महाभारत
Arjuna Rescues Dhṛṣṭadyumna from Aśvatthāman8.42.51-57
8876 / 15823
महाभारत · 8.42.51-57
देवनागरी

स विह्वलो महाराज शरवेगेन संयुगे ॥
निषसाद रथोपस्थे वैक्लव्यं च परं ययौ ॥
ततः कर्णो महाराज व्याक्षिपद् विजयं धनुः ॥
अर्जुनं समरे क्रुद्धः प्रेक्षमाणो मुहुर् मुहुः ॥
द्वैरथं चापि पार्थेन कामयानो महारणे ॥
तं तु हित्वा हतं वीरं सारथिः शत्रुकर्शनम् ॥
अपोवाह रथेनाजौ त्वरमाणो रणाजिरात् ॥
अथोत्क्रुष्टं महाराज पाञ्चालैर् जितकाशिभिः ॥
मोक्षितं पार्षतं दृष्ट्वा द्रोणपुत्रं च पीडितम् ॥
वादित्राणि च दिव्यानि प्रावाद्यन्त सहस्रशः ॥
सिंहनादश् च संजज्ञे दृष्ट्वा घोरं महाद्भुतम् ॥
एवं कृत्वाब्रवीत् पार्थो वासुदेवं धनंजयः ॥
याहि संशप्तकान् कृष्ण कार्यम् एतत् परं मम ॥
ततः प्रयातो दाशार्हः श्रुत्वा पाण्डवभाषितम् ॥
रथेनातिपताकेन मनोमारुतरंहसा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa vihvalo mahārāja śaravegena saṃyuge ||
niṣasāda rathopasthe vaiklavyaṃ ca paraṃ yayau ||
tataḥ karṇo mahārāja vyākṣipad vijayaṃ dhanuḥ ||
arjunaṃ samare kruddhaḥ prekṣamāṇo muhur muhuḥ ||
dvairathaṃ cāpi pārthena kāmayāno mahāraṇe ||
taṃ tu hitvā hataṃ vīraṃ sārathiḥ śatrukarśanam ||
apovāha rathenājau tvaramāṇo raṇājirāt ||
athotkruṣṭaṃ mahārāja pāñcālair jitakāśibhiḥ ||
mokṣitaṃ pārṣataṃ dṛṣṭvā droṇaputraṃ ca pīḍitam ||
vāditrāṇi ca divyāni prāvādyanta sahasraśaḥ ||
siṃhanādaś ca saṃjajñe dṛṣṭvā ghoraṃ mahādbhutam ||
evaṃ kṛtvābravīt pārtho vāsudevaṃ dhanaṃjayaḥ ||
yāhi saṃśaptakān kṛṣṇa kāryam etat paraṃ mama ||
tataḥ prayāto dāśārhaḥ śrutvā pāṇḍavabhāṣitam ||
rathenātipatākena manomārutaraṃhasā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स विह्वलः महाराजsa vihvalaḥ mahārājaон потрясённый, великий царь; Ашваттхаман ошеломлённый
शरवेगेन संयुगेśaravegena saṃyugeсилой стрелы в сражении; ударом стрелы
निषसाद रथोपस्थेniṣasāda rathopastheсел на сиденье колесницы; осел на ратхе
वैक्लव्यं च परम् ययौvaiklavyaṃ ca param yayauи в крайнее бессилие вошёл; впал в изнеможение
ततः कर्णः महाराजtataḥ karṇaḥ mahārājaзатем Карна, великий царь; после этого Карна
व्याक्षिपत् विजयम् धनुःvyākṣipat vijayam dhanuḥвскинул лук Виджая; натянул Виджаю
अर्जुनम् समरे क्रुद्धःarjunam samare kruddhaḥна Арджуну в бою разгневанный; глядя на Арджуну
प्रेक्षमाणः मुहुः मुहुःprekṣamāṇaḥ muhuḥ muhuḥсмотрящий снова и снова; снова и снова смотря
द्वैरथम् च अपि पार्थेनdvairatham ca api pārthenaи поединка с Партхой; единоборства с Арджуной
कामयानः महारणेkāmayānaḥ mahāraṇeжелающий в великой битве; стремясь к бою
तम् तु हित्वा हतम् वीरम्tam tu hitvā hatam vīramего же оставив, поражённого героя; оставив раненого
