महाभारत
Karṇa Presses Toward Yudhiṣṭhira8.32.46-62
8821 / 15823
महाभारत · 8.32.46-62
देवनागरी

सुषेणो भीमसेनस्य छित्त्वा भल्लेन कार्मुकम् ॥
नाराचैः सप्तभिर् विद्ध्वा हृदि भीमं ननाद ह ॥
अथान्यद् धनुर् आदाय सुदृढं भीमविक्रमः ॥
सज्यं वृकोदरः कृत्वा सुषेणस्याच्छिनद् धनुः ॥
विव्याध चैनं नवभिः क्रुद्धो नृत्यन्न् इवेषुभिः ॥
कर्णं च तूर्णं विव्याध त्रिसप्तत्या शितैः शरैः ॥
सत्यसेनं च दशभिः साश्वसूतध्वजायुधम् ॥
पश्यतां सुहृदां मध्ये कर्णपुत्रम् अपातयत् ॥
क्षुरप्रणुन्नं तत् तस्य शिरश् चन्द्रनिभाननम् ॥
शुभदर्शनम् एवासीन् नालभ्रष्टम् इवाम्बुजम् ॥
हत्वा कर्णसुतं भीमस् तावकान् पुनर् आर्दयत् ॥
कृपहार्दिक्ययोश् छित्त्वा चापे ताव् अप्य् अथार्दयत् ॥
दुःशासनं त्रिभिर् विद्ध्वा शकुनिं षड्भिर् आयसैः ॥
उलूकं च पतत्रिं च चकार विरथाव् उभौ ॥
हे सुषेण हतो ऽसीति ब्रुवन्न् आदत्त सायकम् ॥
तम् अस्य कर्णश् चिच्छेद त्रिभिश् चैनम् अताडयत् ॥
अथान्यम् अपि जग्राह सुपर्वाणं सुतेजनम् ॥
सुषेणायासृजद् भीमस् तम् अप्य् अस्याच्छिनद् वृषः ॥
पुनः कर्णस् त्रिसप्तत्या भीमसेनं रथेषुभिः ॥
पुत्रं परीप्सन् विव्याध क्रूरं क्रूरैर् जिघांसया ॥
सुषेणस् तु धनुर् गृह्य भारसाधनम् उत्तमम् ॥
नकुलं पञ्चभिर् बाणैर् बाह्वोर् उरसि चार्दयत् ॥
नकुलस् तं तु विंशत्या विद्ध्वा भारसहैर् दृढैः ॥
ननाद बलवन् नादं कर्णस्य भयम् आदधत् ॥
तं सुषेणो महाराज विद्ध्वा दशभिर् आशुगैः ॥
चिच्छेद च धनुः शीघ्रं क्षुरप्रेण महारथः ॥
अथान्यद् धनुर् आदाय नकुलः क्रोधमूर्च्छितः ॥
सुषेणं बहुभिर् बाणैर् वारयाम् आस संयुगे ॥
स तु बाणैर् दिशो राजन्न् आच्छाद्य परवीरहा ॥
आजघ्ने सारथिं चास्य सुषेणं च ततस् त्रिभिः ॥
चिच्छेद चास्य सुदृढं धनुर् भल्लैस् त्रिभिस् त्रिधा ॥
अथान्यद् धनुर् आदाय सुषेणः क्रोधमूर्छितः ॥
अविध्यन् नकुलं षष्ट्या सहदेवं च सप्तभिः ॥
तद् युद्धं सुमहद् घोरम् आसीद् देवासुरोपमम् ॥
निघ्नतां सायकैस् तूर्णम् अन्योन्यस्य वधं प्रति ॥

लिप्यंतरण (IAST)

suṣeṇo bhīmasenasya chittvā bhallena kārmukam ||
nārācaiḥ saptabhir viddhvā hṛdi bhīmaṃ nanāda ha ||
athānyad dhanur ādāya sudṛḍhaṃ bhīmavikramaḥ ||
sajyaṃ vṛkodaraḥ kṛtvā suṣeṇasyācchinad dhanuḥ ||
vivyādha cainaṃ navabhiḥ kruddho nṛtyann iveṣubhiḥ ||
karṇaṃ ca tūrṇaṃ vivyādha trisaptatyā śitaiḥ śaraiḥ ||
satyasenaṃ ca daśabhiḥ sāśvasūtadhvajāyudham ||
paśyatāṃ suhṛdāṃ madhye karṇaputram apātayat ||
kṣurapraṇunnaṃ tat tasya śiraś candranibhānanam ||
śubhadarśanam evāsīn nālabhraṣṭam ivāmbujam ||
hatvā karṇasutaṃ bhīmas tāvakān punar ārdayat ||
kṛpahārdikyayoś chittvā cāpe tāv apy athārdayat ||
duḥśāsanaṃ tribhir viddhvā śakuniṃ ṣaḍbhir āyasaiḥ ||
ulūkaṃ ca patatriṃ ca cakāra virathāv ubhau ||
he suṣeṇa hato 'sīti bruvann ādatta sāyakam ||
tam asya karṇaś ciccheda tribhiś cainam atāḍayat ||
athānyam api jagrāha suparvāṇaṃ sutejanam ||
suṣeṇāyāsṛjad bhīmas tam apy asyācchinad vṛṣaḥ ||
punaḥ karṇas trisaptatyā bhīmasenaṃ ratheṣubhiḥ ||
putraṃ parīpsan vivyādha krūraṃ krūrair jighāṃsayā ||
suṣeṇas tu dhanur gṛhya bhārasādhanam uttamam ||
nakulaṃ pañcabhir bāṇair bāhvor urasi cārdayat ||
