महाभारत
Kṛṣṇa's Counsel; the Breaking of Duryodhana's Thighs9.57.54-57
9701 / 15823
महाभारत · 9.57.54-57
देवनागरी

ध्वजवन्तो ऽस्त्रवन्तश् च शस्त्रवन्तस् तथैव च ॥
प्राकम्पन्त ततो राजंस् तव पुत्रे निपातिते ॥
ह्रदाः कूपाश् च रुधिरम् उद्वेमुर् नृपसत्तम ॥
नद्यश् च सुमहावेगाः प्रतिस्रोतोवहाभवन् ॥
पुल्लिङ्गा इव नार्यस् तु स्त्रीलिङ्गाः पुरुषाभवन् ॥
दुर्योधने तदा राजन् पतिते तनये तव ॥
दृष्ट्वा तान् अद्भुतोत्पातान् पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ॥
आविग्नमनसः सर्वे बभूवुर् भरतर्षभ ॥

लिप्यंतरण (IAST)

dhvajavanto 'stravantaś ca śastravantas tathaiva ca ||
prākampanta tato rājaṃs tava putre nipātite ||
hradāḥ kūpāś ca rudhiram udvemur nṛpasattama ||
nadyaś ca sumahāvegāḥ pratisrotovahābhavan ||
pulliṅgā iva nāryas tu strīliṅgāḥ puruṣābhavan ||
duryodhane tadā rājan patite tanaye tava ||
dṛṣṭvā tān adbhutotpātān pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha ||
āvignamanasaḥ sarve babhūvur bharatarṣabha ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ध्वजवन्तः अस्त्रवन्तः चdhvajavantaḥ astravantaḥ caсо стягами и метательным оружием
शस्त्रवन्तः तथा एव चśastravantaḥ tathā eva caи с ручным оружием
प्राकम्पन्त ततः राजन्prākampanta tataḥ rājanзадрожали тогда, о царь
ह्रदाः कूपाः च रुधिरम्hradāḥ kūpāḥ ca rudhiramозёра и колодцы кровь
उद्वेमुः नृपसत्तमudvemuḥ nṛpasattamaизрыгнули, о лучший из царей
नद्यः च सुमहावेगाःnadyaḥ ca sumahāvegāḥи реки, весьма стремительные
प्रतिस्रोतोवहाः अभवन्pratisrotovahāḥ abhavanвспять текущими стали
पुल्लिङ्गाः इव नार्यः तुpulliṅgāḥ iva nāryaḥ tuсловно мужского рода, жёны
स्त्रीलिङ्गाः पुरुषाः अभवन्strīliṅgāḥ puruṣāḥ abhavanженского рода мужи стали
दुर्योधने तदा राजन्duryodhane tadā rājanкогда Дурьодхана, о царь
पतिते तनये तवpatite tanaye tavaпал, сын твой
दृष्ट्वा तान् अद्भुतोत्पातान्dṛṣṭvā tān adbhutotpātānувидев те дивные знамения
पाञ्चालाः पाण्डवैः सहpāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ sahaпанчалы с Пандавами
आविग्नमनसः सर्वेāvignamanasaḥ sarveс встревоженным умом, все
बभूवुः भरतर्षभbabhūvuḥ bharatarṣabhaстали, о бык Бхаратов
अनुवाद

«Со стягами и метательным оружием, и с ручным оружием существа задрожали тогда, о царь, когда сын твой пал. Озёра и колодцы кровь изрыгнули, о лучший из царей; и реки, весьма стремительные, вспять текущими стали. Словно мужского рода жёны, женского рода мужи стали, когда Дурьодхана, о царь, пал, сын твой. Увидев те дивные знамения, панчалы с Пандавами с встревоженным умом, все стали, о бык Бхаратов».

संस्करण

12962abb0caa · प्रकाशित 20 जून 2026, 5:40:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से