महाभारत
Jayadratha-vadha-parva (bhūriśravas-sātyaki-yuddha): The Duel of Bhūriśravas and Sātyaki7.117.42–44
7758 / 15823
महाभारत · 7.117.42–44
देवनागरी

क्षीणायुधे सात्वते युध्यमाने; ततो ऽब्रवीद् अर्जुनं वासुदेवः ॥
पश्यस्वैनं विरथं युध्यमानं; रणे केतुं सर्वधनुर्धराणाम् ॥
प्रविष्टो भारतीं सेनां तव पाण्डव पृष्ठतः ॥
योधितश् च महावीर्यैः सर्वैर् भारत भारतैः ॥
परिश्रान्तो युधां श्रेष्ठः संप्राप्तो भूरिदक्षिणम् ॥
युद्धकाङ्क्षिणम् आयान्तं नैतत् समम् इवार्जुन ॥

लिप्यंतरण (IAST)

kṣīṇāyudhe sātvate yudhyamāne; tato 'bravīd arjunaṃ vāsudevaḥ ||
paśyasvainaṃ virathaṃ yudhyamānaṃ; raṇe ketuṃ sarvadhanurdharāṇām ||
praviṣṭo bhāratīṃ senāṃ tava pāṇḍava pṛṣṭhataḥ ||
yodhitaś ca mahāvīryaiḥ sarvair bhārata bhārataiḥ ||
pariśrānto yudhāṃ śreṣṭhaḥ saṃprāpto bhūridakṣiṇam ||
yuddhakāṅkṣiṇam āyāntaṃ naitat samam ivārjuna ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
क्षीणायुधे सात्वतेkṣīṇāyudhe sātvatewhen Satvata's weapons had run out; when Satvata's weapons had run out
युध्यमानेyudhyamānefighting; as he fought
ततः अब्रवीत् अर्जुनम् वासुदेवःtataḥ abravīt arjunam vāsudevaḥthen Vasudeva said to Arjuna; then Vasudeva addressed Arjuna
पश्यस्व एनम् विरथम् युध्यमानम्paśyasva enam viratham yudhyamānamlook at him, chariotless, fighting; look at him, chariotless, fighting
रणे केतुम् सर्वधनुर्धराणाम्raṇe ketum sarvadhanurdharāṇāmin the battle, the banner of all bowmen; in the battle -- the banner of all bowmen
प्रविष्टः भारतीम् सेनाम्praviṣṭaḥ bhāratīm senāmhaving entered the Bharata army; having entered the Bharata army
तव पाण्डव पृष्ठतःtava pāṇḍava pṛṣṭhataḥfollowing you, O Pandava; following after you, O Pandava
योधितः च महावीर्यैःyodhitaḥ ca mahāvīryaiḥand drawn into battle by the mighty ones; and engaged in combat by the mighty ones
सर्वैः भारत भारतैःsarvaiḥ bhārata bhārataiḥby all the Bharatas, O Bharata; by all the Bharatas, O Bharata
परिश्रान्तः युधाम् श्रेष्ठःpariśrāntaḥ yudhām śreṣṭhaḥexhausted, the best of warriors; the best of warriors, exhausted
संप्राप्तः भूरिदक्षिणम्saṃprāptaḥ bhūridakṣiṇamhaving come upon Bhuridakshina; having come face to face with Bhuridakshina [Bhurishravas]
युद्धकाङ्क्षिणम् आयान्तम्yuddhakāṅkṣiṇam āyāntamdesiring battle, having arrived; desiring battle, having arrived fresh
न एतत् समम् इव अर्जुनna etat samam iva arjunathis is not an equal match, Arjuna; this is not an equal match, O Arjuna
अनुवाद

When Satvata's weapons had run out, as he fought, Vasudeva then spoke to Arjuna: "Look at him, chariotless, fighting in the battle -- the banner of all bowmen. Having entered the Bharata army, following after you, O Pandava, and engaged in combat by all the mighty Bharatas, O Bharata, the best of warriors is exhausted; he has come upon Bhuridakshina [Bhurishravas], fresh and desiring battle -- this is not an equal match, O Arjuna."

संस्करण

fe052f99241e · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 4:25:13 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से