महाभारत
Śalya Urges Karṇa to Face Arjuna8.57.65-69
8965 / 15823
महाभारत · 8.57.65-69
देवनागरी

ततः प्रयान्तं त्वरितं धनंजयं; शतक्रतुं वृत्रनिजघ्नुषं यथा ॥
समन्वधावन् पुनर् उच्छ्रितैर् ध्वजै; रथैः सुयुक्तैर् अपरे युयुत्सवः ॥
अथाभिसृत्य प्रतिवार्य तान् अरीन्; धनंजयस्याभि रथं महारथाः ॥
शिखण्डिशैनेययमाः शितैः शरैर्; विदारयन्तो व्यनदन् सुभैरवम् ॥
ततो ऽभिजघ्नुः कुपिताः परस्परं; शरैस् तदाञ्जोगतिभिः सुतेजनैः ॥
कुरुप्रवीराः सह सृञ्जयैर् यथा;सुराः पुरा देववरैर् अयोधयन् ॥
जयेप्सवः स्वर्गमनाय चोत्सुकाः; पतन्ति नागाश्वरथाः परंतप ॥
जगर्जुर् उच्चैर् बलवच् च विव्यधुः; शरैः सुमुक्तैर् इतरेतरं पृथक् ॥
शरान्धकारे तु महात्मभिः कृते; महामृधे योधवरैः परस्परम् ॥
बभुर् दशाशा न दिवं च पार्थिव; प्रभा च सूर्यस्य तमोवृताभवत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tataḥ prayāntaṃ tvaritaṃ dhanaṃjayaṃ; śatakratuṃ vṛtranijaghnuṣaṃ yathā ||
samanvadhāvan punar ucchritair dhvajai; rathaiḥ suyuktair apare yuyutsavaḥ ||
athābhisṛtya prativārya tān arīn; dhanaṃjayasyābhi rathaṃ mahārathāḥ ||
śikhaṇḍiśaineyayamāḥ śitaiḥ śarair; vidārayanto vyanadan subhairavam ||
tato 'bhijaghnuḥ kupitāḥ parasparaṃ; śarais tadāñjogatibhiḥ sutejanaiḥ ||
kurupravīrāḥ saha sṛñjayair yathā;surāḥ purā devavarair ayodhayan ||
jayepsavaḥ svargamanāya cotsukāḥ; patanti nāgāśvarathāḥ paraṃtapa ||
jagarjur uccair balavac ca vivyadhuḥ; śaraiḥ sumuktair itaretaraṃ pṛthak ||
śarāndhakāre tu mahātmabhiḥ kṛte; mahāmṛdhe yodhavaraiḥ parasparam ||
babhur daśāśā na divaṃ ca pārthiva; prabhā ca sūryasya tamovṛtābhavat ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः प्रयान्तम् त्वरितम्tataḥ prayāntam tvaritamзатем уходящего быстро; потом быстро идущего
धनंजयम्dhanaṃjayamДхананджаю; Арджуну
शतक्रतुम् वृत्रनिजघ्नुषम् यथाśatakratum vṛtranijaghnuṣam yathāкак Шатакрату, убившего Вритру; как Индру после Вритры
समन्वधावन् पुनःsamanvadhāvan punaḥследом побежали снова; снова погнались
उच्छ्रितैः ध्वजैःucchritaiḥ dhvajaiḥс поднятыми знамёнами; с высокими стягами
रथैः सुयुक्तैःrathaiḥ suyuktaiḥна хорошо запряжённых колесницах; на готовых ратхах
अपरे युयुत्सवःapare yuyutsavaḥдругие желающие сражаться; другие бойцы
अथ अभिसृत्यatha abhisṛtyaзатем подойдя; потом приблизившись
प्रतिवार्य तान् अरीन्prativārya tān arīnотразив тех врагов; удержав врагов
धनंजयस्य अभि रथम्dhanaṃjayasya abhi rathamк колеснице Дхананджаи; у ратхи Арджуны
महारथाःmahārathāḥмахаратхи; великие воины
शिखण्डिशैनेययमाःśikhaṇḍiśaineyayamāḥШикханди, Шайнея и близнецы; Шикханди, Сатьяки, близнецы
शितैः शरैःśitaiḥ śaraiḥострыми стрелами; острыми стрелами
विदारयन्तःvidārayantaḥразрывающие; пронзая
व्यनदन् सुभैरवम्vyanadan subhairavamзакричали очень страшно; загремели страшно
