महाभारत
Karṇa Sets Out with Śalya and Is Taunted8.26.4-15
8779 / 15823
महाभारत · 8.26.4-15
देवनागरी

संजय उवाच
ततो दुर्योधनो भूयो मद्रराजं तरस्विनम् ॥
उवाच राजन् संग्रामे संयच्छन्तं हयोत्तमान् ॥
त्वयाभिगुप्तो राधेयो विजेष्यति धनंजयम् ॥
इत्य् उक्तो रथम् आस्थाय तथेति प्राह भारत ॥
शल्ये ऽभ्युपगते कर्णः सारथिं सुमनो ऽब्रवीत् ॥
स्वं सूत स्यन्दनं मह्यं कल्पयेत्य् असकृत् त्वरन् ॥
ततो जैत्रं रथवरं गन्धर्वनगरोपमम् ॥
विधिवत् कल्पितं भर्त्रे जयेत्य् उक्त्वा न्यवेदयत् ॥
तं रथं रथिनां श्रेष्ठः कर्णो ऽभ्यर्च्य यथाविधि ॥
संपादितं ब्रह्मविदा पूर्वम् एव पुरोधसा ॥
कृत्वा प्रदक्षिणं यत्नाद् उपस्थाय च भास्करम् ॥
समीपस्थं मद्रराजं समारोपयद् अग्रतः ॥
ततः कर्णस्य दुर्धर्षं स्यन्दनप्रवरं महत् ॥
आरुरोह महातेजाः शल्यः सिंह इवाचलम् ॥
ततः शल्यास्थितं राजन् कर्णः स्वरथम् उत्तमम् ॥
अध्यतिष्ठद् यथाम्भोदं विद्युत्वन्तं दिवाकरः ॥
ताव् एकरथम् आरूढाव् आदित्याग्निसमत्विषौ ॥
व्यभ्राजेतां यथा मेघं सूर्याग्नी सहितौ दिवि ॥
संस्तूयमानौ तौ वीरौ तदास्तां द्युतिमत्तरौ ॥
ऋत्विक् सदस्यैर् इन्द्राग्नी हूयमानाव् इवाध्वरे ॥
स शल्यसंगृहीताश्वे रथे कर्णः स्थितो ऽभवत् ॥
धनुर् विस्फारयन् घोरं परिवेषीव भास्करः ॥
आस्थितः स रथश्रेष्ठं कर्णः शरगभस्तिमान् ॥
प्रबभौ पुरुषव्याघ्रो मन्दरस्थ इवांशुमान् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

