महाभारत
Yudhiṣṭhira Rebukes Arjuna8.48.13-15
8910 / 15823
महाभारत · 8.48.13-15
देवनागरी

त्वष्ट्रा कृतं वाहम् अकूजनाक्षं; शुभं समास्थाय कपिध्वजं त्वम् ॥
खड्गं गृहीत्वा हेमचित्रं समिद्धं; धनुश् चेदं गाण्डिवं तालमात्रम् ॥
स केशवेनोह्यमानः कथं नु; कर्णाद् भीतो व्यपयातो ऽसि पार्थ ॥
धनुश् चैतत् केशवाय प्रदाय; यन्ताभविष्यस् त्वं रणे चेद् दुरात्मन् ॥
ततो ऽहनिष्यत् केशवः कर्णम् उग्रं; मरुत्पतिर् वृत्रम् इवात्तवज्रः ॥
मासे ऽपतिष्यः पञ्चमे त्वं प्रकृच्छ्रे; न वा गर्भो ऽप्य् अभविष्यः पृथायाः ॥
तत् ते श्रमो राजपुत्राभविष्यन्; न संग्रामाद् अपयातुं दुरात्मन् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tvaṣṭrā kṛtaṃ vāham akūjanākṣaṃ; śubhaṃ samāsthāya kapidhvajaṃ tvam ||
khaḍgaṃ gṛhītvā hemacitraṃ samiddhaṃ; dhanuś cedaṃ gāṇḍivaṃ tālamātram ||
sa keśavenohyamānaḥ kathaṃ nu; karṇād bhīto vyapayāto 'si pārtha ||
dhanuś caitat keśavāya pradāya; yantābhaviṣyas tvaṃ raṇe ced durātman ||
tato 'haniṣyat keśavaḥ karṇam ugraṃ; marutpatir vṛtram ivāttavajraḥ ||
māse 'patiṣyaḥ pañcame tvaṃ prakṛcchre; na vā garbho 'py abhaviṣyaḥ pṛthāyāḥ ||
tat te śramo rājaputrābhaviṣyan; na saṃgrāmād apayātuṃ durātman ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
त्वष्ट्रा कृतम् वाहम्tvaṣṭrā kṛtam vāhamТваштром сделанный воз; созданную Тваштром колесницу
अकूजनाक्षम्akūjanākṣamс не скрипящими осями; с бесшумными осями
शुभम् समास्थायśubham samāsthāyaпрекрасную взойдя; взойдя на прекрасную
कपिध्वजम् त्वम्kapidhvajam tvamобезьяно-знаменную ты; ты с обезьяньим знаменем
खड्गम् गृहीत्वाkhaḍgam gṛhītvāмеч взяв; взяв меч
हेमचित्रम् समिद्धम्hemacitram samiddhamзолотом украшенный, сияющий; сияющий золотым узором
धनुः च इदम् गाण्डिवम्dhanuḥ ca idam gāṇḍivamи этот лук Гандиву; и этот лук Гандиву
तालमात्रम्tālamātramмерою с пальму; длиной с пальму
सः केशवेन उह्यमानःsaḥ keśavena uhyamānaḥты Кешавой везомый; ты, везомый Кришной
कथम् नुkatham nuкак же; как же
कर्णात् भीतःkarṇāt bhītaḥКарны испугавшись; испугавшись Карны
व्यपयातः असि पार्थvyapayātaḥ asi pārthaты ушёл, Партха; ты отступил, Партха
धनुः च एतत्dhanuḥ ca etatи лук этот; а этот лук
केशवाय प्रदायkeśavāya pradāyaКешаве отдав; отдав Кришне
यन्ता अभविष्यः त्वम्yantā abhaviṣyaḥ tvamвозницей стал бы ты; ты стал бы возницей
रणे चेत् दुरात्मन्raṇe cet durātmanв бою если, дурная душа; если бы в бою, дурной
ततः अहनिष्यत् केशवःtataḥ ahaniṣyat keśavaḥтогда убил бы Кешава; тогда Кришна сразил бы
कर्णम् उग्रम्karṇam ugramКарну грозного; грозного Карну
मरुत्पतिः वृत्रम् इवmarutpatiḥ vṛtram ivaМарутов владыка Вритру как; как Индра Вритру
आत्तवज्रःāttavajraḥвзявший ваджру; с поднятой ваджрой
मासे अपतिष्यः पञ्चमेmāse apatiṣyaḥ pañcameна месяце упал бы пятом; лучше бы ты пал на пятом месяце
त्वम् प्रकृच्छ्रेtvam prakṛcchreты в великой беде; в тяжёлой беременности
न वा गर्भः अपिna vā garbhaḥ apiили не зародыш даже; или вовсе не плодом
अभविष्यः पृथायाःabhaviṣyaḥ pṛthāyāḥстал бы у Притхи; стал бы в утробе Притхи
तत् ते श्रमःtat te śramaḥтот твой труд; это был бы твой труд
राजपुत्र अभविष्यन्rājaputra abhaviṣyanцаревич, стал бы; был бы, царевич
न संग्रामात् अपयातुम्na saṃgrāmāt apayātumне из битвы уйти; а не уходить с боя
दुरात्मन्durātmanдурная душа; о дурной
अनुवाद

«Ты взошёл на прекрасную колесницу с бесшумными осями, созданную Тваштром, с обезьяньим знаменем; взял меч, сияющий золотым узором, и этот лук Гандиву, длиной с пальму. Как же ты, Партха, везомый Кешавой, отступил, испугавшись Карны? Если бы ты, дурной, в бою отдал этот лук Кешаве и сам стал возницей, тогда Кешава сразил бы грозного Карну, как владыка Марутов с поднятой ваджрой сразил Вритру. Лучше бы ты пал ещё на пятом месяце в тяжёлой беременности или вовсе не стал плодом в утробе Притхи; это и было бы твоим делом, царевич, а не уходить с поля битвы, о дурной».

संस्करण

1a3eda350ceb · प्रकाशित 20 जून 2026, 6:57:15 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से