महाभारत
Karṇa Sets Out with Śalya and Is Taunted8.26.40-60
8783 / 15823
महाभारत · 8.26.40-60
देवनागरी

ततो रथस्थः परवीरहन्ता; भीष्मद्रोणाव् आत्तवीर्यौ निरीक्ष्य ॥
समज्वलद् भारत पावकाभो; वैकर्तनो ऽसौ रथकुञ्जरो वृषः ॥
स शल्यम् आभाष्य जगाद वाक्यं; पार्थस्य कर्माप्रतिमं च दृष्ट्वा ॥
मानेन दर्पेण च दह्यमानः; क्रोधेन दीप्यन्न् इव निःश्वसित्वा ॥
नाहं महेन्द्राद् अपि वज्रपाणेः; क्रुद्धाद् बिभेम्य् आत्तधनू रथस्थः ॥
दृष्ट्वा तु भीष्मप्रमुखाञ् शयानान्; न त्व् एव मां स्थिरता संजहाति ॥
महेन्द्रविष्णुप्रतिमाव् अनिन्दितौ; रथाश्वनागप्रवरप्रमाथिनौ ॥
अवध्यकल्पौ निहतौ यदा परैस्; ततो ममाद्यापि रणे ऽस्ति साध्वसम् ॥
समीक्ष्य संख्ये ऽतिबलान् नराधिपैर्; नराश्वमातङ्गरथाञ् शरैर् हतान् ॥
कथं न सर्वान् अहितान् रणे ऽवधीन्; महास्त्रविद् ब्राह्मणपुंगवो गुरुः ॥
स संस्मरन् द्रोणहवं महाहवे; ब्रवीमि सत्यं कुरवो निबोधत ॥
न वो मद् अन्यः प्रसहेद् रणे ऽर्जुनं; क्रमागतं मृत्युम् इवोग्ररूपिणम् ॥
शिक्षा प्रसादश् च बलं धृतिश् च; द्रोणे महास्त्राणि च संनतिश् च ॥
स चेद् अगान् मृत्युवशं महात्मा; सर्वान् अन्यान् आतुरान् अद्य मन्ये ॥
नेह ध्रुवं किं चिद् अपि प्रचिन्त्यं; विदुर् लोके कर्मणो ऽनित्ययोगात् ॥
सूर्योदये को हि विमुक्तसंशयो; गर्वं कुर्वीताद्य गुरौ निपातिते ॥
न नूनम् अस्त्राणि बलं पराक्रमः; क्रिया सुनीतं परमायुधानि वा ॥
अलं मनुष्यस्य सुखाय वर्तितुं; तथा हि युद्धे निहतः परैर् गुरुः ॥
हुताशनादित्यसमानतेजसं; पराक्रमे विष्णुपुरंदरोपमम् ॥
नये बृहस्पत्युशनःसमं सदा; न चैनम् अस्त्रं तद् अपात् सुदुःसहम् ॥
संप्रक्रुष्टे रुदितस्त्रीकुमारे; पराभूते पौरुषे धार्तराष्ट्रे ॥
मया कृत्यम् इति जानामि शल्य; प्रयाहि तस्माद् द्विषताम् अनीकम् ॥
यत्र राजा पाण्डवः सत्यसंधो; व्यवस्थितो भीमसेनार्जुनौ च ॥
वासुदेवः सृञ्जयाः सात्यकिश् च; यमौ च कस् तौ विषहेन् मद् अन्यः ॥
तस्मात् क्षिप्रं मद्रपते प्रयाहि; रणे पाञ्चालान् पाण्डवान् सृञ्जयांश् च ॥
तान् वा हनिष्यामि समेत्य संख्ये; यास्यामि वा द्रोणमुखाय मन्ये ॥
न त्व् एवाहं न गमिष्यामि मध्यं; तेषां शूराणाम् इति मा शल्य विद्धि ॥
मित्रद्रोहो मर्षणीयो न मे ऽयं; त्यक्त्वा प्राणान् अनुयास्यामि द्रोणम् ॥
प्राज्ञस्य मूढस्य च जीवितान्ते; प्राणप्रमोक्षो ऽन्तकवक्त्रगस्य ॥
अतो विद्वन्न् अभियास्यामि पार्थं; दिष्टं न शक्यं व्यतिवर्तितुं वै ॥
कल्याणवृत्तः सततं हि राजन्; वैचित्रवीर्यस्य सुतो ममासीत् ॥
तस्यार्थसिद्ध्यर्थम् अहं त्यजामि; प्रियान् भोगान् दुस्त्यजं जीवितं च ॥
वैयाघ्रचर्माणम् अकूजनाक्षं; हैमत्रिकोशं रजतत्रिवेणुम् ॥
रथप्रबर्हं तुरगप्रबर्हैर्; युक्तं प्रादान् मह्यम् इदं हि रामः ॥
धनूंषि चित्राणि निरीक्ष्य शल्य; ध्वजं गदां सायकांश् चोग्ररूपान् ॥
असिं च दीप्तं परमायुधं च; शङ्खं च शुभ्रं स्वनवन्तम् उग्रम् ॥
पताकिनं वज्रनिपातनिस्वनं; सिताश्वयुक्तं शुभतूणशोभितम् ॥
