महाभारत
Arjuna Sets Out to Kill Karṇa8.50.18-30
8926 / 15823
महाभारत · 8.50.18-30
देवनागरी

एवम् उक्तः प्रत्युवाच विजयो भरतर्षभ ॥
सत्येन ते शपे राजन् प्रसादेन तवैव च ॥
भीमेन च नरश्रेष्ठ यमाभ्यां च महीपते ॥
यथाद्य समरे कर्णं हनिष्यामि हतो ऽथ वा ॥
महीतले पतिष्यामि सत्येनायुधम् आलभे ॥
एवम् आभाष्य राजानम् अब्रवीन् माधवं वचः ॥
अद्य कर्णं रणे कृष्ण सूदयिष्ये न संशयः ॥
तद् अनुध्याहि भद्रं ते वधं तस्य दुरात्मनः ॥
एवम् उक्तो ऽब्रवीत् पार्थं केशवो राजसत्तम ॥
शक्तो ऽस्मि भरतश्रेष्ठ यत्नं कर्तुं यथाबलम् ॥
एवं चापि हि मे कामो नित्यम् एव महारथ ॥
कथं भवान् रणे कर्णं निहन्याद् इति मे मतिः ॥
भूयश् चोवाच मतिमान् माधवो धर्मनन्दनम् ॥
युधिष्ठिरेमं बीभत्सुं त्वं सान्त्वयितुम् अर्हसि ॥
अनुज्ञातुं च कर्णस्य वधायाद्य दुरात्मनः ॥
श्रुत्वा ह्य् अयम् अहं चैव त्वां कर्णशरपीडितम् ॥
प्रवृत्तिं ज्ञातुम् आयाताव् इह पाण्डवनन्दन ॥
दिष्ट्यासि राजन् निरुजो दिष्ट्या न ग्रहणं गतः ॥
परिसान्त्वय बीभत्सुं जयम् आशाधि चानघ ॥
युधिष्ठिर उवाच
एह्य् एहि पार्थ बीभत्सो मां परिष्वज पाण्डव ॥
वक्तव्यम् उक्तो ऽस्म्य् अहितं त्वया क्षान्तं च तन् मया ॥
अहं त्वाम् अनुजानामि जहि कर्णं धनंजय ॥
मन्युं च मा कृथाः पार्थ यन् मयोक्तो ऽसि दारुणम् ॥
संजय उवाच
ततो धनंजयो राजञ् शिरसा प्रणतस् तदा ॥
पादौ जग्राह पाणिभ्यां भ्रातुर् ज्येष्ठस्य मारिष ॥
समुत्थाप्य ततो राजा परिष्वज्य च पीडितम् ॥
मूर्ध्न्य् उपाघ्राय चैवैनम् इदं पुनर् उवाच ह ॥
धनंजय महाबाहो मानितो ऽस्मि दृढं त्वया ॥
माहात्म्यं विजयं चैव भूयः प्राप्नुहि शाश्वतम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