nakulas taṃ tu viṃśatyā viddhvā bhārasahair dṛḍhaiḥ ||
nanāda balavan nādaṃ karṇasya bhayam ādadhat ||
taṃ suṣeṇo mahārāja viddhvā daśabhir āśugaiḥ ||
ciccheda ca dhanuḥ śīghraṃ kṣurapreṇa mahārathaḥ ||
athānyad dhanur ādāya nakulaḥ krodhamūrcchitaḥ ||
suṣeṇaṃ bahubhir bāṇair vārayām āsa saṃyuge ||
sa tu bāṇair diśo rājann ācchādya paravīrahā ||
ājaghne sārathiṃ cāsya suṣeṇaṃ ca tatas tribhiḥ ||
ciccheda cāsya sudṛḍhaṃ dhanur bhallais tribhis tridhā ||
athānyad dhanur ādāya suṣeṇaḥ krodhamūrchitaḥ ||
avidhyan nakulaṃ ṣaṣṭyā sahadevaṃ ca saptabhiḥ ||
tad yuddhaṃ sumahad ghoram āsīd devāsuropamam ||
nighnatāṃ sāyakais tūrṇam anyonyasya vadhaṃ prati ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सुषेणः भीमसेनस्यsuṣeṇaḥ bhīmasenasyaСушена Бхимасены; Сушена у Бхимы
छित्त्वा भल्लेन कार्मुकम्chittvā bhallena kārmukamрассек бхаллой лук; перерезал лук
नाराचैः सप्तभिः विद्ध्वाnārācaiḥ saptabhiḥ viddhvāнарачами семью пронзив; семью стрелами
हृदि भीमं ननाद हhṛdi bhīmaṃ nanāda haв сердце Бхиму, закричал; ударил в грудь
अथ अन्यत् धनुः आदायatha anyat dhanuḥ ādāyaзатем другой лук взяв; взяв другой лук
सुदृढं भीमविक्रमःsudṛḍhaṃ bhīmavikramaḥочень крепкий, Бхима мощный; мощный Бхима
सज्यं वृकोदरः कृत्वाsajyaṃ vṛkodaraḥ kṛtvāс тетивой Врикодара сделав; натянув
सुषेणस्य अच्छिनत् धनुःsuṣeṇasya acchinat dhanuḥу Сушены отсёк лук; срубил лук
विव्याध च एनं नवभिःvivyādha ca enaṃ navabhiḥи пронзил его девятью; девятью стрелами
क्रुद्धः नृत्यन् इव इषुभिःkruddhaḥ nṛtyan iva iṣubhiḥразгневанный, словно танцуя, стрелами; как танцуя
कर्णं च तूर्णं विव्याधkarṇaṃ ca tūrṇaṃ vivyādhaи Карну быстро пронзил; поразил Карну
त्रिसप्तत्या शितैः शरैःtrisaptatyā śitaiḥ śaraiḥсемьюдесятью тремя острыми стрелами; 73 стрелами
सत्यसेनं च दशभिःsatyasenaṃ ca daśabhiḥи Сатьясену десятью; десятью стрелами
साश्वसूतध्वजायुधम्sāśvasūtadhvajāyudhamс конями, возницей, знаменем, оружием; со всем снаряжением
पश्यतां सुहृदां मध्येpaśyatāṃ suhṛdāṃ madhyeна глазах друзей среди; среди друзей
कर्णपुत्रम् अपातयत्karṇaputram apātayatсына Карны повалил; сразил его
क्षुरप्रणुन्नं तत् तस्यkṣurapraṇunnaṃ tat tasyaбритвой-стрелой снесённая та его; отсечённая
शिरः चन्द्रनिभाननम्śiraḥ candranibhānanamголова с луноподобным лицом; голова
शुभदर्शनम् एव आसीत्śubhadarśanam eva āsītпрекрасная видом именно была; казалась прекрасной
नालभ्रष्टम् इव अम्बुजम्nālabhraṣṭam iva ambujamкак лотос, сорванный со стебля; словно лотос
हत्वा कर्णसुतम् भीमःhatvā karṇasutam bhīmaḥубив сына Карны, Бхима; после убийства
तावकान् पुनर् आर्दयत्tāvakān punar ārdayatтвоих снова мучил; снова теснил
कृपहार्दिक्ययोः छित्त्वाkṛpahārdikyayoḥ chittvāу Крипы и Хардикьи отсекши; срубив
चापे तौ अपि अथ आर्दयत्cāpe tau api atha ārdayatлуки, их двоих также теснил; подавил их
दुःशासनं त्रिभिः विद्ध्वाduḥśāsanaṃ tribhiḥ viddhvāДухшасану тремя пронзив; тремя стрелами