इमं समास्थाय रथं रथर्षभं; रणे हनिष्याम्य् अहम् अर्जुनं बलात् ॥
तं चेन् मृत्युः सर्वहरो ऽभिरक्षते; सदाप्रमत्तः समरे पाण्डुपुत्रम् ॥
तं वा हनिष्यामि समेत्य युद्धे; यास्यामि वा भीष्ममुखो यमाय ॥
यमवरुणकुबेरवासवा वा; यदि युगपत् सगणा महाहवे ॥
जुगुपिषव इहैत्य पाण्डवं; किम् उ बहुना सह तैर् जयामि तम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tato rathasthaḥ paravīrahantā; bhīṣmadroṇāv āttavīryau nirīkṣya ||
samajvalad bhārata pāvakābho; vaikartano 'sau rathakuñjaro vṛṣaḥ ||
sa śalyam ābhāṣya jagāda vākyaṃ; pārthasya karmāpratimaṃ ca dṛṣṭvā ||
mānena darpeṇa ca dahyamānaḥ; krodhena dīpyann iva niḥśvasitvā ||
nāhaṃ mahendrād api vajrapāṇeḥ; kruddhād bibhemy āttadhanū rathasthaḥ ||
dṛṣṭvā tu bhīṣmapramukhāñ śayānān; na tv eva māṃ sthiratā saṃjahāti ||
mahendraviṣṇupratimāv aninditau; rathāśvanāgapravarapramāthinau ||
avadhyakalpau nihatau yadā parais; tato mamādyāpi raṇe 'sti sādhvasam ||
samīkṣya saṃkhye 'tibalān narādhipair; narāśvamātaṅgarathāñ śarair hatān ||
kathaṃ na sarvān ahitān raṇe 'vadhīn; mahāstravid brāhmaṇapuṃgavo guruḥ ||
sa saṃsmaran droṇahavaṃ mahāhave; bravīmi satyaṃ kuravo nibodhata ||
na vo mad anyaḥ prasahed raṇe 'rjunaṃ; kramāgataṃ mṛtyum ivograrūpiṇam ||
śikṣā prasādaś ca balaṃ dhṛtiś ca; droṇe mahāstrāṇi ca saṃnatiś ca ||
sa ced agān mṛtyuvaśaṃ mahātmā; sarvān anyān āturān adya manye ||
neha dhruvaṃ kiṃ cid api pracintyaṃ; vidur loke karmaṇo 'nityayogāt ||
sūryodaye ko hi vimuktasaṃśayo; garvaṃ kurvītādya gurau nipātite ||
na nūnam astrāṇi balaṃ parākramaḥ; kriyā sunītaṃ paramāyudhāni vā ||
alaṃ manuṣyasya sukhāya vartituṃ; tathā hi yuddhe nihataḥ parair guruḥ ||
hutāśanādityasamānatejasaṃ; parākrame viṣṇupuraṃdaropamam ||
naye bṛhaspatyuśanaḥsamaṃ sadā; na cainam astraṃ tad apāt suduḥsaham ||
saṃprakruṣṭe ruditastrīkumāre; parābhūte pauruṣe dhārtarāṣṭre ||
mayā kṛtyam iti jānāmi śalya; prayāhi tasmād dviṣatām anīkam ||
yatra rājā pāṇḍavaḥ satyasaṃdho; vyavasthito bhīmasenārjunau ca ||
vāsudevaḥ sṛñjayāḥ sātyakiś ca; yamau ca kas tau viṣahen mad anyaḥ ||
tasmāt kṣipraṃ madrapate prayāhi; raṇe pāñcālān pāṇḍavān sṛñjayāṃś ca ||
tān vā haniṣyāmi sametya saṃkhye; yāsyāmi vā droṇamukhāya manye ||
na tv evāhaṃ na gamiṣyāmi madhyaṃ; teṣāṃ śūrāṇām iti mā śalya viddhi ||
mitradroho marṣaṇīyo na me 'yaṃ; tyaktvā prāṇān anuyāsyāmi droṇam ||
prājñasya mūḍhasya ca jīvitānte; prāṇapramokṣo 'ntakavaktragasya ||
ato vidvann abhiyāsyāmi pārthaṃ; diṣṭaṃ na śakyaṃ vyativartituṃ vai ||