evam uktaḥ pratyuvāca vijayo bharatarṣabha ||
satyena te śape rājan prasādena tavaiva ca ||
bhīmena ca naraśreṣṭha yamābhyāṃ ca mahīpate ||
yathādya samare karṇaṃ haniṣyāmi hato 'tha vā ||
mahītale patiṣyāmi satyenāyudham ālabhe ||
evam ābhāṣya rājānam abravīn mādhavaṃ vacaḥ ||
adya karṇaṃ raṇe kṛṣṇa sūdayiṣye na saṃśayaḥ ||
tad anudhyāhi bhadraṃ te vadhaṃ tasya durātmanaḥ ||
evam ukto 'bravīt pārthaṃ keśavo rājasattama ||
śakto 'smi bharataśreṣṭha yatnaṃ kartuṃ yathābalam ||
evaṃ cāpi hi me kāmo nityam eva mahāratha ||
kathaṃ bhavān raṇe karṇaṃ nihanyād iti me matiḥ ||
bhūyaś covāca matimān mādhavo dharmanandanam ||
yudhiṣṭhiremaṃ bībhatsuṃ tvaṃ sāntvayitum arhasi ||
anujñātuṃ ca karṇasya vadhāyādya durātmanaḥ ||
śrutvā hy ayam ahaṃ caiva tvāṃ karṇaśarapīḍitam ||
pravṛttiṃ jñātum āyātāv iha pāṇḍavanandana ||
diṣṭyāsi rājan nirujo diṣṭyā na grahaṇaṃ gataḥ ||
parisāntvaya bībhatsuṃ jayam āśādhi cānagha ||
yudhiṣṭhira uvāca
ehy ehi pārtha bībhatso māṃ pariṣvaja pāṇḍava ||
vaktavyam ukto 'smy ahitaṃ tvayā kṣāntaṃ ca tan mayā ||
ahaṃ tvām anujānāmi jahi karṇaṃ dhanaṃjaya ||
manyuṃ ca mā kṛthāḥ pārtha yan mayokto 'si dāruṇam ||
saṃjaya uvāca
tato dhanaṃjayo rājañ śirasā praṇatas tadā ||
pādau jagrāha pāṇibhyāṃ bhrātur jyeṣṭhasya māriṣa ||
samutthāpya tato rājā pariṣvajya ca pīḍitam ||
mūrdhny upāghrāya caivainam idaṃ punar uvāca ha ||
dhanaṃjaya mahābāho mānito 'smi dṛḍhaṃ tvayā ||
māhātmyaṃ vijayaṃ caiva bhūyaḥ prāpnuhi śāśvatam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवम् उक्तः प्रत्युवाचevam uktaḥ pratyuvācaтак сказанный ответил; на это ответил
विजयः भरतर्षभvijayaḥ bharatarṣabhaВиджая, бык Бхаратов; Арджуна
सत्येन ते शपे राजन्satyena te śape rājanистиной тебе клянусь, царь; клянусь истиной
प्रसादेन तव एव चprasādena tava eva caи твоей милостью именно; и твоей милостью
भीमेन च नरश्रेष्ठbhīmena ca naraśreṣṭhaи Бхимой, лучший человек; и Бхимой
यमाभ्याम् च महीपतेyamābhyām ca mahīpateи близнецами, владыка земли; и двумя близнецами
यथा अद्य समरे कर्णम्yathā adya samare karṇamчто сегодня в бою Карну; что сегодня Карну
हनिष्यामि हतः अथ वाhaniṣyāmi hataḥ atha vāубью или буду убит; убью или погибну
महीतले पतिष्यामिmahītale patiṣyāmiна землю паду; паду на землю
सत्येन आयुधम् आलभेsatyena āyudham ālabheистиной оружие беру; с истиной берусь за оружие
एवम् आभाष्य राजानम्evam ābhāṣya rājānamтак сказав царю; сказав это царю
अब्रवीत् माधवम् वचःabravīt mādhavam vacaḥсказал Мадхаве слово; обратился к Кришне
अद्य कर्णम् रणे कृष्णadya karṇam raṇe kṛṣṇaсегодня Карну в бою, Кришна; сегодня в бою Карну
सूदयिष्ये न संशयःsūdayiṣye na saṃśayaḥсражу, нет сомнения; убью несомненно
तत् अनुध्याहि भद्रम् तेtat anudhyāhi bhadram teто созерцай, благо тебе; поддержи это мыслью
वधम् तस्य दुरात्मनःvadham tasya durātmanaḥубийство того злодея; гибель злодея
एवम् उक्तः अब्रवीत् पार्थम्evam uktaḥ abravīt pārthamтак сказанный сказал Партхе; на это ответил Арджуне
केशवः राजसत्तमkeśavaḥ rājasattamaКешава, лучший царь; Кришна
शक्तः अस्मि भरतश्रेष्ठśaktaḥ asmi bharataśreṣṭhaспособен я, лучший Бхаратов; я сделаю
यत्नम् कर्तुम् यथाबलम्yatnam kartum yathābalamусилие сделать по силе; усилие по мере сил
एवम् च अपि हिevam ca api hiтак же и ведь; ведь также
मे कामःme kāmaḥмоё желание; я желаю
नित्यम् एव महारथnityam eva mahārathaвсегда именно, махаратха; всегда
कथम् भवान् रणे कर्णम्katham bhavān raṇe karṇamкак ты в бою Карну; чтобы ты Карну
निहन्यात् इति मे मतिःnihanyāt iti me matiḥубил бы, так моя мысль; убил в бою
भूयः च उवाच मतिमान्bhūyaḥ ca uvāca matimānснова и сказал мудрый; и снова сказал мудрый
माधवः धर्मनन्दनम्mādhavaḥ dharmanandanamМадхава сыну Дхармы; Кришна Юдхиштхире
युधिष्ठिर इमम् बीभत्सुम्yudhiṣṭhira imam bībhatsumЮдхиштхира, этого Бибхатсу; этого Арджуну
त्वम् सान्त्वयितुम् अर्हसिtvam sāntvayitum arhasiты успокоить должен; ты должен утешить
अनुज्ञातुम् च कर्णस्यanujñātum ca karṇasyaи дозволить Карны; и дать дозволение
वधाय अद्य दुरात्मनःvadhāya adya durātmanaḥдля убийства сегодня злодея; на гибель злодея
श्रुत्वा हि अयम्śrutvā hi ayamуслышав ведь он; ведь он, услышав
अहम् च एवaham ca evaи я именно; и я
त्वाम् कर्णशरपीडितम्tvām karṇaśarapīḍitamтебя стрелами Карны мучимого; что ты ранен Карной
प्रवृत्तिम् ज्ञातुम् आयातौpravṛttim jñātum āyātauвести узнать пришли; пришли узнать
इह पाण्डवनन्दनiha pāṇḍavanandanaсюда, радость Пандавов; сюда
दिष्ट्या असि राजन् निरुजःdiṣṭyā asi rājan nirujaḥк счастью ты, царь, без болезни; к счастью, ты жив
दिष्ट्या न ग्रहणम् गतःdiṣṭyā na grahaṇam gataḥк счастью, не в плен пошёл; не взят в плен
परिसान्त्वय बीभत्सुम्parisāntvaya bībhatsumуспокой Бибхатсу; утешь Арджуну
जयम् आशाधि च अनघjayam āśādhi ca anaghaи победу пожелай, безгрешный; благослови на победу
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира произнёс
एहि एहि पार्थ बीभत्सोehi ehi pārtha bībhatsoиди, иди, Партха Бибхатсу; подойди, Арджуна
माम् परिष्वज पाण्डवmām pariṣvaja pāṇḍavaменя обними, Пандава; обними меня
वक्तव्यम् उक्तः अस्मि अहितम्vaktavyam uktaḥ asmi ahitamдолжное к сказанию я сказан вредное; мне сказано горькое
त्वया क्षान्तम् च तत् मयाtvayā kṣāntam ca tat mayāтобой, и прощено это мной; и я простил
अहम् त्वाम् अनुजानामिaham tvām anujānāmiя тебя отпускаю; я даю тебе дозволение
जहि कर्णम् धनंजयjahi karṇam dhanaṃjayaубей Карну, Дхананджая; срази Карну
मन्युम् च मा कृथाः पार्थmanyum ca mā kṛthāḥ pārthaи гнева не делай, Партха; не держи гнева
यत् मया उक्तः असि दारुणम्yat mayā uktaḥ asi dāruṇamчто мной сказан ты сурово; за мои жестокие слова
ततः धनंजयः राजन्tataḥ dhanaṃjayaḥ rājanзатем Дхананджая, царь; после этого Арджуна
शिरसा प्रणतः तदाśirasā praṇataḥ tadāголовой склонился тогда; склонился головой
पादौ जग्राह पाणिभ्याम्pādau jagrāha pāṇibhyāmстопы взял руками; обхватил стопы
भ्रातुः ज्येष्ठस्य मारिषbhrātuḥ jyeṣṭhasya māriṣaбрата старшего, почтенный; старшего брата
समुत्थाप्य ततः राजाsamutthāpya tataḥ rājāподняв затем царь; затем царь поднял
परिष्वज्य च पीडितम्pariṣvajya ca pīḍitamи обняв измученного; обнял страдающего
मूर्ध्नि उपाघ्राय च एनम्mūrdhni upāghrāya ca enamи голову понюхав его; поцеловал в голову
इदम् पुनः उवाच हidam punaḥ uvāca haэто снова сказал; сказал снова
धनंजय महाबाहोdhanaṃjaya mahābāhoДхананджая, могучий; могучий Арджуна
मानितः अस्मि दृढम् त्वयाmānitaḥ asmi dṛḍham tvayāпочтён я крепко тобой; ты глубоко почтил меня
माहात्म्यम् विजयम् च एवmāhātmyam vijayam ca evaвеличие и победу именно; величие и победу
भूयः प्राप्नुहि शाश्वतम्bhūyaḥ prāpnuhi śāśvatamснова обрети вечные; обрети вновь навеки
अनुवाद

