धृतराष्ट्र उवाच
यत् तत् प्रविश्य पार्थानां सेनां कुर्वञ् जनक्षयम् ॥
कर्णो राजानम् अभ्यर्च्छत् तन् ममाचक्ष्व संजय ॥
के च प्रवीराः पार्थानां युधि कर्णम् अवारयन् ॥
कांश् च प्रमथ्याधिरथिर् युधिष्ठिरम् अपीडयत् ॥
संजय उवाच
धृष्टद्युम्नमुखान् पार्थान् दृष्ट्वा कर्णो व्यवस्थितान् ॥
समभ्यधावत् त्वरितः पाञ्चालाञ् शत्रुकर्शनः ॥
तं तूर्णम् अभिधावन्तं पाञ्चाला जितकाशिनः ॥
प्रत्युद्ययुर् महाराज हंसा इव महार्णवम् ॥
ततः शङ्खसहस्राणां निस्वनो हृदयंगमः ॥
प्रादुरासीद् उभयतो भेरीशब्दश् च दारुणः ॥
नानावादित्रनादश् च द्विपाश्वरथनिस्वनः ॥
सिंहनादश् च वीराणाम् अभवद् दारुणस् तदा ॥
साद्रिद्रुमार्णवा भूमिः सवाताम्बुदम् अम्बरम् ॥
सार्केन्दुग्रहनक्षत्रा द्यौश् च व्यक्तं व्यघूर्णत ॥
अति भूतानि तं शब्दं मेनिरे ऽति च विव्यथुः ॥
यानि चाप्लवसत्त्वानि प्रायस् तानि मृतानि च ॥
dhṛtarāṣṭra uvāca
yat tat praviśya pārthānāṃ senāṃ kurvañ janakṣayam ||
karṇo rājānam abhyarcchat tan mamācakṣva saṃjaya ||
ke ca pravīrāḥ pārthānāṃ yudhi karṇam avārayan ||
kāṃś ca pramathyādhirathir yudhiṣṭhiram apīḍayat ||
saṃjaya uvāca
dhṛṣṭadyumnamukhān pārthān dṛṣṭvā karṇo vyavasthitān ||
samabhyadhāvat tvaritaḥ pāñcālāñ śatrukarśanaḥ ||
taṃ tūrṇam abhidhāvantaṃ pāñcālā jitakāśinaḥ ||
pratyudyayur mahārāja haṃsā iva mahārṇavam ||
tataḥ śaṅkhasahasrāṇāṃ nisvano hṛdayaṃgamaḥ ||
prādurāsīd ubhayato bherīśabdaś ca dāruṇaḥ ||
nānāvāditranādaś ca dvipāśvarathanisvanaḥ ||
siṃhanādaś ca vīrāṇām abhavad dāruṇas tadā ||
sādridrumārṇavā bhūmiḥ savātāmbudam ambaram ||
sārkendugrahanakṣatrā dyauś ca vyaktaṃ vyaghūrṇata ||
ati bhūtāni taṃ śabdaṃ menire 'ti ca vivyathuḥ ||
yāni cāplavasattvāni prāyas tāni mṛtāni ca ||
Дхритараштра сказал: «Расскажи мне, Санджая, как Карна, войдя в войско Партхов и истребляя людей, приблизился к царю. Кто из лучших героев Партхов удерживал Карну в бою, и кого сокрушил сын Адхиратхи, прежде чем стал теснить Юдхиштхиру?» Санджая сказал: «Увидев Партхов, стоящих с Дхриштадьюмной во главе, Карна, мучитель врагов, стремительно помчался на Панчалов. Панчалы, сияющие победой, вышли навстречу ему, как лебеди великому океану. Тогда с обеих сторон раздался пронзительный звук тысяч раковин, страшный грохот бхери, звуки разных инструментов, шум слонов, коней и колесниц, а также ужасные львиные кличи героев. Земля с горами, деревьями и океанами, небо с ветрами и облаками, небесный свод с солнцем, луной, планетами и звёздами — всё явно зашаталось. Существа сочли этот звук сверхъестественным и сильно задрожали; слабые существа почти погибли от него».
ec7a10d07152 · प्रकाशित 20 जून 2026, 5:43:24 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Вопрос Дхритараштры возвращает рассказ к Юдхиштхире: угроза царю означает угрозу самому порядку Пандавов. Перед столкновением природа дрожит, словно война уже выходит за человеческие пределы.