kalyāṇavṛttaḥ satataṃ hi rājan; vaicitravīryasya suto mamāsīt ||
tasyārthasiddhyartham ahaṃ tyajāmi; priyān bhogān dustyajaṃ jīvitaṃ ca ||
vaiyāghracarmāṇam akūjanākṣaṃ; haimatrikośaṃ rajatatriveṇum ||
rathaprabarhaṃ turagaprabarhair; yuktaṃ prādān mahyam idaṃ hi rāmaḥ ||
dhanūṃṣi citrāṇi nirīkṣya śalya; dhvajaṃ gadāṃ sāyakāṃś cograrūpān ||
asiṃ ca dīptaṃ paramāyudhaṃ ca; śaṅkhaṃ ca śubhraṃ svanavantam ugram ||
patākinaṃ vajranipātanisvanaṃ; sitāśvayuktaṃ śubhatūṇaśobhitam ||
imaṃ samāsthāya rathaṃ ratharṣabhaṃ; raṇe haniṣyāmy aham arjunaṃ balāt ||
taṃ cen mṛtyuḥ sarvaharo 'bhirakṣate; sadāpramattaḥ samare pāṇḍuputram ||
taṃ vā haniṣyāmi sametya yuddhe; yāsyāmi vā bhīṣmamukho yamāya ||
yamavaruṇakuberavāsavā vā; yadi yugapat sagaṇā mahāhave ||
jugupiṣava ihaitya pāṇḍavaṃ; kim u bahunā saha tair jayāmi tam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः रथस्थः परवीरहन्ताtataḥ rathasthaḥ paravīrahantāзатем на колеснице губитель вражеских героев; Карна на ратхе
भीष्मद्रोणौ आत्तवीर्यौ निरीक्ष्यbhīṣmadroṇau āttavīryau nirīkṣyaБхишму и Дрону лишённых силы увидев; вспомнив павших
समज्वलत् भारत पावकाभःsamajvalat bhārata pāvakābhaḥзапылал, Бхарата, огнеподобный; засиял как огонь
वैकर्तनः असौ रथकुञ्जरः वृषःvaikartanaḥ asau rathakuñjaraḥ vṛṣaḥВайкартана тот слон-колесничий, бык; великий Карна
सः शल्यम् आभाष्यsaḥ śalyam ābhāṣyaон к Шалье обратившись; сказав Шалье
जगाद वाक्यम्jagāda vākyamсказал речь; произнёс
पार्थस्य कर्म अप्रतिमम् च दृष्ट्वाpārthasya karma apratimam ca dṛṣṭvāПартхи деяние несравненное увидев; видя подвиги Арджуны
मानेन दर्पेण च दह्यमानःmānena darpeṇa ca dahyamānaḥгордостью и высокомерием сжигаемый; сгорая от спеси
क्रोधेन दीप्यन् इवkrodhena dīpyan ivaгневом словно пылая; вспыхивая гневом
निःश्वसित्वाniḥśvasitvāвздохнув; тяжело дыша
न अहम् महेन्द्रात् अपिna aham mahendrāt apiя не даже Махендры; я не боюсь Индры
वज्रपाणेः क्रुद्धात् बिभेमिvajrapāṇeḥ kruddhāt bibhemiваджроносного разгневанного боюсь; разгневанного с ваджрой
आत्तधनू रथस्थःāttadhanū rathasthaḥвзяв лук, на колеснице стоящий; стоя с луком
दृष्ट्वा तु भीष्मप्रमुखान्dṛṣṭvā tu bhīṣmapramukhānувидев же Бхишму и прочих; когда вижу вождей
शयानान्śayānānлежащих; павших
न तु एव माम् स्थिरताna tu eva mām sthiratāно всё же меня стойкость; стойкость меня
संजहातिsaṃjahātiпокидает; оставляет
महेन्द्रविष्णुप्रतिमौ अनिन्दितौmahendraviṣṇupratimau aninditauИндре и Вишну подобные, безупречные; два безупречных
रथाश्वनागप्रवरप्रमाथिनौrathāśvanāgapravarapramāthinauлучшие колесницы, коней, слонов сокрушавшие; сокрушители войск