शकुनिं षड्भिः आयसैःśakuniṃ ṣaḍbhiḥ āyasaiḥШакуни шестью железными; шестью
उलूकं च पतत्रिं चulūkaṃ ca patatriṃ caи Улуку, и Пататрина; двух воинов
चकार विरथौ उभौcakāra virathau ubhauсделал без колесниц обоих; лишил ратх
हे सुषेण हतः असि इतिhe suṣeṇa hataḥ asi itiэй Сушена, убит ты, так; крикнув
ब्रुवन् आदत्त सायकम्bruvan ādatta sāyakamговоря, взял стрелу; поднял стрелу
तम् अस्य कर्णः चिच्छेदtam asya karṇaḥ cicchedaеё у него Карна рассёк; Карна срезал
त्रिभिः च एनम् अताडयत्tribhiḥ ca enam atāḍayatи тремя его ударил; ударил тремя
अथ अन्यम् अपि जग्राहatha anyam api jagrāhaзатем другую также взял; взял другую
सुपर्वाणं सुतेजनम्suparvāṇaṃ sutejanamс хорошими узлами, яркую; острую стрелу
सुषेणाय असृजत् भीमःsuṣeṇāya asṛjat bhīmaḥна Сушену пустил Бхима; пустил в Сушену
तम् अपि अस्य अच्छिनत् वृषःtam api asya acchinat vṛṣaḥеё также у него отсёк бык; Карна срезал
पुनः कर्णः त्रिसप्तत्याpunaḥ karṇaḥ trisaptatyāснова Карна семьдесят тремя; 73 стрелами
भीमसेनं रथेषुभिःbhīmasenaṃ ratheṣubhiḥБхимасену колесничными стрелами; Бхиму
पुत्रं परीप्सन् विव्याधputraṃ parīpsan vivyādhaсына желая защитить, пронзил; защищая сына
क्रूरं क्रूरैः जिघांसयाkrūraṃ krūraiḥ jighāṃsayāжестокого жестокими, желая убить; смертоносно
सुषेणः तु धनुर् गृह्यsuṣeṇaḥ tu dhanur gṛhyaСушена же лук взяв; взяв лук
भारसाधनम् उत्तमम्bhārasādhanam uttamamлучший, выдерживающий тяжесть; крепкий
नकुलं पञ्चभिः बाणैःnakulaṃ pañcabhiḥ bāṇaiḥНакулу пятью стрелами; пятью стрелами
बाह्वोः उरसि च आर्दयत्bāhvoḥ urasi ca ārdayatв руки и грудь поразил; ранил
नकुलः तं तु विंशत्याnakulaḥ taṃ tu viṃśatyāНакула его же двадцатью; двадцатью
विद्ध्वा भारसहैः दृढैःviddhvā bhārasahaiḥ dṛḍhaiḥпронзив тяжёлыми крепкими; мощными стрелами
ननाद बलवत् नादंnanāda balavat nādaṃиздал сильный клич; громко крикнул
कर्णस्य भयम् आदधत्karṇasya bhayam ādadhatКарне страх вкладывая; пугая Карну
तं सुषेणः महाराजtaṃ suṣeṇaḥ mahārājaего Сушена, великий царь; Сушена
विद्ध्वा दशभिः आशुगैःviddhvā daśabhiḥ āśugaiḥпронзив десятью быстрыми; десятью стрелами
चिच्छेद च धनुः शीघ्रंciccheda ca dhanuḥ śīghraṃи рассёк лук быстро; срубил лук
क्षुरप्रेण महारथःkṣurapreṇa mahārathaḥкшурапрой, великий ратхин; бритвенной стрелой
अथ अन्यत् धनुर् आदायatha anyat dhanur ādāyaзатем другой лук взяв; взяв лук
नकुलः क्रोधमूर्च्छितःnakulaḥ krodhamūrcchitaḥНакула, гневом охваченный; разгневанный
सुषेणं बहुभिः बाणैःsuṣeṇaṃ bahubhiḥ bāṇaiḥСушену многими стрелами; множеством стрел
वारयाम् आस संयुगेvārayām āsa saṃyugeостановил в сражении; сдержал
स तु बाणैः दिशःsa tu bāṇaiḥ diśaḥон же стрелами стороны; он закрыл
राजन् आच्छाद्यrājan ācchādyaцарь, покрыв; покрыв стороны
परवीरहाparavīrahāубийца вражеских героев; герой
आजघ्ने सारथिं च अस्यājaghne sārathiṃ ca asyaударил и возницу его; поразил возницу
