Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Vidura Explains the Body and Karma11.3.9-14
9862 / 15823
महाभारत · 11.3.9-14
॥
देवनागरी

यथा च मृन्मयं भाण्डं चक्रारूढं विपद्यते ॥
किं चित् प्रक्रियमाणं वा कृतमात्रम् अथापि वा ॥
छिन्नं वाप्य् अवरोप्यन्तम् अवतीर्णम् अथापि वा ॥
आर्द्रं वाप्य् अथ वा शुष्कं पच्यमानम् अथापि वा ॥
अवतार्यमाणम् आपाकाद् उद्धृतं वापि भारत ॥
अथ वा परिभुज्यन्तम् एवं देहाः शरीरिणाम् ॥
गर्भस्थो वा प्रसूतो वाप्य् अथ वा दिवसान्तरः ॥
अर्धमासगतो वापि मासमात्रगतो ऽपि वा ॥
संवत्सरगतो वापि द्विसंवत्सर एव वा ॥
यौवनस्थो ऽपि मध्यस्थो वृद्धो वापि विपद्यते ॥
प्राक्कर्मभिस् तु भूतानि भवन्ति न भवन्ति च ॥
एवं सांसिद्धिके लोके किमर्थम् अनुतप्यसे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yathā ca mṛnmayaṃ bhāṇḍaṃ cakrārūḍhaṃ vipadyate ||
kiṃ cit prakriyamāṇaṃ vā kṛtamātram athāpi vā ||
chinnaṃ vāpy avaropyantam avatīrṇam athāpi vā ||
ārdraṃ vāpy atha vā śuṣkaṃ pacyamānam athāpi vā ||
avatāryamāṇam āpākād uddhṛtaṃ vāpi bhārata ||
atha vā paribhujyantam evaṃ dehāḥ śarīriṇām ||
garbhastho vā prasūto vāpy atha vā divasāntaraḥ ||
ardhamāsagato vāpi māsamātragato 'pi vā ||
saṃvatsaragato vāpi dvisaṃvatsara eva vā ||
yauvanastho 'pi madhyastho vṛddho vāpi vipadyate ||
prākkarmabhis tu bhūtāni bhavanti na bhavanti ca ||
evaṃ sāṃsiddhike loke kimartham anutapyase ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यथा च मृन्मयम् भाण्डम्yathā ca mṛnmayam bhāṇḍamкак и глиняный сосуд; сосуд из глины
चक्रारूढम् विपद्यतेcakrārūḍham vipadyateна круг поднятый гибнет; ломается на круге
किम् चित् प्रक्रियमाणम् वाkim cit prakriyamāṇam vāкакой-то ещё изготовляемый; во время изготовления
कृतमात्रम् अथ अपि वाkṛtamātram atha api vāтолько что сделанный или; едва готовый
छिन्नम् वा अपि अवरोप्यन्तम्chinnam vā api avaropyantamразбитый или снимаемый вниз; при снятии
अवतीर्णम् अथ अपि वाavatīrṇam atha api vāснятый уже или; уже опущенный
आर्द्रम् वा अपिārdram vā apiвлажный или же; мокрый
अथ वा शुष्कम्atha vā śuṣkamили сухой; сухой
पच्यमानम् अथ अपि वाpacyamānam atha api vāобжигаемый или; во время обжига
अवतार्यमाणम् आपाकात्avatāryamāṇam āpākātвынимаемый из печи; снимаемый после обжига
उद्धृतम् वा अपि भारतuddhṛtam vā api bhārataили уже вынутый, Бхарата; извлечённый
अथ वा परिभुज्यन्तम्atha vā paribhujyantamили используемый; когда им пользуются
एवम् देहाः शरीरिणाम्evam dehāḥ śarīriṇāmтак тела воплощённых; таковы тела живых
गर्भस्थः वा प्रसूतः वा अपिgarbhasthaḥ vā prasūtaḥ vā apiв утробе или рождённый; ещё в чреве
अथ वा दिवसान्तरःatha vā divasāntaraḥили через день; однодневный
अर्धमासगतः वा अपिardhamāsagataḥ vā apiили достигший полумесяца; двухнедельный
मासमात्रगतः अपि वाmāsamātragataḥ api vāили достигший месяца; месячный
संवत्सरगतः वा अपिsaṃvatsaragataḥ vā apiили достигший года; годовалый
द्विसंवत्सरः एव वाdvisaṃvatsaraḥ eva vāили именно двухлетний; двух лет
यौवनस्थः अपि मध्यस्थःyauvanasthaḥ api madhyasthaḥдаже в юности или среднем возрасте; юный или зрелый
वृद्धः वा अपि विपद्यतेvṛddhaḥ vā api vipadyateили старый тоже гибнет; старик умирает
प्राक्कर्मभिः तु भूतानिprākkarmabhiḥ tu bhūtāniпрежними делами существа; прошлой кармой
भवन्ति न भवन्ति चbhavanti na bhavanti caбывают и не бывают; рождаются и исчезают
एवम् सांसिद्धिके लोकेevam sāṃsiddhike lokeтак в установленном мире; в таком мире
किमर्थम् अनुतप्यसेkimartham anutapyaseзачем скорбишь; к чему мучиться
अनुवाद

«Глиняный сосуд может разбиться уже поднятым на круг, во время изготовления, только что сделанным, при снятии, уже снятым, влажным, сухим, во время обжига, вынимаемым из печи, уже вынутым или даже во время употребления. Таковы и тела воплощённых, о Бхарата. Кто-то погибает ещё в утробе, кто-то после рождения, кто-то через день, кто-то через половину месяца, кто-то через месяц, кто-то через год или два, кто-то в юности, кто-то в среднем возрасте, а кто-то стариком. Прежними делами существа рождаются и исчезают. Таков установленный мир: зачем же ты мучаешься?»

संस्करण

d1a3085cac2b · प्रकाशित 20 जून 2026, 1:32:35 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 11.3.3-8

श्लोक बदलें इन कुंजियों से