अवध्यकल्पौ निहतौ यदा परैःavadhyakalpau nihatau yadā paraiḥсловно неубиваемые убиты врагами когда; когда они пали
ततः मम अद्य अपिtataḥ mama adya apiтогда у меня сегодня даже; потому и теперь
रणे अस्ति साध्वसम्raṇe asti sādhvasamв бою есть тревога; есть страх
समीक्ष्य संख्ये अतिबलान्samīkṣya saṃkhye atibalānвидя в битве очень сильных; видя могучих
नराधिपैःnarādhipaiḥцарями; владыками
नराश्वमातङ्गरथान्narāśvamātaṅgarathānлюдей, коней, слонов, колесницы; войска
शरैः हतान्śaraiḥ hatānстрелами убитых; сражённых стрелами
कथम् न सर्वान् अहितान्katham na sarvān ahitānкак не всех врагов; почему не всех недругов
रणे अवधीत्raṇe avadhītв бою убил; сразил
महास्त्रवित् ब्राह्मणपुंगवः गुरुःmahāstravit brāhmaṇapuṃgavaḥ guruḥвеликие астры знающий, бык брахманов, учитель; Дрона
सः संस्मरन् द्रोणहवम्saḥ saṃsmaran droṇahavamего вспоминая, бой Дроны; вспоминая сражение Дроны
महाहवेmahāhaveв великой битве; в бою
ब्रवीमि सत्यम्bravīmi satyamговорю истину; правду говорю
कुरवः निबोधतkuravaḥ nibodhataКуру, узнайте; слушайте, Куру
न वः मद् अन्यःna vaḥ mad anyaḥне для вас кроме меня; никто кроме меня
प्रसहेत् रणे अर्जुनम्prasahet raṇe arjunamодолел бы в бою Арджуну; устоит против Арджуны
क्रमागतम् मृत्युम् इवkramāgatam mṛtyum ivaкак пришедшую по порядку смерть; словно наступившую смерть
उग्ररूपिणम्ugrarūpiṇamстрашного обликом; грозного
शिक्षा प्रसादः चśikṣā prasādaḥ caобучение и ясность; искусство и благосклонность
बलम् धृतिः चbalam dhṛtiḥ caсила и стойкость; мощь и терпение
द्रोणे महास्त्राणि चdroṇe mahāstrāṇi caв Дроне великие астры; астры Дроны
संनतिः चsaṃnatiḥ caи смирение; и собранность
सः चेद् अगात्saḥ ced agātесли он ушёл; если Дрона попал
मृत्युवशम् महात्माmṛtyuvaśam mahātmāпод власть смерти, великодушный; во власть смерти
सर्वान् अन्यान् आतुरान्sarvān anyān āturānвсех других больными; всех прочих слабыми
अद्य मन्येadya manyeсегодня считаю; я считаю
न इह ध्रुवम् किं चित्na iha dhruvam kiṃ citздесь нет ничего прочного; нет устойчивого
अपि प्रचिन्त्यम्api pracintyamдаже мыслимого; достойного уверенности
विदुः लोके कर्मणःviduḥ loke karmaṇaḥзнают в мире действия; люди знают
अनित्ययोगात्anityayogātиз-за связи с непостоянством; непостоянство дел
सूर्योदये कः हिsūryodaye kaḥ hiпри восходе солнца кто ведь; кто утром
विमुक्तसंशयःvimuktasaṃśayaḥсвободный от сомнения; без сомнений
गर्वम् कुर्वीत अद्यgarvam kurvīta adyaгордость делал бы сегодня; стал бы гордиться
गुरौ निपातितेgurau nipātiteкогда учитель пал; после падения Дроны