सुषेणं च ततः त्रिभिःsuṣeṇaṃ ca tataḥ tribhiḥи Сушену затем тремя; тремя стрелами
चिच्छेद च अस्य सुदृढंciccheda ca asya sudṛḍhaṃи отсёк его крепкий; срубил
धनुर् भल्लैः त्रिभिः त्रिधाdhanur bhallaiḥ tribhiḥ tridhāлук тремя бхаллами на три части; лук
अथ अन्यत् धनुर् आदायatha anyat dhanur ādāyaзатем другой лук взяв; Сушена взял
सुषेणः क्रोधमूर्छितःsuṣeṇaḥ krodhamūrchitaḥСушена, гневом охваченный; разгневанный
अविध्यत् नकुलं षष्ट्याavidhyat nakulaṃ ṣaṣṭyāпронзил Накулу шестьюдесятью; 60 стрелами
सहदेवं च सप्तभिःsahadevaṃ ca saptabhiḥи Сахадеву семью; семью стрелами
तत् युद्धं सुमहत् घोरम्tat yuddhaṃ sumahat ghoramта битва очень великая, страшная; великая схватка
आसीत् देवासुरोपमम्āsīt devāsuropamamбыла богам и асурам подобная; как бой богов
निघ्नतां सायकैः तूर्णम्nighnatāṃ sāyakaiḥ tūrṇamубивающих стрелами быстро; быстро поражающих
अन्योन्यस्य वधं प्रतिanyonyasya vadhaṃ pratiдруг друга ради убийства; желая убить
अनुवाद

Сушена бхаллой рассёк лук Бхимасены, семью нарачами пронзил Бхиму в грудь и закричал. Тогда Врикодара, мощный в подвиге, взял другой крепкий лук, натянул его и отсёк лук Сушены. Разгневанный, словно танцуя, он девятью стрелами пронзил Сушену, а Карну быстро поразил семьюдесятью тремя острыми стрелами. Сатьясену, сына Карны, вместе с конями, возницей, знаменем и оружием он на глазах друзей повалил десятью стрелами. Голова того, отсечённая бритвенной стрелой, с лицом, подобным луне, была прекрасна, словно лотос, сорванный со стебля. Убив сына Карны, Бхима снова стал теснить твоих: срубил луки Крипы и Хардикьи, поразил их, пронзил Духшасану тремя стрелами, Шакуни — шестью железными, а Улуку и Пататрина лишил колесниц. Крикнув: ‘Эй, Сушена, ты убит!’, Бхима взял стрелу, но Карна рассёк её и ударил его тремя стрелами. Бхима взял другую яркую стрелу и пустил её в Сушену; Карна, могучий бык, срезал и её. Снова Карна, защищая сына и желая убить жестокого Бхиму, пронзил Бхимасену семьюдесятью тремя колесничными стрелами. Сушена взял крепкий отличный лук и пятью стрелами ранил Накулу в руки и грудь. Накула пронзил его двадцатью крепкими тяжёлыми стрелами и издал могучий клич, внушая страх Карне. Сушена, великий ратхин, пронзил его десятью быстрыми стрелами и бритвенной стрелой быстро рассёк его лук. Накула, охваченный гневом, взял другой лук и множеством стрел остановил Сушену. Затем он закрыл стрелами стороны, поразил его возницу, самого Сушену — тремя стрелами, и тремя бхаллами рассёк его крепкий лук на три части. Сушена, разгневанный, взял другой лук и пронзил Накулу шестьюдесятью стрелами, а Сахадеву — семью. Та великая страшная битва была подобна битве богов и асуров: воины быстро поражали друг друга стрелами, стремясь к взаимной смерти».

संस्करण

3b241086c3c1 · प्रकाशित 20 जून 2026, 5:43:24 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से