ततः अभिजघ्नुः कुपिताःtataḥ abhijaghnuḥ kupitāḥзатем ударили разгневанные; после этого гневные
परस्परम्parasparamдруг друга; друг друга
शरैः तदा अञ्जोगतिभिःśaraiḥ tadā añjogatibhiḥстрелами тогда прямо летящими; прямолетящими стрелами
सुतेजनैःsutejanaiḥхорошо острыми; остро отточенными
कुरुप्रवीराःkurupravīrāḥгерои Куру; лучшие Куру
सह सृञ्जयैःsaha sṛñjayaiḥсо Сринджаями; вместе со Сринджаями
यथा सुराः पुराyathā surāḥ purāкак боги прежде; как некогда боги
देववरैः अयोधयन्devavaraiḥ ayodhayanс лучшими богами сражались; сражались с богами
जयेप्सवःjayepsavaḥпобеды желающие; жаждущие победы
स्वर्गमनाय च उत्सुकाःsvargamanāya ca utsukāḥи к уходу на небо стремящиеся; желающие неба
पतन्ति नागाश्वरथाःpatanti nāgāśvarathāḥпадают слоны, кони, колесницы; падали слоны и ратхи
परंतपparaṃtapaврагов палящий; о палящий врагов
जगर्जुः उच्चैःjagarjuḥ uccaiḥревели громко; громко кричали
बलवत् च विव्यधुःbalavat ca vivyadhuḥи сильно пронзали; мощно поражали
शरैः सुमुक्तैःśaraiḥ sumuktaiḥхорошо выпущенными стрелами; меткими стрелами
इतरेतरम् पृथक्itaretaram pṛthakдруг друга отдельно; один другого
शरान्धकारे तुśarāndhakāre tuв стреломгле же; во мраке стрел
महात्मभिः कृतेmahātmabhiḥ kṛteвеликими созданной; созданном героями
महामृधेmahāmṛdheв великой битве; в великой сече
योधवरैः परस्परम्yodhavaraiḥ parasparamлучшими воинами друг против друга; лучшими бойцами
बभुः दशाशाःbabhuḥ daśāśāḥстали десять сторон; все стороны стали
न दिवम् च पार्थिवna divam ca pārthivaи не небо, царь; и небо не
प्रभा च सूर्यस्यprabhā ca sūryasyaи свет солнца; сияние солнца
तमोवृता अभवत्tamovṛtā abhavatтьмой покрытым стало; было покрыто мраком
अनुवाद

Когда Дхананджая быстро двинулся дальше, словно Шатакрату после убийства Вритры, другие воины снова погнались за ним на хорошо запряжённых колесницах с поднятыми знамёнами. Тогда махаратхи Шикханди, Шайнея и близнецы, приблизившись к колеснице Дхананджаи, отразили этих врагов и, пронзая их острыми стрелами, издали страшный клич. После этого разгневанные герои Куру и Сринджаи стали поражать друг друга прямолетящими, хорошо отточенными стрелами, как некогда боги сражались с лучшими богами. Жаждущие победы и стремящиеся на небо, они падали вместе со слонами, конями и колесницами, о палящий врагов; громко ревели и мощно поражали друг друга метко выпущенными стрелами. Когда великие герои и лучшие воины создали в этой великой сече мрак из стрел, все десять сторон и само небо, о царь, исчезли, а сияние солнца оказалось покрыто тьмой».

संस्करण

d6ef278829cd · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:56:05 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से