महाभारत
Arjuna Sets Out to Kill Karṇa8.50.1-8
8924 / 15823
महाभारत · 8.50.1-8
देवनागरी

संजय उवाच
इति स्म कृष्णवचनात् प्रत्युच्चार्य युधिष्ठिरम् ॥
बभूव विमनाः पार्थः किं चित् कृत्वेव पातकम् ॥
ततो ऽब्रवीद् वासुदेवः प्रहसन्न् इव पाण्डवम् ॥
कथं नाम भवेद् एतद् यदि त्वं पार्थ धर्मजम् ॥
असिना तीक्ष्णधारेण हन्या धर्मे व्यवस्थितम् ॥
त्वम् इत्य् उक्त्वैव राजानम् एवं कश्मलम् आविशः ॥
हत्वा तु नृपतिं पार्थ अकरिष्यः किम् उत्तरम् ॥
एवं सुदुर्विदो धर्मो मन्दप्रज्ञैर् विशेषतः ॥
स भवान् धर्मभीरुत्वाद् ध्रुवम् ऐष्यन् महत्तमः ॥
नरकं घोररूपं च भ्रातुर् ज्येष्ठस्य वै वधात् ॥
स त्वं धर्मभृतां श्रेष्ठं राजानं धर्मसंहितम् ॥
प्रसादय कुरुश्रेष्ठम् एतद् अत्र मतं मम ॥
प्रसाद्य भक्त्या राजानं प्रीतं चैव युधिष्ठिरम् ॥
प्रयामस् त्वरिता योद्धुं सूतपुत्ररथं प्रति ॥
हत्वा सुदुर्जयं कर्णं त्वम् अद्य निशितैः शरैः ॥
विपुलां प्रीतिम् आधत्स्व धर्मपुत्रस्य मानद ॥
एतद् अत्र महाबाहो प्राप्तकालं मतं मम ॥
एवं कृते कृतं चैव तव कार्यं भविष्यति ॥

लिप्यंतरण (IAST)