saṃjaya uvāca
tato duryodhano bhūyo madrarājaṃ tarasvinam ||
uvāca rājan saṃgrāme saṃyacchantaṃ hayottamān ||
tvayābhigupto rādheyo vijeṣyati dhanaṃjayam ||
ity ukto ratham āsthāya tatheti prāha bhārata ||
śalye 'bhyupagate karṇaḥ sārathiṃ sumano 'bravīt ||
svaṃ sūta syandanaṃ mahyaṃ kalpayety asakṛt tvaran ||
tato jaitraṃ rathavaraṃ gandharvanagaropamam ||
vidhivat kalpitaṃ bhartre jayety uktvā nyavedayat ||
taṃ rathaṃ rathināṃ śreṣṭhaḥ karṇo 'bhyarcya yathāvidhi ||
saṃpāditaṃ brahmavidā pūrvam eva purodhasā ||
kṛtvā pradakṣiṇaṃ yatnād upasthāya ca bhāskaram ||
samīpasthaṃ madrarājaṃ samāropayad agrataḥ ||
tataḥ karṇasya durdharṣaṃ syandanapravaraṃ mahat ||
āruroha mahātejāḥ śalyaḥ siṃha ivācalam ||
tataḥ śalyāsthitaṃ rājan karṇaḥ svaratham uttamam ||
adhyatiṣṭhad yathāmbhodaṃ vidyutvantaṃ divākaraḥ ||
tāv ekaratham ārūḍhāv ādityāgnisamatviṣau ||
vyabhrājetāṃ yathā meghaṃ sūryāgnī sahitau divi ||
saṃstūyamānau tau vīrau tadāstāṃ dyutimattarau ||
ṛtvik sadasyair indrāgnī hūyamānāv ivādhvare ||
sa śalyasaṃgṛhītāśve rathe karṇaḥ sthito 'bhavat ||
dhanur visphārayan ghoraṃ pariveṣīva bhāskaraḥ ||
āsthitaḥ sa rathaśreṣṭhaṃ karṇaḥ śaragabhastimān ||
prababhau puruṣavyāghro mandarastha ivāṃśumān ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
ततः दुर्योधनः भूयःtataḥ duryodhanaḥ bhūyaḥзатем Дурьодхана снова; после этого
मद्रराजम् तरस्विनम्madrarājam tarasvinamцаря мадров стремительного; могучего Шалью
उवाच राजन् संग्रामेuvāca rājan saṃgrāmeсказал, царь, в сражении; сказал в бою
संयच्छन्तम् हयोत्तमान्saṃyacchantam hayottamānсдерживающего лучших коней; правящего конями
त्वया अभिगुप्तः राधेयःtvayā abhiguptaḥ rādheyaḥтобой защищённый Радхея; Карна под твоей защитой
विजेष्यति धनंजयम्vijeṣyati dhanaṃjayamпобедит Дхананджаю; одолеит Арджуну
इति उक्तः रथम् आस्थायiti uktaḥ ratham āsthāyaтак сказанный, на колесницу взойдя; услышав это
तथा इति प्राह भारतtathā iti prāha bhārata«так» сказал, Бхарата; согласился
शल्ये अभ्युपगते कर्णःśalye abhyupagate karṇaḥкогда Шалья согласился, Карна; после согласия Шальи
सारथिम् सुमनाः अब्रवीत्sārathim sumanāḥ abravītвознице радостный сказал; сказал своему вознице
स्वम् सूत स्यन्दनम् मह्यम्svam sūta syandanam mahyamсвою, возница, колесницу мне; мою ратху
कल्पय इति असकृत् त्वरन्kalpaya iti asakṛt tvaranприготовь, так многократно спеша; быстро велел
ततः जैत्रम् रथवरम्tataḥ jaitram rathavaramзатем победную лучшую колесницу; победоносную ратху
गन्धर्वनगरोपमम्gandharvanagaropamamподобную городу гандхарвов; сказочно прекрасную
विधिवत् कल्पितम् भर्त्रेvidhivat kalpitam bhartreпо правилу приготовленную господину; готовую по обряду
जय इति उक्त्वा न्यवेदयत्jaya iti uktvā nyavedayat«победа» сказав, сообщил; представил её
तम् रथम् रथिनाम् श्रेष्ठःtam ratham rathinām śreṣṭhaḥту колесницу лучший ратхинов; Карна
कर्णः अभ्यर्च्य यथाविधिkarṇaḥ abhyarcya yathāvidhiКарна почтив по правилу; почтил как положено
संपादितम् ब्रह्मविदाsaṃpāditam brahmavidāподготовленную знатоком Брахмана; освящённую брахманом
पूर्वम् एव पुरोधसाpūrvam eva purodhasāпрежде самим пурохитой; священнослужителем
कृत्वा प्रदक्षिणम् यत्नात्kṛtvā pradakṣiṇam yatnātсделав обход справа старательно; обойдя справа
उपस्थाय च भास्करम्upasthāya ca bhāskaramи почтив Солнце; поклонившись Сурье
समीपस्थम् मद्रराजम्samīpastham madrarājamстоящего рядом царя мадров; Шалью рядом
समारोपयत् अग्रतःsamāropayat agrataḥпосадил впереди; возвёл на переднее место
ततः कर्णस्य दुर्धर्षम्tataḥ karṇasya durdharṣamзатем Карны неудержимую; неприступную
स्यन्दनप्रवरम् महत्syandanapravaram mahatлучшую великую колесницу; огромную ратху
आरुरोह महातेजाःāruroha mahātejāḥвзошёл великосияющий; поднялся
शल्यः सिंहः इव अचलम्śalyaḥ siṃhaḥ iva acalamШалья как лев на гору; словно лев
ततः शल्यास्थितम् राजन्tataḥ śalyāsthitam rājanзатем Шальей занятый, царь; когда Шалья сидел
कर्णः स्वरथम् उत्तमम्karṇaḥ svaratham uttamamКарна свою лучшую колесницу; свою ратху
अध्यतिष्ठत् यथा अम्भोदम्adhyatiṣṭhat yathā ambhodamвзошёл как на облако; стал на ней
विद्युत्वन्तम् दिवाकरःvidyutvantam divākaraḥмолниеносное солнце; словно солнце
तौ एकरथम् आरूढौtau ekaratham ārūḍhauони двое на одну колесницу взошедшие; оба на одной ратхе
आदित्याग्निसमत्विषौādityāgnisamatviṣauс блеском Солнца и Огня; сияющие как светила
व्यभ्राजेताम् यथा मेघम्vyabhrājetām yathā meghamзасияли как облако; засияли
सूर्याग्नी सहितौ दिविsūryāgnī sahitau diviСолнце и Огонь вместе в небе; два светила
संस्तूयमानौ तौ वीरौsaṃstūyamānau tau vīrauвосхваляемые те два героя; оба героя
तदा आस्ताम् द्युतिमत्तरौtadā āstām dyutimattarauтогда были сияющими; пребывали блистательно
ऋत्विक् सदस्यैः इन्द्राग्नीṛtvik sadasyaiḥ indrāgnīжрецами и участниками Индра-Агни; как Индра и Агни
हूयमानौ इव अध्वरेhūyamānau iva adhvareпризываемые на жертвоприношении; во время обряда
सः शल्यसंगृहीताश्वेsaḥ śalyasaṃgṛhītāśveон, с конями, удержанными Шальей; когда Шалья правил
रथे कर्णः स्थितः अभवत्rathe karṇaḥ sthitaḥ abhavatна колеснице Карна стоял; Карна стоял
धनुः विस्फारयन् घोरम्dhanuḥ visphārayan ghoramлук натягивая страшный; звеня грозным луком
परिवेषी इव भास्करःpariveṣī iva bhāskaraḥкак окружённое ореолом солнце; словно солнце
आस्थितः सः रथश्रेष्ठम्āsthitaḥ saḥ rathaśreṣṭhamвзошедший он на лучшую колесницу; стоя на ратхе
कर्णः शरगभस्तिमान्karṇaḥ śaragabhastimānКарна со стрелами-лучами; лучистый стрелами
प्रबभौ पुरुषव्याघ्रःprababhau puruṣavyāghraḥзасиял тигр среди людей; герой засиял
मन्दरस्थः इव अंशुमान्mandarasthaḥ iva aṃśumānкак Солнце на Мандаре; словно светило
अनुवाद

