महाभारत
Śalya Urges Karṇa to Face Arjuna8.57.1-8
8959 / 15823
महाभारत · 8.57.1-8
देवनागरी

संजय उवाच
अर्जुनस् तु महाराज कृत्वा सैन्यं पृथग्विधम् ॥
सूतपुत्रं सुसंरब्धं दृष्ट्वा चैव महारणे ॥
शोणितोदां महीं कृत्वा मांसमज्जास्थिवाहिनीम् ॥
वासुदेवम् इदं वाक्यम् अब्रवीत् पुरुषर्षभ ॥
एष केतू रणे कृष्ण सूतपुत्रस्य दृश्यते ॥
भीमसेनादयश् चैते योधयन्ति महारथान् ॥
एते द्रवन्ति पाञ्चालाः कर्णात् त्रस्ता जनार्दन ॥
एष दुर्योधनो राजा श्वेतच्छत्रेण भास्वता ॥
कर्णेन भग्नान् पाञ्चालान् द्रावयन् बहु शोभते ॥
कृपश् च कृतवर्मा च द्रौणिश् चैव महाबलः ॥
एते रक्षन्ति राजानं सूतपुत्रेण रक्षिताः ॥
अवध्यमानास् ते ऽस्माभिर् घातयिष्यन्ति सोमकान् ॥
एष शल्यो रथोपस्थे रश्मिसंचारकोविदः ॥
सूतपुत्ररथं कृष्ण वाहयन् बहु शोभते ॥
तत्र मे बुद्धिर् उत्पन्ना वाहयात्र महारथम् ॥
नाहत्वा समरे कर्णं निवर्तिष्ये कथं चन ॥
राधेयो ऽप्य् अन्यथा पार्थान् सृञ्जयांश् च महारथान् ॥
निःशेषान् समरे कुर्यात् पश्यतोर् नौ जनार्दन ॥

लिप्यंतरण (IAST)