न नूनम् अस्त्राणिna nūnam astrāṇiне несомненно астры; не астры
बलम् पराक्रमःbalam parākramaḥсила, доблесть; мощь и храбрость
क्रिया सुनीतम्kriyā sunītamдействие, хорошая политика; умелый порядок
परमायुधानि वाparamāyudhāni vāили высшие оружия; лучшее оружие
अलम् मनुष्यस्य सुखायalam manuṣyasya sukhāyaдостаточны человеку для счастья; не дают счастья
वर्तितुम्vartitumсуществовать; быть
तथा हि युद्धेtathā hi yuddheтак ведь в бою; ибо
निहतः परैः गुरुःnihataḥ paraiḥ guruḥубит врагами учитель; Дрона пал
हुताशनादित्यसमानतेजसम्hutāśanādityasamānatejasamОгню и Солнцу равного сиянием; сиявшего как огонь
पराक्रमे विष्णुपुरंदरोपमम्parākrame viṣṇupuraṃdaropamamв доблести подобного Вишну и Индре; богоподобного
नये बृहस्पत्युशनःसमम्naye bṛhaspatyuśanaḥsamamв политике равного Брихаспати и Ушанасу; мудрого
सदाsadāвсегда; постоянно
न च एनम् अस्त्रम्na ca enam astramи его оружие не; его оружие не
तत् अपात् सुदुःसहम्tat apāt suduḥsahamто спасло, крайне тяжёлое; не защитило
संप्रक्रुष्टे रुदितस्त्रीकुमारेsaṃprakruṣṭe ruditastrīkumāreкогда кричат плачущие женщины и дети; среди воплей
पराभूते पौरुषे धार्तराष्ट्रेparābhūte pauruṣe dhārtarāṣṭreкогда мужество Дхритараштров унижено; когда Куру сломлены
मया कृत्यम् इति जानामिmayā kṛtyam iti jānāmiмной дело должно быть, так знаю; я знаю свой долг
शल्यśalyaШалья; о Шалья
प्रयाहि तस्मात्prayāhi tasmātезжай поэтому; поэтому веди
द्विषताम् अनीकम्dviṣatām anīkamк войску врагов; к вражескому строю
यत्र राजा पाण्डवःyatra rājā pāṇḍavaḥгде царь Пандава; где Юдхиштхира
सत्यसंधः व्यवस्थितःsatyasaṃdhaḥ vyavasthitaḥверный истине стоит; правдивый стоит
भीमसेन अर्जुनौ चbhīmasena arjunau caБхимасена и Арджуна; Бхима и Арджуна
वासुदेवः सृञ्जयाःvāsudevaḥ sṛñjayāḥВасудева и Сринджаи; Кришна и союзники
सात्यकिः चsātyakiḥ caи Сатьяки; Сатьяки
यमौ चyamau caи близнецы; Накула и Сахадева
कः तान् विषहेत्kaḥ tān viṣahetкто их выдержит; кто устоит
मद् अन्यःmad anyaḥкроме меня; помимо меня
तस्मात् क्षिप्रम् मद्रपतेtasmāt kṣipram madrapateпоэтому быстро, владыка мадров; скорее, Шалья
प्रयाहि रणेprayāhi raṇeезжай в бою; веди в битву
पाञ्चालान् पाण्डवान्pāñcālān pāṇḍavānк Панчалам, Пандавам; к врагам
सृञ्जयान् चsṛñjayān caи Сринджаям; к Сринджаям
तान् वा हनिष्यामिtān vā haniṣyāmiих или убью; я сражу их
समेत्य संख्येsametya saṃkhyeсойдясь в битве; встретившись
यास्यामि वा द्रोणमुखायyāsyāmi vā droṇamukhāyaили пойду к Дроне во главе; или последую за Дроной
मन्येmanyeдумаю; считаю
