वर्तमाने तथा युद्धे निर्मर्यादे समन्ततः ॥
वध्यमानेषु योधेषु तावकेष्व् इतरेषु च ॥
निनदत्सु च योधेषु शङ्खवर्यैश् च पूरितैः ॥
उत्कृष्टैः सिंहनादैश् च गर्जितेन च धन्विनाम् ॥
अतिप्रवृद्धे युद्धे च छिद्यमानेषु मर्मसु ॥
धावमानेषु योधेषु जयगृद्धिषु मारिष ॥
संहारे सर्वतो जाते पृथिव्यां शोकसंभवे ॥
बह्वीनाम् उत्तमस्त्रीणां सीमन्तोद्धरणे तथा ॥
निर्मर्यादे तथा युद्धे वर्तमाने सुदारुणे ॥
प्रादुरासन् विनाशाय तदोत्पाताः सुदारुणाः ॥
चचाल शब्दं कुर्वाणा सपर्वतवना मही ॥
सदण्डाः सोल्मुका राजञ् शीर्यमाणाः समन्ततः ॥
उल्काः पेतुर् दिवो भूमाव् आहत्य रविमण्डलम् ॥
विष्वग्वाताः प्रादुरासन् नीचैः शर्करवर्षिणः ॥
अश्रूणि मुमुचुर् नागा वेपथुश् चास्पृशद् भृशम् ॥
एतान् घोरान् अनादृत्य समुत्पातान् सुदारुणान् ॥
पुनर् युद्धाय संमन्त्र्य क्षत्रियास् तस्थुर् अव्यथाः ॥
रमणीये कुरुक्षेत्रे पुण्ये स्वर्गं यियासवः ॥
vartamāne tathā yuddhe nirmaryāde samantataḥ ||
vadhyamāneṣu yodheṣu tāvakeṣv itareṣu ca ||
ninadatsu ca yodheṣu śaṅkhavaryaiś ca pūritaiḥ ||
utkṛṣṭaiḥ siṃhanādaiś ca garjitena ca dhanvinām ||
atipravṛddhe yuddhe ca chidyamāneṣu marmasu ||
dhāvamāneṣu yodheṣu jayagṛddhiṣu māriṣa ||
saṃhāre sarvato jāte pṛthivyāṃ śokasaṃbhave ||
bahvīnām uttamastrīṇāṃ sīmantoddharaṇe tathā ||
nirmaryāde tathā yuddhe vartamāne sudāruṇe ||
prādurāsan vināśāya tadotpātāḥ sudāruṇāḥ ||
cacāla śabdaṃ kurvāṇā saparvatavanā mahī ||
sadaṇḍāḥ solmukā rājañ śīryamāṇāḥ samantataḥ ||
ulkāḥ petur divo bhūmāv āhatya ravimaṇḍalam ||
viṣvagvātāḥ prādurāsan nīcaiḥ śarkaravarṣiṇaḥ ||
aśrūṇi mumucur nāgā vepathuś cāspṛśad bhṛśam ||
etān ghorān anādṛtya samutpātān sudāruṇān ||
punar yuddhāya saṃmantrya kṣatriyās tasthur avyathāḥ ||
ramaṇīye kurukṣetre puṇye svargaṃ yiyāsavaḥ ||
«Когда так шла безудержная битва со всех сторон, когда избивались воины, твои и другие; когда воины ревели и трубили в лучшие раковины, с громкими львиными рыками и рёвом лучников; когда битва разрослась и рассекались уязвимые места, когда метались воины, жаждущие победы, о почтенный; когда наступило повсюду истребление, рождающее скорбь на земле, и срывался пробор у многих знатных женщин, овдовевших, — когда шла та безудержная, прежестокая битва, явились тогда на погибель прежестокие знамения. С древками и головнями, о царь, рассыпаясь повсюду, метеоры пали с неба на землю, ударив по солнечному диску. Поднялись со всех сторон низкие ветры, осыпавшие гравием; слёзы роняли слоны, и сильная дрожь охватила их. Но, пренебрегши этими страшными, прежестокими знамениями, кшатрии, снова сговорившись на битву, стояли невозмутимо».
22e0a05f67dc · प्रकाशित 20 जून 2026, 2:45:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Среди перечня ужасов выделяется одно — «срывание пробора у многих знатных жён»: за каждой смертью на поле стоит овдовевшая женщина, и война исчисляется не только павшими воинами, но и осиротевшими домами. Природа отшатывается — метеоры бьют в солнце, плачут слоны; но кшатрии, «пренебрегши знамениями», стоят твёрдо. Стойкость, глухая к предостережениям неба, — упорство обречённых.