महाभारत
The Taunting of Duryodhana in the Lake9.30.35-38
9425 / 15823
महाभारत · 9.30.35-38
देवनागरी

दुर्योधन उवाच
नैतच् चित्रं महाराज यद् भीः प्राणिनम् आविशेत् ॥
न च प्राणभयाद् भीतो व्यपयातो ऽस्मि भारत ॥
अरथश् चानिषङ्गी च निहतः पार्ष्णिसारथिः ॥
एकश् चाप्य् अगणः संख्ये प्रत्याश्वासम् अरोचयम् ॥
न प्राणहेतोर् न भयान् न विषादाद् विशां पते ॥
इदम् अम्भः प्रविष्टो ऽस्मि श्रमात् त्व् इदम् अनुष्ठितम् ॥
त्वं चाश्वसिहि कौन्तेय ये चाप्य् अनुगतास् तव ॥
अहम् उत्थाय वः सर्वान् प्रतियोत्स्यामि संयुगे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

duryodhana uvāca
naitac citraṃ mahārāja yad bhīḥ prāṇinam āviśet ||
na ca prāṇabhayād bhīto vyapayāto 'smi bhārata ||
arathaś cāniṣaṅgī ca nihataḥ pārṣṇisārathiḥ ||
ekaś cāpy agaṇaḥ saṃkhye pratyāśvāsam arocayam ||
na prāṇahetor na bhayān na viṣādād viśāṃ pate ||
idam ambhaḥ praviṣṭo 'smi śramāt tv idam anuṣṭhitam ||
tvaṃ cāśvasihi kaunteya ye cāpy anugatās tava ||
aham utthāya vaḥ sarvān pratiyotsyāmi saṃyuge ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
न एतत् चित्रं महाराजna etat citraṃ mahārāja«не диво это, о великий царь
यत् भीः प्राणिनम् आविशेत्yat bhīḥ prāṇinam āviśetчто страх входит в живое существо»
न च प्राणभयात् भीतःna ca prāṇabhayāt bhītaḥ«и не из страха за жизнь, в испуге
व्यपयातः अस्मि भारतvyapayātaḥ asmi bhārataя удалился, о Бхарата»
अरथः च अनिषङ्गी चarathaḥ ca aniṣaṅgī ca«без колесницы и без колчана
निहतः पार्ष्णिसारथिःnihataḥ pārṣṇisārathiḥс убитым возницей-помощником»
एकः च अपि अगणः संख्येekaḥ ca api agaṇaḥ saṃkhye«один и без отряда в битве
प्रत्याश्वासम् अरोचयम्pratyāśvāsam arocayamя пожелал передышки»
न प्राणहेतोः न भयात्na prāṇahetoḥ na bhayāt«не ради жизни, не от страха
न विषादात् विशां पतेna viṣādāt viśāṃ pateне от уныния, о владыка людей»
इदम् अम्भः प्रविष्टः अस्मिidam ambhaḥ praviṣṭaḥ asmi«в эту воду я вошёл
श्रमात् तु इदम् अनुष्ठितम्śramāt tu idam anuṣṭhitamно от усталости это сделано»
त्वं च आश्वसिहि कौन्तेयtvaṃ ca āśvasihi kaunteya«и ты отдохни, Каунтея
ये च अपि अनुगताः तवye ca api anugatāḥ tavaи те, кто последовал за тобою»
अहम् उत्थाय वः सर्वान्aham utthāya vaḥ sarvān«я, встав, вас всех
प्रतियोत्स्यामि संयुगेpratiyotsyāmi saṃyugeбуду отражать в битве»
अनुवाद

Дурьодхана сказал: «„Не диво это, о великий царь, что страх входит в живое существо; но не из страха за жизнь, в испуге, я удалился, о Бхарата. Без колесницы и без колчана, с убитым возницей-помощником, один и без отряда в битве, я пожелал передышки. Не ради жизни, не от страха, не от уныния, о владыка людей, вошёл я в эту воду — но от усталости это сделано. И ты отдохни, Каунтея, и те, кто последовал за тобою; я, встав, буду отражать вас всех в битве“».

संस्करण

451bb6b1937d · प्रकाशित 20 जून 2026, 3:25:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से