न तु एव अहम्na tu eva ahamно всё же я; я не
न गमिष्यामि मध्यम्na gamiṣyāmi madhyamне пойду в середину; не вступлю в гущу
तेषाम् शूराणाम्teṣām śūrāṇāmэтих героев; их войска
इति मा शल्य विद्धिiti mā śalya viddhiтак не думай, Шалья; знай это
मित्रद्रोहः मर्षणीयःmitradrohaḥ marṣaṇīyaḥпредательство друга терпимое; измена другу
न मे अयम्na me ayamне для меня это; мне нестерпима
त्यक्त्वा प्राणान्tyaktvā prāṇānоставив жизни; отдав жизнь
अनुयास्यामि द्रोणम्anuyāsyāmi droṇamпоследую за Дроной; пойду вслед за Дроной
प्राज्ञस्य मूढस्य चprājñasya mūḍhasya caмудрого и глупого; и умного, и глупого
जीवितान्तेjīvitānteв конце жизни; при смерти
प्राणप्रमोक्षःprāṇapramokṣaḥосвобождение дыханий; уход жизни
अन्तकवक्त्रगस्यantakavaktragasyaпопавшего в пасть Антаки; в пасти смерти
अतः विद्वन्ataḥ vidvanпоэтому, мудрый; поэтому
अभियास्यामि पार्थम्abhiyāsyāmi pārthamпойду на Партху; нападу на Арджуну
दिष्टम् न शक्यम्diṣṭam na śakyamсудьбу невозможно; предначертанное нельзя
व्यतिवर्तितुम् वैvyativartitum vaiпереступить воистину; обойти
कल्याणवृत्तः सततम्kalyāṇavṛttaḥ satatamблагого поведения всегда; благонравный
हि राजन्hi rājanведь, царь; поистине
वैचित्रवीर्यस्य सुतःvaicitravīryasya sutaḥсын Вичитравирьи; Дхритараштра
मम आसीत्mama āsītмоим был; был для меня
तस्य अर्थसिद्ध्यर्थम्tasya arthasiddhyarthamради достижения его цели; ради его пользы
अहम् त्यजामिaham tyajāmiя оставляю; я жертвую
प्रियान् भोगान्priyān bhogānдорогие наслаждения; любимые блага
दुस्त्यजम् जीवितम् चdustyajam jīvitam caи труднооставимую жизнь; и саму жизнь
वैयाघ्रचर्माणम्vaiyāghracarmāṇamс тигровой кожей; покрытую тигровой шкурой
अकूजनाक्षम्akūjanākṣamс бесшумными осями; с тихими колёсами
हैमत्रिकोशम्haimatrikośamс золотым тройным коробом; золотоустроенную
रजतत्रिवेणुम्rajatatriveṇumс серебряной тройной связью; серебросочленённую
रथप्रबर्हम्rathaprabarhamлучшую колесницу; превосходную ратху
तुरगप्रबर्हैः युक्तम्turagaprabarhaiḥ yuktamлучшими конями запряжённую; с лучшими конями
प्रादात् मह्यम् इदम् हि रामःprādāt mahyam idam hi rāmaḥдал мне это ведь Рама; Парашурама дал мне
धनूंषि चित्राणि निरीक्ष्यdhanūṃṣi citrāṇi nirīkṣyaлуки пёстрые посмотри; взгляни на луки
शल्यśalyaШалья; о Шалья
ध्वजम् गदाम् सायकान् चdhvajam gadām sāyakān caзнамя, палицу и стрелы; оружие
उग्ररूपान्ugrarūpānстрашного вида; грозные
असिम् च दीप्तम्asim ca dīptamи меч сияющий; блестящий меч
परमायुधम् चparamāyudham caи высшее оружие; лучшее оружие
शङ्खम् च शुभ्रम्śaṅkham ca śubhramи раковину белую; светлую раковину
