महाभारत · 9.51.1-2
॥
देवनागरी
जनमेजय उवाच
कथं कुमारी भगवंस् तपोयुक्ता ह्य् अभूत् पुरा ॥
किमर्थं च तपस् तेपे को वास्या नियमो ऽभवत् ॥
सुदुष्करम् इदं ब्रह्मंस् त्वत्तः श्रुतम् अनुत्तमम् ॥
आख्याहि तत्त्वम् अखिलं यथा तपसि सा स्थिता ॥
लिप्यंतरण (IAST)
janamejaya uvāca
kathaṃ kumārī bhagavaṃs tapoyuktā hy abhūt purā ||
kimarthaṃ ca tapas tepe ko vāsyā niyamo 'bhavat ||
suduṣkaram idaṃ brahmaṃs tvattaḥ śrutam anuttamam ||
ākhyāhi tattvam akhilaṃ yathā tapasi sā sthitā ||
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कथं कुमारी भगवन्kathaṃ kumārī bhagavanкак дева, о владыка
तपोयुक्ता हि अभूत् पुराtapoyuktā hi abhūt purāподвижничеству предалась встарь
किमर्थं च तपः तेपेkimarthaṃ ca tapaḥ tepeи ради чего подвижничество вершила
कः वा अस्या नियमः अभवत्kaḥ vā asyā niyamaḥ abhavatи каков был её обет
सुदुष्करम् इदं ब्रह्मन्suduṣkaram idaṃ brahmanтруднейшее это, о брахман
त्वत्तः श्रुतम् अनुत्तमम्tvattaḥ śrutam anuttamamот тебя услышано, непревзойдённое
आख्याहि तत्त्वम् अखिलंākhyāhi tattvam akhilaṃповедай истину всю
यथा तपसि सा स्थिताyathā tapasi sā sthitāкак в подвижничестве она пребывала
अनुवाद
Джанамеджая сказал: «Как дева, о владыка, подвижничеству предалась встарь? И ради чего подвижничество вершила, и каков был её обет? Труднейшее это, о брахман, от тебя услышано, непревзойдённое; поведай истину всю, как в подвижничестве она пребывала».
संस्करण
3a680134cd7d · प्रकाशित 20 जून 2026, 5:10:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Имя «Старой Девы» (Вриддхаканья), давшее броду название, отворяет повесть о подвижнице, чей суровый подвиг едва не пропал втуне. Любопытство царя направлено к тонкому: как и почему дева отдалась тапасу — и чего ей недостало. Сказание готовит поучение о том, что и величайшее усердие, минуя положенный устав жизни, не приносит полного плода.