Санджая сказал: «Затем Дурьодхана снова сказал стремительному царю мадров, который уже правил лучшими конями в бою: “Под твоей защитой Радхея победит Дхананджаю”. Услышав это, Шалья взошёл на колесницу и сказал: “Да будет так”, о Бхарата. Когда Шалья согласился, Карна, радостный и спешащий, многократно велел своему вознице: “Приготовь мне мою колесницу”. Тогда возница, сказав “Победа!”, представил господину победоносную лучшую колесницу, подобную городу гандхарвов, приготовленную по правилу. Карна, лучший среди ратхинов, почтил эту колесницу как положено; она была заранее освящена знающим Брахман пурохитой. Старательно обойдя её справа и поклонившись Солнцу, Карна посадил стоявшего рядом царя мадров впереди. После этого великосияющий Шалья взошёл на великую, неудержимую, превосходную колесницу Карны, как лев всходит на гору. Когда Шалья занял место, Карна взошёл на свою лучшую колесницу, словно солнце на молниеносное облако. Они двое, поднявшись на одну колесницу и сияя как Солнце и Огонь, засияли, словно эти два светила вместе в небе. Восхваляемые герои стояли тогда ещё блистательнее, как Индра и Агни, призываемые жрецами и участниками на жертвоприношении. Карна стоял на колеснице с конями, удерживаемыми Шальей, и, натягивая грозный лук, был подобен солнцу в ореоле. Взойдя на лучшую колесницу, тигр среди людей Карна, лучистый стрелами, засиял, словно Солнце на Мандаре».

संस्करण

6c7497ee12fa · प्रकाशित 20 जून 2026, 5:08:55 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से