥwith bhindipala darts; with bhindipala darts
परश्वधैःparaśvadhaiḥwith axes; with axes
पांसुवाताग्निसलिलैःpāṃsuvātāgnisalilaiḥwith dust, wind, fire and water; with dust, wind, fire and water
भस्मलोष्ठतृणद्रुमैःbhasmaloṣṭhatṛṇadrumaiḥwith ashes, clods, grass and trees; with ashes, clods, grass and trees
आरुजन्ārujanbreaking [crushing]; crushing
प्ररुजन्prarujanshattering [smashing]; smashing
भञ्जन्bhañjanbreaking [splintering]; splintering
निघ्नन्nighnanstriking [beating down]; striking
विद्रावयन्vidrāvayanputting to flight [scattering]; putting to flight
क्षिपन्kṣipanhurling [flinging]; hurling
सेनाम्senāmthe army [host]; the host
विभीषयन्vibhīṣayanterrifying [striking terror]; striking terror
आयात्āyātadvanced [approached]; advanced
द्रोणप्रेप्सुःdroṇaprepsuḥeager for Drona; eager for Drona
घटोत्कचःghaṭotkacaḥGhatotkacha; Ghatotkacha
तम्tamhim; him
तुtuindeed; —
नानाप्रहरणैःnānāpraharaṇaiḥwith various weapons; with various weapons
नानायुद्धविशेषणैःnānāyuddhaviśeṣaṇaiḥwith various methods of fighting; with various methods of fighting
राक्षसम्rākṣasama rakshasa; a rakshasa
राक्षसःrākṣasaḥa [another] rakshasa; [another] rakshasa
क्रुद्धःkruddhaḥenraged; [in] rage
समाजघ्नेsamājaghnemet in battle [clashed]; clashed [with him]
हिhiindeed; —
अलम्बुसःalambusaḥAlambusa; Alambusa
तयोःtayoḥ[of] those two; [of] those two
तत् युद्धम्tat yuddhamthat battle; [that] battle
अभवत्abhavatwas [became]; arose
रक्षोग्रमणिमुख्ययोःrakṣogramaṇimukhyayoḥof two foremost chiefs of rakshasas; of two foremost chiefs of rakshasas
तादृक्tādṛksuch; such
यादृक्yādṛkas [like that which]; [as] that which
पुराpurālong ago; long ago
वृत्तम्vṛttamoccurred [took place]; took place
शम्बरामरराजयोःśambarāmararājayoḥof Shambara and the king of the gods [Indra]; [between] Shambara and the king of the gods [Indra]
अनुवाद

With maces, hammers, discuses, bhindipala darts, axes, with dust, wind, fire and water, with ashes, clods, grass and trees -- crushing, smashing, splintering, striking, putting to flight, hurling, striking terror into the host, Ghatotkacha advanced, eager for Drona. And a rakshasa met him -- another rakshasa, enraged, with various weapons and various methods of fighting -- Alambusa. The battle of those two foremost chiefs of the rakshasas arose such as that which took place long ago between Shambara and the king of the gods, Indra.

संस्करण

cd0402309d23 · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 3:11:21 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से