स्वनवन्तम् उग्रम्svanavantam ugramзвучную страшную; грозногласную
पताकिनम् वज्रनिपातनिस्वनम्patākinam vajranipātanisvanamсо знаменем, грохотом падения ваджры; гремящую как молния
सिताश्वयुक्तम्sitāśvayuktamбелыми конями запряжённую; с белыми конями
शुभतूणशोभितम्śubhatūṇaśobhitamпрекрасными колчанами украшенную; с красивыми колчанами
इमम् समास्थाय रथम्imam samāsthāya rathamэту заняв колесницу; встав на ратху
रथर्षभम्ratharṣabhamбыка колесниц; лучшую ратху
रणे हनिष्यामि अहम्raṇe haniṣyāmi ahamв бою убью я; я сражу
अर्जुनम् बलात्arjunam balātАрджуну силой; силой Арджуну
तम् चेत् मृत्युः सर्वहरःtam cet mṛtyuḥ sarvaharaḥесли его смерть всепохищающая; если сама смерть
अभिरक्षतेabhirakṣateзащищает; охраняет
सदा अप्रमत्तः समरेsadā apramattaḥ samareвсегда неусыпная в бою; неустанно
पाण्डुपुत्रम्pāṇḍuputramсына Панду; Арджуну
तम् वा हनिष्यामिtam vā haniṣyāmiего или убью; я сражу его
समेत्य युद्धेsametya yuddheсойдясь в битве; встретившись
यास्यामि वा भीष्ममुखःyāsyāmi vā bhīṣmamukhaḥили пойду во главе с Бхишмой; последую за Бхишмой
यमायyamāyaк Яме; в обитель смерти
यमवरुणकुबेरवासवाः वाyamavaruṇakuberavāsavāḥ vāЯма, Варуна, Кубера, Васава или; даже боги
यदि युगपत् सगणाःyadi yugapat sagaṇāḥесли одновременно с войсками; вместе с сонмами
महाहवेmahāhaveв великом бою; в битве
जुगुपिषवः इह एत्यjugupiṣavaḥ iha etyaжелая защитить, сюда придя; если придут защищать
पाण्डवम्pāṇḍavamПандаву; Арджуну
किम् उ बहुनाkim u bahunāчто же многим; зачем много слов
सह तैः जयामि तम्saha taiḥ jayāmi tamвместе с ними побежу его; одолей его с ними
अनुवाद

Затем Карна, этот бык и слон среди ратхинов, губитель вражеских героев, стоя на колеснице и вспоминая Бхишму и Дрону, лишённых силы, запылал, о Бхарата, словно огонь. Обратившись к Шалье и видя несравненные деяния Партхи, он, сжигаемый гордостью и высокомерием, пылая гневом и тяжело вздохнув, сказал: «Стоя на колеснице с луком в руке, я не боюсь даже разгневанного Махендры с ваджрой. Но, видя Бхишму и других вождей лежащими на поле, я всё же не теряю стойкости. Когда двое безупречных, подобные Индре и Вишну, сокрушители лучших колесниц, коней и слонов, почти неубиваемые, были убиты врагами, тогда и у меня теперь в бою есть тревога. Видя, как в битве стрелами убиты могучие цари, люди, кони, слоны и колесницы, как мог учитель, бык среди брахманов, знаток великих астр, не убить всех врагов? Вспоминая бой Дроны в великой битве, я говорю правду, слушайте, Куру: кроме меня, никто из вас не выдержит в бою Арджуну, грозного