महाभारत
Aśvatthāman Advises Peace8.64.29-32
8992 / 15823
महाभारत · 8.64.29-32
देवनागरी

स एवम् उक्तः सुहृदा वचो हितं; विचिन्त्य निःश्वस्य च दुर्मनाब्रवीत् ॥
यथा भवान् आह सखे तथैव तन्; ममापि च ज्ञापयतो वचः शृणु ॥
निहत्य दुःशासनम् उक्तवान् बहु; प्रसह्य शार्दूलवद् एष दुर्मतिः ॥
वृकोदरस् तद् धृदये मम स्थितं; न तत्परोक्षं भवतः कुतः शमः ॥
न चापि कर्णं गुरुपुत्र संस्तवाद्; उपारमेत्य् अर्हसि वक्तुम् अच्युत ॥
श्रमेण युक्तो महताद्य फल्गुनस्; तम् एष कर्णः प्रसभं हनिष्यति ॥
तम् एवम् उक्त्वाभ्यनुनीय चासकृत्; तवात्मजः स्वान् अनुशास्ति सैनिकान् ॥
समाघ्नताभिद्रवताहितान् इमान्; सबाणशब्दान् किम् उ जोषम् आस्यते ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa evam uktaḥ suhṛdā vaco hitaṃ; vicintya niḥśvasya ca durmanābravīt ||
yathā bhavān āha sakhe tathaiva tan; mamāpi ca jñāpayato vacaḥ śṛṇu ||
nihatya duḥśāsanam uktavān bahu; prasahya śārdūlavad eṣa durmatiḥ ||
vṛkodaras tad dhṛdaye mama sthitaṃ; na tatparokṣaṃ bhavataḥ kutaḥ śamaḥ ||
na cāpi karṇaṃ guruputra saṃstavād; upāramety arhasi vaktum acyuta ||
śrameṇa yukto mahatādya phalgunas; tam eṣa karṇaḥ prasabhaṃ haniṣyati ||
tam evam uktvābhyanunīya cāsakṛt; tavātmajaḥ svān anuśāsti sainikān ||
samāghnatābhidravatāhitān imān; sabāṇaśabdān kim u joṣam āsyate ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सः एवम् उक्तःsaḥ evam uktaḥон так сказанный; он, услышав это
सुहृदा वचः हितम्suhṛdā vacaḥ hitamдругом полезное слово; благой совет друга
विचिन्त्य निःश्वस्य चvicintya niḥśvasya caобдумав и вздохнув; подумав и вздохнув
दुर्मना अब्रवीत्durmanā abravītс дурным сердцем сказал; огорчённо ответил
यथा भवान् आहyathā bhavān āhaкак ты, господин, сказал; как ты говоришь
सखे तथा एव तत्sakhe tathā eva tatдруг, именно так это; друг, всё так
मम अपि चmama api caи моё же; также моё
ज्ञापयतः वचः शृणुjñāpayataḥ vacaḥ śṛṇuобъясняющего слово услышь; выслушай мой ответ
निहत्य दुःशासनम्nihatya duḥśāsanamубив Духшасану; после убийства Духшасаны
उक्तवान् बहुuktavān bahuмного говорил; много сказал
प्रसह्य शार्दूलवत्prasahya śārdūlavatнасильно, как тигр; дерзко, подобно тигру
एष दुर्मतिःeṣa durmatiḥэтот злой умом; этот дурной
वृकोदरःvṛkodaraḥВрикодара; Бхима
तद् हृदये मम स्थितम्tad hṛdaye mama sthitamэто в сердце моём стоит; это засело в моём сердце
न तत् परोक्षम् भवतःna tat parokṣam bhavataḥэто не скрыто от тебя; ты знаешь это
कुतः शमःkutaḥ śamaḥоткуда мир?; какое тут примирение?
न च अपि कर्णम्na ca api karṇamи также Карне не; и Карне тоже не
गुरुपुत्र संस्तवात्guruputra saṃstavātсын учителя, из-за похвалы; о сын наставника, по дружбе
उपारमेतुम् अर्हसिupārametum arhasiты должен велеть отступить; следует прекращать
वक्तुम् अच्युतvaktum acyutaговорить, непоколебимый; говорить, стойкий
श्रमेण युक्तःśrameṇa yuktaḥизнурённый усталостью; обременённый трудом
महता अद्य फल्गुनःmahatā adya phalgunaḥвеликим сегодня Пхалгуна; сегодня Арджуна
तम् एष कर्णःtam eṣa karṇaḥего этот Карна; этого Арджуну Карна
प्रसभम् हनिष्यतिprasabham haniṣyatiсилой убьёт; непременно сразит
तम् एवम् उक्त्वाtam evam uktvāему так сказав; сказав ему это
अभ्यनुनीय च असकृत्abhyanunīya ca asakṛtи многократно умилостивив; не раз упросив
तव आत्मजःtava ātmajaḥтвой сын; Дурьодхана
स्वान् अनुशास्ति सैनिकान्svān anuśāsti sainikānсвоих воинов наставляет; приказывает своим бойцам
समाघ्नत अभिधवतsamāghnata abhidhavataбейте, нападайте; сражайте и устремляйтесь
अहितान् इमान्ahitān imānна этих врагов; на этих неприятелей
सबाणशब्दान्sabāṇaśabdānсо звуками стрел; под шум стрел
किम् उ जोषम् आस्यतेkim u joṣam āsyateзачем сидеть молча?; почему оставаться без дела?
अनुवाद

Услышав этот благой совет друга, Дурьодхана подумал, вздохнул и с тяжёлым сердцем ответил: «Как ты сказал, друг, всё это так. Но выслушай и мой ответ. Этот дурной Врикодара, убив Духшасану, дерзко говорил многое, как тигр; это засело в моём сердце. Ты сам знаешь это: откуда же взяться миру? И Карне, о сын учителя, не следует по дружеской похвале говорить, чтобы он отступил. Сегодня Пхалгуна измучен великим трудом, и этот Карна силой сразит его». Сказав это Ашваттхаману и многократно его успокоив, твой сын стал приказывать своим воинам: «Бейте! Нападайте на этих врагов! Под шум стрел зачем сидеть без дела?»

संस्करण

7fda9e4f4778 · प्रकाशित 20 जून 2026, 8:18:13 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से