महाभारत
Balarāma's Pilgrimage; the Curse of Soma and Prabhāsa9.34.44-48
9475 / 15823
महाभारत · 9.34.44-48
देवनागरी

पुरा हि सोमो राजेन्द्र रोहिण्याम् अवसच् चिरम् ॥
ततो ऽस्य कुपितान्य् आसन् नक्षत्राणि महात्मनः ॥
ता गत्वा पितरं प्राहुः प्रजापतिम् अतन्द्रिताः ॥
सोमो वसति नास्मासु रोहिणीं भजते सदा ॥
ता वयं सहिताः सर्वास् त्वत्सकाशे प्रजेश्वर ॥
वत्स्यामो नियताहारास् तपश्चरणतत्पराः ॥
श्रुत्वा तासां तु वचनं दक्षः सोमम् अथाब्रवीत् ॥
समं वर्तस्व भार्यासु मा त्वाधर्मो महान् स्पृशेत् ॥
ताश् च सर्वाब्रवीद् दक्षो गच्छध्वं सोमम् अन्तिकात् ॥
समं वत्स्यति सर्वासु चन्द्रमा मम शासनात् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

purā hi somo rājendra rohiṇyām avasac ciram ||
tato 'sya kupitāny āsan nakṣatrāṇi mahātmanaḥ ||
tā gatvā pitaraṃ prāhuḥ prajāpatim atandritāḥ ||
somo vasati nāsmāsu rohiṇīṃ bhajate sadā ||
tā vayaṃ sahitāḥ sarvās tvatsakāśe prajeśvara ||
vatsyāmo niyatāhārās tapaścaraṇatatparāḥ ||
śrutvā tāsāṃ tu vacanaṃ dakṣaḥ somam athābravīt ||
samaṃ vartasva bhāryāsu mā tvādharmo mahān spṛśet ||
tāś ca sarvābravīd dakṣo gacchadhvaṃ somam antikāt ||
samaṃ vatsyati sarvāsu candramā mama śāsanāt ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पुरा हि सोमः राजेन्द्रpurā hi somaḥ rājendraведь некогда Сома, о владыка царей
रोहिण्याम् अवसत् चिरम्rohiṇyām avasat ciramс Рохини жил долго
ततः अस्य कुपितानि आसन्tataḥ asya kupitāni āsanтогда разгневались
नक्षत्राणि महात्मनःnakṣatrāṇi mahātmanaḥсозвездия, жёны великого духом
ताः गत्वा पितरं प्राहुःtāḥ gatvā pitaraṃ prāhuḥони, придя к отцу, сказали
प्रजापतिम् अतन्द्रिताःprajāpatim atandritāḥПраджапати, неустанные
सोमः वसति न अस्मासुsomaḥ vasati na asmāsu«Сома не живёт с нами
रोहिणीं भजते सदाrohiṇīṃ bhajate sadāк Рохини склоняется всегда»
ताः वयं सहिताः सर्वाःtāḥ vayaṃ sahitāḥ sarvāḥ«мы все вместе
त्वत्सकाशे प्रजेश्वरtvatsakāśe prajeśvaraпри тебе, о владыка тварей»
वत्स्यामः नियताहाराःvatsyāmaḥ niyatāhārāḥ«будем жить, в пище умеренные
तपश्चरणतत्पराःtapaścaraṇatatparāḥпреданные подвижничеству»
श्रुत्वा तासां तु वचनंśrutvā tāsāṃ tu vacanaṃуслышав же их слово
दक्षः सोमम् अथ अब्रवीत्dakṣaḥ somam atha abravītДакша Соме сказал
समं वर्तस्व भार्यासुsamaṃ vartasva bhāryāsu«равно поступай с жёнами
मा त्वा अधर्मः महान् स्पृशेत्mā tvā adharmaḥ mahān spṛśetда не коснётся тебя великая адхарма»
ताः च सर्वाः अब्रवीत् दक्षःtāḥ ca sarvāḥ abravīt dakṣaḥи им всем сказал Дакша
गच्छध्वं सोमम् अन्तिकात्gacchadhvaṃ somam antikāt«идите к Соме
समं वत्स्यति सर्वासुsamaṃ vatsyati sarvāsuравно будет жить со всеми
चन्द्रमा मम शासनात्candramā mama śāsanātмесяц, по моему велению»
अनुवाद

«Ведь некогда Сома, о владыка царей, с Рохини жил долго; тогда разгневались созвездия, жёны великого духом. Они, придя к отцу Праджапати, неустанные, сказали: „Сома не живёт с нами, к Рохини склоняется всегда. Мы все вместе при тебе, о владыка тварей, будем жить, в пище умеренные, преданные подвижничеству“. Услышав их слово, Дакша сказал Соме: „Равно поступай с жёнами, да не коснётся тебя великая адхарма“. И всем им сказал Дакша: „Идите к Соме; равно будет жить со всеми месяц, по моему велению“».

संस्करण

d27aa3f9fcc8 · प्रकाशित 20 जून 2026, 3:45:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से