वैश्यः किल समुद्रान्ते प्रभूतधनधान्यवान् ॥
यज्वा दानपतिः क्षान्तः स्वकर्मस्थो ऽभवच् छुचिः ॥
बहुपुत्रः प्रियापत्यः सर्वभूतानुकम्पकः ॥
राज्ञो धर्मप्रधानस्य राष्ट्रे वसति निर्भयः ॥
पुत्राणां तस्य बालानां कुमाराणां यशस्विनाम् ॥
काको बहूनाम् अभवद् उच्चिष्टकृतभोजनः ॥
तस्मै सदा प्रयच्छन्ति वैश्यपुत्राः कुमारकाः ॥
मांसोदनं दधि क्षीरं पायसं मधुसर्पिषी ॥
स चोच्छिष्टभृतः काको वैश्यपुत्रैः कुमारकैः ॥
सदृशान् पक्षिणो दृप्तः श्रेयसश् चावमन्यते ॥
अथ हंसाः समुद्रान्ते कदा चिद् अभिपातिनः ॥
गरुडस्य गतौ तुल्याश् चक्राङ्गा हृष्टचेतसः ॥
कुमारकास् ततो हंसान् दृष्ट्वा काकम् अथाब्रुवन् ॥
भवान् एव विशिष्टो हि पतत्रिभ्यो विहंगम ॥
प्रतार्यमाणस् तु स तैर् अल्पबुद्धिभिर् अण्डजः ॥
तद् वचः सत्यम् इत्य् एव मौर्ख्याद् दर्पाच् च मन्यते ॥
तान् सो ऽभिपत्य जिज्ञासुः क एषां श्रेष्ठभाग् इति ॥
उच्छिष्टदर्पितः काको बहूनां दूरपातिनाम् ॥
तेषां यं प्रवरं मेने हंसानां दूरपातिनाम् ॥
तम् आह्वयत दुर्बुद्धिः पताम इति पक्षिणम् ॥
तच् छ्रुत्वा प्राहसन् हंसा ये तत्रासन् समागताः ॥
भाषतो बहु काकस्य बलिनः पततां वराः ॥
इदम् ऊचुश् च चक्राङ्गा वचः काकं विहंगमाः ॥
vaiśyaḥ kila samudrānte prabhūtadhanadhānyavān ||
yajvā dānapatiḥ kṣāntaḥ svakarmastho 'bhavac chuciḥ ||
bahuputraḥ priyāpatyaḥ sarvabhūtānukampakaḥ ||
rājño dharmapradhānasya rāṣṭre vasati nirbhayaḥ ||
putrāṇāṃ tasya bālānāṃ kumārāṇāṃ yaśasvinām ||
kāko bahūnām abhavad ucciṣṭakṛtabhojanaḥ ||
tasmai sadā prayacchanti vaiśyaputrāḥ kumārakāḥ ||
māṃsodanaṃ dadhi kṣīraṃ pāyasaṃ madhusarpiṣī ||
sa cocchiṣṭabhṛtaḥ kāko vaiśyaputraiḥ kumārakaiḥ ||
sadṛśān pakṣiṇo dṛptaḥ śreyasaś cāvamanyate ||
atha haṃsāḥ samudrānte kadā cid abhipātinaḥ ||
garuḍasya gatau tulyāś cakrāṅgā hṛṣṭacetasaḥ ||
kumārakās tato haṃsān dṛṣṭvā kākam athābruvan ||
bhavān eva viśiṣṭo hi patatribhyo vihaṃgama ||
pratāryamāṇas tu sa tair alpabuddhibhir aṇḍajaḥ ||
tad vacaḥ satyam ity eva maurkhyād darpāc ca manyate ||
tān so 'bhipatya jijñāsuḥ ka eṣāṃ śreṣṭhabhāg iti ||
ucchiṣṭadarpitaḥ kāko bahūnāṃ dūrapātinām ||
teṣāṃ yaṃ pravaraṃ mene haṃsānāṃ dūrapātinām ||
tam āhvayata durbuddhiḥ patāma iti pakṣiṇam ||
tac chrutvā prāhasan haṃsā ye tatrāsan samāgatāḥ ||
bhāṣato bahu kākasya balinaḥ patatāṃ varāḥ ||
idam ūcuś ca cakrāṅgā vacaḥ kākaṃ vihaṃgamāḥ ||
Шалья сказал: «Некогда у края моря жил вайшья, обладавший большим богатством и зерном. Он совершал жертвы, был владыкой даров, терпеливым, чистым и стоящим в своём деле. У него было много сыновей, он любил детей и сострадал всем существам; он бесстрашно жил в царстве праведного царя. У его малых славных сыновей была ворона, которая питалась объедками многих. Сыновья вайшьи, мальчики, всегда давали ей мясной рис, творог, молоко, молочную кашу, мёд и гхи. Кормимая объедками купеческих детей, эта ворона возгордилась и стала презирать равных себе и даже лучших птиц. Однажды к морскому берегу прилетели радостные красноногие лебеди, равные в полёте Гаруде. Дети увидели лебедей и сказали вороне: “Ты ведь превосходишь всех крылатых, о птица”. Обманутая этими малоумными детьми, ворона по глупости и гордости приняла их слова за истину. Подлетев к лебедям, она захотела узнать, кто среди этих дальнолетящих лучший. Возгордившаяся объедками дуроумная ворона выбрала лучшего среди дальнолетящих лебедей и вызвала его: “Полетим!” Услышав это, сильные лебеди, лучшие из летающих, собравшиеся там, рассмеялись над многословной вороной и сказали ей такое слово».
1b44c0ec6677 · प्रकाशित 20 जून 2026, 5:21:02 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
В притче сразу задана причина падения: ворона питается объедками и принимает детскую похвалу за истину. Шалья прозрачно сравнивает это с Карной, чья уверенность питается похвалой Кауравов.