महाभारत · 11.3.1-2
॥
देवनागरी
धृतराष्ट्र उवाच
सुभाषितैर् महाप्राज्ञ शोको ऽयं विगतो मम ॥
भुय एव तु वाक्यानि श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः ॥
अनिष्टानां च संसर्गाद् इष्टानां च विवर्जनात् ॥
कथं हि मानसैर् दुःखैः प्रमुच्यन्ते ऽत्र पण्डिताः ॥
लिप्यंतरण (IAST)
dhṛtarāṣṭra uvāca
subhāṣitair mahāprājña śoko 'yaṃ vigato mama ||
bhuya eva tu vākyāni śrotum icchāmi tattvataḥ ||
aniṣṭānāṃ ca saṃsargād iṣṭānāṃ ca vivarjanāt ||
kathaṃ hi mānasair duḥkhaiḥ pramucyante 'tra paṇḍitāḥ ||
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
धृतराष्ट्र उवाचdhṛtarāṣṭra uvācaДхритараштра сказал; Дхритараштра произнёс
सुभाषितैः महाप्राज्ञsubhāṣitaiḥ mahāprājñaдобрыми словами, мудрейший; мудрыми речами
शोकः अयम् विगतः ममśokaḥ ayam vigataḥ mamaэта скорбь ушла моя; моё горе отступило
भूयः एव तु वाक्यानिbhūyaḥ eva tu vākyāniно ещё снова слова; ещё наставления
श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतःśrotum icchāmi tattvataḥуслышать хочу по истине; хочу услышать точно
अनिष्टानाम् च संसर्गात्aniṣṭānām ca saṃsargātи от соприкосновения с нежеланным; от встречи с плохим
इष्टानाम् च विवर्जनात्iṣṭānām ca vivarjanātи от оставления желанного; от разлуки с дорогим
कथम् हि मानसैः दुःखैःkatham hi mānasaiḥ duḥkhaiḥкак же от душевных страданий; каким образом
प्रमुच्यन्ते अत्र पण्डिताःpramucyante atra paṇḍitāḥосвобождаются здесь мудрые; мудрецы освобождаются
अनुवाद
Дхритараштра сказал: «О мудрейший, твоими добрыми словами эта моя скорбь отступила. Но я снова хочу услышать наставления в истине. Как здесь мудрые освобождаются от душевных страданий, возникающих от встречи с нежеланным и от разлуки с дорогим?»
संस्करण
a22c4971f93e · प्रकाशित 20 जून 2026, 1:32:35 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Дхритараштра уже не только плачет, но спрашивает о методе. Это важный поворот: боль становится поводом для знания, а не только для жалобы.