सारथिः शत्रुकर्शनम्sārathiḥ śatrukarśanamвозница, врагов мучителя; возница Ашваттхамана
अपोवाह रथेन आजौapovāha rathena ājauувёз на колеснице в бою; вывез с поля
त्वरमाणः रणाजिरात्tvaramāṇaḥ raṇājirātспеша с арены битвы; быстро из боя
अथ उत्क्रुष्टम् महाराजatha utkruṣṭam mahārājaзатем возликовали, великий царь; поднялся крик
पाञ्चालैः जितकाशिभिःpāñcālaiḥ jitakāśibhiḥПанчалами, победно сияющими; среди радостных Панчалов
मोक्षितम् पार्षतम् दृष्ट्वाmokṣitam pārṣatam dṛṣṭvāувидев освобождённого Паршату; видя спасение
द्रोणपुत्रम् च पीडितम्droṇaputram ca pīḍitamи сына Дроны угнетённого; Ашваттхамана раненым
वादित्राणि च दिव्यानिvāditrāṇi ca divyāniи божественные инструменты; дивные барабаны
प्रावाद्यन्त सहस्रशःprāvādyanta sahasraśaḥзазвучали тысячами; загремели тысячами
सिंहनादः च संजज्ञेsiṃhanādaḥ ca saṃjajñeи львиный крик возник; раздался боевой клич
दृष्ट्वा घोरम् महाद्भुतम्dṛṣṭvā ghoram mahādbhutamувидев страшное великое чудо; видя страшное чудо
एवम् कृत्वा अब्रवीत् पार्थःevam kṛtvā abravīt pārthaḥтак сделав, сказал Партха; после этого Арджуна сказал
वासुदेवम् धनंजयःvāsudevam dhanaṃjayaḥВасудеве Дхананджая; Кришне
याहि संशप्तकान् कृष्णyāhi saṃśaptakān kṛṣṇaезжай к самшаптакам, Кришна; к самшаптакам
कार्यम् एतत् परम् ममkāryam etat param mamaдело это высшее моё; это моя главная задача
ततः प्रयातः दाशार्हःtataḥ prayātaḥ dāśārhaḥзатем поехал Дашарха; Кришна двинулся
श्रुत्वा पाण्डवभाषितम्śrutvā pāṇḍavabhāṣitamуслышав речь Пандавы; услышав Арджуну
रथेन अतिपताकेनrathena atipatākenaна колеснице с высоким знаменем; на знаменной ратхе
मनोमारुतरंहसाmanomārutaraṃhasāсо скоростью мысли и ветра; быстрой как мысль и ветер
अनुवाद

Потрясённый силой стрелы в сражении, Ашваттхаман осел на сиденье колесницы, великий царь, и впал в крайнее изнеможение. Тогда разгневанный Карна в бою вскинул лук Виджая, снова и снова глядя на Арджуну и желая поединка с Партхой в великой битве. Но возница оставил поражённого героя, мучителя врагов, и поспешно увёз его на колеснице с арены боя. Тогда Панчалы, сияющие победой, закричали, увидев, что Паршата спасён, а сын Дроны ранен, великий царь. Тысячами зазвучали божественные инструменты, и раздался львиный крик, когда увидели это страшное великое чудо. После этого Дхананджая сказал Васудеве: «Езжай к самшаптакам, Кришна: это моё главное дело». Услышав слова Пандавы, Дашарха поехал на колеснице с высоким знаменем, быстрой как мысль и ветер».

संस्करण

5265bc3a540c · प्रकाशित 20 जून 2026, 6:27:55 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से