महाभारत
Karṇa-parva, adhyāya 78.7.22-26
8685 / 15823
महाभारत · 8.7.22-26
देवनागरी

ततः प्रयाते राजेन्द्र कर्णे नरवरोत्तमे ॥
धनंजयम् अभिप्रेक्ष्य धर्मराजो ऽब्रवीद् इदम् ॥
पश्य पार्थ महासेनां धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ॥
कर्णेन निर्मितां वीर गुप्तां वीरैर् महारथैः ॥
हतवीरतमा ह्य् एषा धार्तराष्ट्री महाचमूः ॥
फल्गुशेषा महाबाहो तृणैस् तुल्या मता मम ॥
एको ह्य् अत्र महेष्वासः सूतपुत्रो व्यवस्थितः ॥
सदेवासुरगन्धर्वैः सकिंनरमहोरगैः ॥
चराचरैस् त्रिभिर् लोकैर् यो ऽजय्यो रथिनां वरः ॥
तं हत्वाद्य महाबाहो विजयस् तव फल्गुन ॥
उद्धृतश् च भवेच् छल्यो मम द्वादशवार्षिकः ॥
एवं ज्ञात्वा महाबाहो व्यूहं व्यूह यथेच्छसि ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tataḥ prayāte rājendra karṇe naravarottame ||
dhanaṃjayam abhiprekṣya dharmarājo 'bravīd idam ||
paśya pārtha mahāsenāṃ dhārtarāṣṭrasya saṃyuge ||
karṇena nirmitāṃ vīra guptāṃ vīrair mahārathaiḥ ||
hatavīratamā hy eṣā dhārtarāṣṭrī mahācamūḥ ||
phalguśeṣā mahābāho tṛṇais tulyā matā mama ||
eko hy atra maheṣvāsaḥ sūtaputro vyavasthitaḥ ||
sadevāsuragandharvaiḥ sakiṃnaramahoragaiḥ ||
carācarais tribhir lokair yo 'jayyo rathināṃ varaḥ ||
taṃ hatvādya mahābāho vijayas tava phalguna ||
uddhṛtaś ca bhavec chalyo mama dvādaśavārṣikaḥ ||
evaṃ jñātvā mahābāho vyūhaṃ vyūha yathecchasi ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः प्रयाते राजेन्द्रtataḥ prayāte rājendraзатем когда двинулся, царь царей; после выступления
कर्णे नरवरोत्तमेkarṇe naravarottameКарна, лучший из людей; Карны, лучшего мужа
धनंजयम् अभिप्रेक्ष्यdhanaṃjayam abhiprekṣyaна Дхананджаю посмотрев; взглянув на Арджуну
धर्मराजः अब्रवीत् इदम्dharmarājaḥ abravīt idamДхармараджа сказал это; Юдхиштхира произнёс
पश्य पार्थ महासेनाम्paśya pārtha mahāsenāmпосмотри, Партха, великое войско; смотри, Арджуна
धार्तराष्ट्रस्य संयुगेdhārtarāṣṭrasya saṃyugeДхритараштрового в битве; войско Дхритараштры
कर्णेन निर्मिताम् वीरkarṇena nirmitām vīraКарной построенное, герой; устроенное Карной
गुप्ताम् वीरैः महारथैःguptām vīraiḥ mahārathaiḥохраняемое героями-махаратхами; защищённое великими воинами
हतवीरतमा हि एषाhatavīratamā hi eṣāс лучшими героями убитыми ведь эта; лишена лучших героев
धार्तराष्ट्री महाचमूःdhārtarāṣṭrī mahācamūḥДхритараштрова великая армия; огромное войско Кауравов
फल्गुशेषा महाबाहोphalguśeṣā mahābāhoс жалким остатком, великорукий; остался слабый остаток
तृणैः तुल्या मता ममtṛṇaiḥ tulyā matā mamaтраве равной считаю я; по мне, равна траве
एकः हि अत्र महेष्वासःekaḥ hi atra maheṣvāsaḥодин ведь здесь великий лучник; здесь один стрелок
सूतपुत्रः व्यवस्थितःsūtaputraḥ vyavasthitaḥсын суты стоит; стоит Карна
सदेवासुरगन्धर्वैःsadevāsuragandharvaiḥс богами, асурами, гандхарвами; богами, асурами
सकिंनरमहोरगैःsakiṃnaramahoragaiḥс киннарами и великими змеями; киннарами и нагами
चराचरैः त्रिभिः लोकैःcarācaraiḥ tribhiḥ lokaiḥдвижимыми и недвижимыми тремя мирами; всеми тремя мирами
यः अजय्यः रथिनाम् वरःyaḥ ajayyaḥ rathinām varaḥкоторый непобедим, лучший колесничих; неодолимый ратхин
तम् हत्वा अद्य महाबाहोtam hatvā adya mahābāhoего убив сегодня, великорукий; сразив его сегодня
विजयः तव फल्गुनvijayaḥ tava phalgunaпобеда твоя, Пхалгуна; победа будет твоей
उद्धृतः च भवेत् शल्यःuddhṛtaḥ ca bhavet śalyaḥи извлечён будет шип; и шип будет вынут
मम द्वादशवार्षिकःmama dvādaśavārṣikaḥмой двенадцатилетний; мой двенадцатилетний
एवम् ज्ञात्वा महाबाहोevam jñātvā mahābāhoтак зная, великорукий; понимая это
व्यूहम् व्यूह यथेच्छसिvyūham vyūha yathecchasiстрой строй как хочешь; строй войско по желанию
अनुवाद

Когда Карна, лучший из людей, двинулся вперёд, о царь царей, Дхармараджа взглянул на Дхананджаю и сказал: «Посмотри, Партха, на великое войско Дхритараштры в битве, построенное Карной, герой, и охраняемое махаратхами. Это огромное войско Дхритараштровых лишилось лучших героев; остался слабый остаток, и я считаю его равным траве, великорукий. Здесь стоит только один великий лучник - сын суты, лучший из колесничих, которого не смогли бы победить даже три мира со всем движимым и недвижимым, с богами, асурами, гандхарвами, киннарами и великими змеями. Сразив его сегодня, о великорукий Пхалгуна, ты обретёшь победу, и мой двенадцатилетний шип будет извлечён. Зная это, великорукий, строй войско как пожелаешь».

संस्करण

49b0165375fd · प्रकाशित 20 जून 2026, 3:43:30 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से