как смерть, пришедшую своим чередом. Если великодушный Дрона, у которого были обучение, ясность, сила, стойкость, великие астры и смирение, ушёл во власть смерти, то всех остальных сегодня я считаю больными и слабыми. В мире нет ничего прочного, на что можно было бы уверенно полагаться, ибо дела связаны с непостоянством. Кто при восходе солнца был бы свободен от сомнений и стал бы гордиться, когда учитель пал? Ни астры, ни сила, ни доблесть, ни правильное действие, ни хорошая политика, ни высшее оружие не достаточны, чтобы обеспечить человеку счастье: ведь и учитель был убит врагами в бою. Он сиял как Огонь и Солнце, в доблести был подобен Вишну и Пурандаре, в политике всегда равен Брихаспати и Ушанасу, но и его непереносимое оружие не спасло. Когда женщины и дети плачут, когда мужество сынов Дхритараштры унижено, я знаю, о Шалья, что дело лежит на мне. Поэтому веди к войску врагов — туда, где стоит правдивый царь Пандава, где Бхимасена, Арджуна, Васудева, Сринджаи, Сатьяки и близнецы. Кто, кроме меня, выдержит их? Поэтому скорее, владыка мадров, веди в бою к Панчалам, Пандавам и Сринджаям. Сойдясь с ними в битве, я либо убью их, либо, как думаю, пойду вслед за Дроной. Но не думай, Шалья, будто я не войду в гущу этих героев. Мне нестерпимо предательство друга: отдав жизнь, я последую за Дроной. И мудрый, и глупый в конце жизни освобождают дыхание, когда попадают в пасть Антаки; поэтому, о мудрый, я пойду на Партху, ибо предначертанное невозможно обойти. Сын Вичитравирьи всегда был благ к мне; ради достижения его цели я оставляю дорогие наслаждения и труднооставимую жизнь. Эту лучшую колесницу, покрытую тигровой кожей, с бесшумными осями, золотым тройным коробом и серебряным сочленением, запряжённую лучшими конями, дал мне Рама. Посмотри, Шалья, на пёстрые луки, знамя, палицу, грозные стрелы, сияющий меч, высшее оружие и белую, грозно звучащую раковину. Взойдя на эту лучшую колесницу со знаменем, гремящую как удар ваджры, запряжённую белыми конями и украшенную прекрасными колчанами, я силой убью Арджуну в бою. Даже если всепохищающая смерть будет неусыпно защищать в бою сына Панду, я либо сражу его, встретившись в битве, либо пойду к Яме вслед за Бхишмой. Если Яма, Варуна, Кубера и Васава вместе со своими сонмами придут в великом бою защитить Пандаву — что говорить много? Я побежу его вместе с ними».

संस्करण

440711acadbf · प्रकाशित 20 जून 2026, 8:45:28 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से