На эти слова Виджая ответил, о бык среди Бхаратов: «Клянусь тебе истиной, царь, и твоей милостью, а также Бхимой и двумя близнецами, лучший из людей, владыка земли: сегодня в бою я убью Карну или, убитый, паду на землю. С истиной берусь за оружие». Сказав это царю, он обратился к Мадхаве: «Сегодня в бою, Кришна, я сражу Карну, нет сомнения. Поддержи мыслью гибель этого злодея; благо тебе». Кешава ответил Партхе: «Я способен приложить усилие по мере сил, лучший из Бхаратов. И этого я всегда желаю, махаратха: чтобы ты убил Карну в бою». Затем мудрый Мадхава сказал сыну Дхармы: «Юдхиштхира, ты должен утешить этого Бибхатсу и сегодня дать ему дозволение на убийство злодея Карны. Услышав, что ты мучим стрелами Карны, он и я пришли сюда узнать вести, радость Пандавов. К счастью, царь, ты жив и не взят в плен. Утешь Бибхатсу и благослови его на победу, безгрешный». Юдхиштхира сказал: «Подойди, подойди, Партха, Бибхатсу, Пандава, обними меня. Ты сказал мне горькое, но я простил это. Я даю тебе дозволение: срази Карну, Дхананджая. Не держи гнева, Партха, за мои жестокие слова». Тогда Дхананджая, царь, склонился головой и руками обхватил стопы старшего брата, почтенный. Царь поднял измученного брата, обнял его, поцеловал в голову и снова сказал: «Дхананджая, могучий, ты глубоко почтил меня. Обрети вновь вечные величие и победу».

संस्करण

c549de607ddb · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:15:19 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से