संजय उवाच
हते द्रोणे महेष्वासे तस्मिन्न् अहनि भारत ॥
कृते च मोघसंकल्पे द्रोणपुत्रे महारथे ॥
द्रवमाणे महाराज कौरवाणां बले तथा ॥
व्यूह्य पार्थः स्वकं सैन्यम् अतिष्ठद् भ्रातृभिः सह ॥
तम् अवस्थितम् आज्ञाय पुत्रस् ते भरतर्षभ ॥
द्रवच् च स्वबलं दृष्ट्वा पौरुषेण न्यवारयत् ॥
स्वम् अनीकम् अवस्थाप्य बाहुवीर्ये व्यवस्थितः ॥
युद्ध्वा च सुचिरं कालं पाण्डवैः सह भारत ॥
लब्धलक्षैः परैर् हृष्टैर् व्यायच्छद्भिश् चिरं तदा ॥
संध्याकालं समासाद्य प्रत्याहारम् अकारयत् ॥
कृत्वावहारं सैन्यानां प्रविश्य शिबिरं स्वकम् ॥
कुरवो ऽऽत्महितं मन्त्रं मन्त्रयां चक्रिरे तदा ॥
पर्यङ्केषु परार्ध्येषु स्पर्ध्यास्तरणवत्सु च ॥
वरासनेषूपविष्टाः सुखशय्यास्व् इवामराः ॥
ततो दुर्योधनो राजा साम्ना परमवल्गुना ॥
तान् आभाष्य महेष्वासान् प्राप्तकालम् अभाषत ॥
saṃjaya uvāca
hate droṇe maheṣvāse tasminn ahani bhārata ||
kṛte ca moghasaṃkalpe droṇaputre mahārathe ||
dravamāṇe mahārāja kauravāṇāṃ bale tathā ||
vyūhya pārthaḥ svakaṃ sainyam atiṣṭhad bhrātṛbhiḥ saha ||
tam avasthitam ājñāya putras te bharatarṣabha ||
dravac ca svabalaṃ dṛṣṭvā pauruṣeṇa nyavārayat ||
svam anīkam avasthāpya bāhuvīrye vyavasthitaḥ ||
yuddhvā ca suciraṃ kālaṃ pāṇḍavaiḥ saha bhārata ||
labdhalakṣaiḥ parair hṛṣṭair vyāyacchadbhiś ciraṃ tadā ||
saṃdhyākālaṃ samāsādya pratyāhāram akārayat ||
kṛtvāvahāraṃ sainyānāṃ praviśya śibiraṃ svakam ||
kuravo ''tmahitaṃ mantraṃ mantrayāṃ cakrire tadā ||
paryaṅkeṣu parārdhyeṣu spardhyāstaraṇavatsu ca ||
varāsaneṣūpaviṣṭāḥ sukhaśayyāsv ivāmarāḥ ||
tato duryodhano rājā sāmnā paramavalgunā ||
tān ābhāṣya maheṣvāsān prāptakālam abhāṣata ||
Санджая сказал: «В тот день после гибели Дроны, великого лучника, когда замысел махаратхи, сына Дроны, стал напрасным, войско Кауравов, о великий царь, начало рассыпаться. Партха построил своё войско и стоял вместе с братьями. Узнав, что он стоит, и увидев, что его собственная сила бежит, твой сын, о бык Бхаратов, остановил её своим мужеством. Поставив своё войско и опираясь на силу рук, он долго сражался с Пандавами, о Бхарата, и когда враги, радостно попадавшие в цель, долго напрягали силы, с наступлением сумерек велел отступить. Отведя войска и войдя в свой лагерь, Куру тогда стали держать совет о своём благе. Они сидели на превосходных ложах с роскошными покрывалами и на лучших сиденьях, словно бессмертные на удобных ложах. Затем царь Дурьодхана мягкой и очень приятной речью обратился к этим великим лучникам и сказал своевременные слова».
f8bf0594119e · प्रकाशित 20 जून 2026, 3:40:14 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
После падения Дроны Кауравы ещё способны восстановить строй, но уже вынуждены совещаться не о победном наступлении, а о спасении замысла. Внешний блеск лож и сидений контрастирует с внутренней тревогой войска.