saṃjaya uvāca
iti sma kṛṣṇavacanāt pratyuccārya yudhiṣṭhiram ||
babhūva vimanāḥ pārthaḥ kiṃ cit kṛtveva pātakam ||
tato 'bravīd vāsudevaḥ prahasann iva pāṇḍavam ||
kathaṃ nāma bhaved etad yadi tvaṃ pārtha dharmajam ||
asinā tīkṣṇadhāreṇa hanyā dharme vyavasthitam ||
tvam ity uktvaiva rājānam evaṃ kaśmalam āviśaḥ ||
hatvā tu nṛpatiṃ pārtha akariṣyaḥ kim uttaram ||
evaṃ sudurvido dharmo mandaprajñair viśeṣataḥ ||
sa bhavān dharmabhīrutvād dhruvam aiṣyan mahattamaḥ ||
narakaṃ ghorarūpaṃ ca bhrātur jyeṣṭhasya vai vadhāt ||
sa tvaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaṃ rājānaṃ dharmasaṃhitam ||
prasādaya kuruśreṣṭham etad atra mataṃ mama ||
prasādya bhaktyā rājānaṃ prītaṃ caiva yudhiṣṭhiram ||
prayāmas tvaritā yoddhuṃ sūtaputrarathaṃ prati ||
hatvā sudurjayaṃ karṇaṃ tvam adya niśitaiḥ śaraiḥ ||
vipulāṃ prītim ādhatsva dharmaputrasya mānada ||
etad atra mahābāho prāptakālaṃ mataṃ mama ||
evaṃ kṛte kṛtaṃ caiva tava kāryaṃ bhaviṣyati ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
इति स्म कृष्णवचनात्iti sma kṛṣṇavacanātтак именно по слову Кришны; по слову Кришны
प्रत्युच्चार्य युधिष्ठिरम्pratyuccārya yudhiṣṭhiramответив Юдхиштхире; резко ответив царю
बभूव विमनाः पार्थःbabhūva vimanāḥ pārthaḥстал унылым Партха; Арджуна помрачнел
किम् चित् कृत्वा इव पातकम्kim cit kṛtvā iva pātakamсловно сделав грех некий; как совершив грех
ततः अब्रवीत् वासुदेवःtataḥ abravīt vāsudevaḥзатем сказал Васудева; после этого Кришна сказал
प्रहसन् इव पाण्डवम्prahasan iva pāṇḍavamсловно улыбаясь Пандаве; как бы улыбаясь Арджуне
कथम् नाम भवेत् एतत्katham nāma bhavet etatкак же могло бы быть это; как это было бы
यदि त्वम् पार्थ धर्मजम्yadi tvam pārtha dharmajamесли ты, Партха, сына Дхармы; если бы ты
असिना तीक्ष्णधारेणasinā tīkṣṇadhāreṇaмечом с острым лезвием; остролезвийным мечом
हन्याः धर्मे व्यवस्थितम्hanyāḥ dharme vyavasthitamубил бы стоящего в дхарме; убил праведного
त्वम् इति उक्त्वा एवtvam iti uktvā eva«ты» сказав лишь; только сказав «ты»
राजानम्rājānamцарю; царя
एवम् कश्मलम् आविशःevam kaśmalam āviśaḥтакое смятение вошёл; ты впал в смятение
हत्वा तु नृपतिम् पार्थhatvā tu nṛpatim pārthaубив же царя, Партха; если бы убил царя
अकरिष्यः किम् उत्तरम्akariṣyaḥ kim uttaramсделал бы что дальше; что сделал бы потом
एवम् सुदुर्विदः धर्मःevam sudurvidaḥ dharmaḥтак дхарма труднопознаваема; так трудна дхарма
मन्दप्रज्ञैः विशेषतःmandaprajñaiḥ viśeṣataḥслабомыслящими особенно; особенно для слабого ума
सः भवान् धर्मभीरुत्वात्saḥ bhavān dharmabhīrutvātты же из страха дхармы; ты из боязни за дхарму
ध्रुवम् ऐष्यत् महत्तमःdhruvam aiṣyat mahattamaḥнесомненно пошёл бы великий; наверно пошёл бы
नरकम् घोररूपम् चnarakam ghorarūpam caв ад страшного вида; в ужасный ад
भ्रातुः ज्येष्ठस्य वै वधात्bhrātuḥ jyeṣṭhasya vai vadhātиз-за убийства старшего брата; за убийство брата
सः त्वम् धर्मभृताम् श्रेष्ठम्saḥ tvam dharmabhṛtām śreṣṭhamтак ты лучшего хранителей дхармы; поэтому лучшего праведников
राजानम् धर्मसंहितम्rājānam dharmasaṃhitamцаря, соединённого с дхармой; царя праведного
प्रसादय कुरुश्रेष्ठम्prasādaya kuruśreṣṭhamумилостивь лучшего Куру; примири лучшего Куру
एतत् अत्र मतम् ममetat atra matam mamaэто здесь мнение моё; таково моё мнение
प्रसाद्य भक्त्या राजानम्prasādya bhaktyā rājānamумилостивив преданностью царя; почтительно примирив царя
प्रीतम् च एव युधिष्ठिरम्prītam ca eva yudhiṣṭhiramи радостного Юдхиштхиру; и обрадовав Юдхиштхиру
प्रयामः त्वरिताः योद्धुम्prayāmaḥ tvaritāḥ yoddhumпоедем быстро сражаться; быстро отправимся
सूतपुत्ररथम् प्रतिsūtaputraratham pratiпротив колесницы сына суты; к ратхе Карны
हत्वा सुदुर्जयम् कर्णम्hatvā sudurjayam karṇamубив трудноодолимого Карну; сразив Карну
त्वम् अद्य निशितैः शरैःtvam adya niśitaiḥ śaraiḥты сегодня острыми стрелами; сегодня своими стрелами
विपुलाम् प्रीतिम् आधत्स्वvipulām prītim ādhatsvaширокую радость вложи; дай великую радость
धर्मपुत्रस्य मानदdharmaputrasya mānadaсыну Дхармы, честь дающий; Дхармараджу
एतत् अत्र महाबाहोetat atra mahābāhoэто здесь, могучий; вот сейчас
प्राप्तकालम् मतम् ममprāptakālam matam mamaсвоевременное мнение моё; мой своевременный совет
एवम् कृतेevam kṛteтак сделанном; когда так будет сделано
कृतम् च एवkṛtam ca evaисполненным именно; исполненным
तव कार्यम् भविष्यतिtava kāryam bhaviṣyatiтвоё дело будет; будет твоё дело
अनुवाद

Санджая сказал: «По слову Кришны резко ответив Юдхиштхире, Партха помрачнел, словно совершил некий грех. Тогда Васудева, как бы улыбаясь, сказал Пандаве: “Как это было бы, Партха, если бы ты острым мечом убил сына Дхармы, стоящего в дхарме? Ты впал в такое смятение, лишь сказав царю ‘ты’; что же ты сделал бы потом, убив царя, Партха? Так дхарма труднопознаваема, особенно для слабого ума. Из боязни за дхарму ты, великий, несомненно пошёл бы в ужасный ад за убийство старшего брата. Поэтому умилостивь царя, лучшего из хранителей дхармы, лучшего из Куру, праведного; таково здесь моё мнение. Почтительно примирив царя и обрадовав Юдхиштхиру, мы быстро отправимся сражаться против колесницы сына суты. Сразив сегодня трудноодолимого Карну острыми стрелами, доставь великую радость сыну Дхармы, о дарующий честь. Вот сейчас, могучий, мой своевременный совет: когда это будет сделано, твоё дело будет исполнено”».

संस्करण

d3c8d1237842 · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:15:19 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से