ततः सा तपसोग्रेण पीडयित्वात्मनस् तनुम् ॥
पितृदेवार्चनरता बभूव विजने वने ॥
सात्मानं मन्यमानापि कृतकृत्यं श्रमान्विता ॥
वार्द्धकेन च राजेन्द्र तपसा चैव कर्शिता ॥
सा नाशकद् यदा गन्तुं पदात् पदम् अपि स्वयम् ॥
चकार गमने बुद्धिं परलोकाय वै तदा ॥
मोक्तुकामां तु तां दृष्ट्वा शरीरं नारदो ऽब्रवीत् ॥
असंस्कृतायाः कन्यायाः कुतो लोकास् तवानघे ॥
एवं हि श्रुतम् अस्माभिर् देवलोके महाव्रते ॥
तपः परमकं प्राप्तं न तु लोकास् त्वया जिताः ॥
तन् नारदवचः श्रुत्वा साब्रवीद् ऋषिसंसदि ॥
तपसो ऽर्धं प्रयच्छामि पाणिग्राहस्य सत्तमाः ॥
tataḥ sā tapasogreṇa pīḍayitvātmanas tanum ||
pitṛdevārcanaratā babhūva vijane vane ||
sātmānaṃ manyamānāpi kṛtakṛtyaṃ śramānvitā ||
vārddhakena ca rājendra tapasā caiva karśitā ||
sā nāśakad yadā gantuṃ padāt padam api svayam ||
cakāra gamane buddhiṃ paralokāya vai tadā ||
moktukāmāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā śarīraṃ nārado 'bravīt ||
asaṃskṛtāyāḥ kanyāyāḥ kuto lokās tavānaghe ||
evaṃ hi śrutam asmābhir devaloke mahāvrate ||
tapaḥ paramakaṃ prāptaṃ na tu lokās tvayā jitāḥ ||
tan nāradavacaḥ śrutvā sābravīd ṛṣisaṃsadi ||
tapaso 'rdhaṃ prayacchāmi pāṇigrāhasya sattamāḥ ||
«Тогда она, суровым подвижничеством измучив своё тело, в почитании предков и богов прилежная, была в безлюдном лесу. Она, себя мнящая исполнившей долг, усталая, и старостью, о владыка царей, и подвижничеством истощённая, — она, когда не могла идти от шага шаг даже сама, обратила к уходу мысль, в иной мир тогда. Желающую оставить тело, её увидев, Нарада сказал: „У неосвящённой девы откуда миры тебе, о безупречная? Так ведь слышано нами в мире богов, о великая в обете: подвижничество высшее обретено, но не миры тобою завоёваны“. То слово Нарады услышав, она сказала в собрании риши: „Подвижничества половину даю тому, кто возьмёт мою руку, о лучшие“».
f56fad971cdd · प्रकाशित 20 जून 2026, 5:10:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
На пороге смерти дева слышит от Нарады горькую истину: «у неосвящённой девы — откуда миры?» Подвиг её высок, но плода не дал, ибо минован положенный обряд (saṃskāra) брака. Стих утверждает порядок дхармы: даже величайший тапас не отменяет предписанных ступеней жизни, и пренебрегший ими не восходит к высшим мирам. Прозрев это, она готова отдать половину подвига за единый брак, лишь бы исполнить упущенное.