saṃjaya uvāca
arjunas tu mahārāja kṛtvā sainyaṃ pṛthagvidham ||
sūtaputraṃ susaṃrabdhaṃ dṛṣṭvā caiva mahāraṇe ||
śoṇitodāṃ mahīṃ kṛtvā māṃsamajjāsthivāhinīm ||
vāsudevam idaṃ vākyam abravīt puruṣarṣabha ||
eṣa ketū raṇe kṛṣṇa sūtaputrasya dṛśyate ||
bhīmasenādayaś caite yodhayanti mahārathān ||
ete dravanti pāñcālāḥ karṇāt trastā janārdana ||
eṣa duryodhano rājā śvetacchatreṇa bhāsvatā ||
karṇena bhagnān pāñcālān drāvayan bahu śobhate ||
kṛpaś ca kṛtavarmā ca drauṇiś caiva mahābalaḥ ||
ete rakṣanti rājānaṃ sūtaputreṇa rakṣitāḥ ||
avadhyamānās te 'smābhir ghātayiṣyanti somakān ||
eṣa śalyo rathopasthe raśmisaṃcārakovidaḥ ||
sūtaputrarathaṃ kṛṣṇa vāhayan bahu śobhate ||
tatra me buddhir utpannā vāhayātra mahāratham ||
nāhatvā samare karṇaṃ nivartiṣye kathaṃ cana ||
rādheyo 'py anyathā pārthān sṛñjayāṃś ca mahārathān ||
niḥśeṣān samare kuryāt paśyator nau janārdana ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
अर्जुनः तु महाराजarjunaḥ tu mahārājaАрджуна же, великий царь; Арджуна
कृत्वा सैन्यम् पृथग्विधम्kṛtvā sainyam pṛthagvidhamсделав войско разнородным; разбив войско
सूतपुत्रम् सुसंरब्धम्sūtaputram susaṃrabdhamсына возницы яростного; разъярённого Карну
दृष्ट्वा च एव महारणेdṛṣṭvā ca eva mahāraṇeувидев же в великой битве; увидев в бою
शोणितोदाम् महीम् कृत्वाśoṇitodām mahīm kṛtvāсделав землю с кровяной водой; покрыв землю кровью
मांसमज्जास्थिवाहिनीम्māṃsamajjāsthivāhinīmнесущей мясо, мозг, кости; несущей плоть и кости
वासुदेवम् इदम् वाक्यम्vāsudevam idam vākyamВасудеве эту речь; Васудеве такие слова
अब्रवीत् पुरुषर्षभabravīt puruṣarṣabhaсказал бык людей; сказал лучший людей
एष केतुः रणे कृष्णeṣa ketuḥ raṇe kṛṣṇaвот знамя в бою, Кришна; вон стяг
सूतपुत्रस्य दृश्यतेsūtaputrasya dṛśyateсына возницы видно; Карны виден
भीमसेनादयः च एतेbhīmasenādayaḥ ca eteи эти во главе с Бхимой; Бхима и другие
योधयन्ति महारथान्yodhayanti mahārathānсражают махаратхов; бьются с махаратхами
एते द्रवन्ति पाञ्चालाःete dravanti pāñcālāḥэти Панчалы бегут; Панчалы бегут
कर्णात् त्रस्ता जनार्दनkarṇāt trastā janārdanaКарной испуганные, Джанардана; в страхе от Карны
एष दुर्योधनः राजाeṣa duryodhanaḥ rājāвот царь Дурьодхана; вон Дурьодхана
श्वेतच्छत्रेण भास्वताśvetacchatreṇa bhāsvatāс белым сияющим зонтом; под белым зонтом
कर्णेन भग्नान् पाञ्चालान्karṇena bhagnān pāñcālānКарной разбитых Панчалов; разбитых Карной
द्रावयन् बहु शोभतेdrāvayan bahu śobhateгоня, сильно сияет; гонит и красуется
कृपः च कृतवर्मा चkṛpaḥ ca kṛtavarmā caи Крипа, и Критаварман; Крипа и Критаварман
द्रौणिः च एव महाबलःdrauṇiḥ ca eva mahābalaḥи Драуни же великосильный; могучий Ашваттхаман
एते रक्षन्ति राजानम्ete rakṣanti rājānamэти защищают царя; они охраняют царя
सूतपुत्रेण रक्षिताःsūtaputreṇa rakṣitāḥсыном возницы защищённые; под защитой Карны
अवध्यमानाः ते अस्माभिःavadhyamānāḥ te asmābhiḥне поражаемые нами они; если мы их не бьём
घातयिष्यन्ति सोमकान्ghātayiṣyanti somakānпогубят Сомаков; уничтожат Сомаков
एष शल्यः रथोपस्थेeṣa śalyaḥ rathopastheвот Шалья на сиденье колесницы; вон Шалья
रश्मिसंचारकोविदःraśmisaṃcārakovidaḥискусный в движении вожжей; знаток вожжей
सूतपुत्ररथम् कृष्णsūtaputraratham kṛṣṇaколесницу сына возницы, Кришна; ратху Карны
वाहयन् बहु शोभतेvāhayan bahu śobhateведя, сильно сияет; правит и блистает
तत्र मे बुद्धिः उत्पन्नाtatra me buddhiḥ utpannāтам у меня мысль возникла; поэтому я решил
वाहय अत्र महारथम्vāhaya atra mahārathamведи сюда великую колесницу; направь сюда ратху
न अहत्वा समरे कर्णम्na ahatvā samare karṇamне убив в бою Карну; пока не убью Карну
निवर्तिष्ये कथं चनnivartiṣye kathaṃ canaне поверну никак; никак не отступлю
राधेयः अपि अन्यथाrādheyaḥ api anyathāРадхея же иначе; иначе Радхея
पार्थान् सृञ्जयान् चpārthān sṛñjayān caПартхов и Сринджаев; Пандавов и Сринджаев
महारथान्mahārathānмахаратхов; великих воинов
निःशेषान् समरे कुर्यात्niḥśeṣān samare kuryātбез остатка в бою сделал бы; истребит в бою
पश्यतोः नौ जनार्दनpaśyatoḥ nau janārdanaна глазах у нас двоих, Джанардана; пока мы смотрим
अनुवाद

Санджая сказал: «Арджуна, великий царь, разбив войско и увидев в великой битве яростного сына возницы, превратив землю в поток крови, несущий мясо, костный мозг и кости, сказал Васудеве такие слова: “Кришна, вон в бою виден стяг сына возницы. Бхимасена и другие сражаются с махаратхами, а эти Панчалы, Джанардана, бегут, испуганные Карной. Вон царь Дурьодхана под сияющим белым зонтом гонит Панчалов, разбитых Карной, и очень красуется. Крипа, Критаварман и могучий Драуни, защищённые сыном возницы, охраняют царя; если мы не будем поражать их, они погубят Сомаков. Вон Шалья, искусный в управлении вожжами, ведёт колесницу сына возницы и сильно сияет. Поэтому у меня возникло решение: направь сюда эту великую колесницу. Пока я не убью Карну в бою, я никак не поверну назад. Иначе Радхея на наших глазах, Джанардана, без остатка истребит Партхов, Сринджаев и махаратхов”».

संस्करण

3d502548f7f5 · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:56:05 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से