एवम् उक्तस् तु कौन्तेयो दीर्घप्रज्ञो महाद्युतिः ॥
उवाच वदतां श्रेष्ठं व्यासं सत्यवतीसुतम् ॥
वैशसं सुमहत् कृत्वा ज्ञातीनां लोमहर्षणम् ॥
आगस्कृत् सर्वलोकस्य पृथिवीनाशकारकः ॥
घातयित्वा तम् एवाजौ छलेनाजिह्मयोधिनम् ॥
उपसंप्रष्टुम् अर्हामि तम् अहं केन हेतुना ॥
ततस् तं नृपतिश्रेष्ठं चातुर्वर्ण्यहितेप्सया ॥
पुनर् आह महाबाहुर् यदुश्रेष्ठो महाद्युतिः ॥
नेदानीम् अतिनिर्बन्धं शोके कर्तुम् इहार्हसि ॥
यद् आह भगवान् व्यासस् तत् कुरुष्व नृपोत्तम ॥
ब्राह्मणास् त्वां महाबाहो भ्रातरश् च महौजसः ॥
पर्जन्यम् इव घर्मार्ता आशंसाना उपासते ॥
हतशिष्टाश् च राजानः कृत्स्नं चैव समागतम् ॥
चातुर्वर्ण्यं महाराज राष्ट्रं ते कुरुजाङ्गलम् ॥
प्रियार्थम् अपि चैतेषां ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥
नियोगाद् अस्य च गुरोर् व्यासस्यामिततेजसः ॥
सुहृदां चास्मद् आदीनां द्रौपद्याश् च परंतप ॥
कुरु प्रियम् अमित्रघ्न लोकस्य च हितं कुरु ॥
एवम् उक्तस् तु कृष्णेन राजा राजीवलोचनः ॥
हितार्थं सर्वलोकस्य समुत्तस्थौ महातपाः ॥
सो ऽनुनीतो नरव्याघ्रो विष्टरश्रवसा स्वयम् ॥
द्वैपायनेन च तथा देवस्थानेन जिष्णुना ॥
एतैश् चान्यैश् च बहुभिर् अनुनीतो युधिष्ठिरः ॥
व्यजहान् मानसं दुःखं संतापं च महामनाः ॥
श्रुतवाक्यः श्रुतनिधिः श्रुतश्रव्यविशारदः ॥
व्यवस्य मनसः शान्तिम् अगच्छत् पाण्डुनन्दनः ॥
evam uktas tu kaunteyo dīrghaprajño mahādyutiḥ ||
uvāca vadatāṃ śreṣṭhaṃ vyāsaṃ satyavatīsutam ||
vaiśasaṃ sumahat kṛtvā jñātīnāṃ lomaharṣaṇam ||
āgaskṛt sarvalokasya pṛthivīnāśakārakaḥ ||
ghātayitvā tam evājau chalenājihmayodhinam ||
upasaṃpraṣṭum arhāmi tam ahaṃ kena hetunā ||
tatas taṃ nṛpatiśreṣṭhaṃ cāturvarṇyahitepsayā ||
punar āha mahābāhur yaduśreṣṭho mahādyutiḥ ||
nedānīm atinirbandhaṃ śoke kartum ihārhasi ||
yad āha bhagavān vyāsas tat kuruṣva nṛpottama ||
brāhmaṇās tvāṃ mahābāho bhrātaraś ca mahaujasaḥ ||
parjanyam iva gharmārtā āśaṃsānā upāsate ||
hataśiṣṭāś ca rājānaḥ kṛtsnaṃ caiva samāgatam ||
cāturvarṇyaṃ mahārāja rāṣṭraṃ te kurujāṅgalam ||
priyārtham api caiteṣāṃ brāhmaṇānāṃ mahātmanām ||
niyogād asya ca guror vyāsasyāmitatejasaḥ ||
suhṛdāṃ cāsmad ādīnāṃ draupadyāś ca paraṃtapa ||
kuru priyam amitraghna lokasya ca hitaṃ kuru ||
evam uktas tu kṛṣṇena rājā rājīvalocanaḥ ||
hitārthaṃ sarvalokasya samuttasthau mahātapāḥ ||
so 'nunīto naravyāghro viṣṭaraśravasā svayam ||
dvaipāyanena ca tathā devasthānena jiṣṇunā ||
etaiś cānyaiś ca bahubhir anunīto yudhiṣṭhiraḥ ||
vyajahān mānasaṃ duḥkhaṃ saṃtāpaṃ ca mahāmanāḥ ||
śrutavākyaḥ śrutanidhiḥ śrutaśravyaviśāradaḥ ||
vyavasya manasaḥ śāntim agacchat pāṇḍunandanaḥ ||
Получив такой ответ, глубокий разумом и великосияющий Каунтея сказал Вьясе, сыну Сатьявати, лучшему из говорящих: «Совершив страшную бойню родичей, от которой волосы встают дыбом, став виновником перед всем миром и причиной гибели земли, погубив в битве самого Бхишму, прямого воина, обманом, по какой причине я достоин приблизиться к нему и расспрашивать его?» Тогда ради блага четырёх варн великосияющий лучший из Яду, сильнорукий Кришна, снова сказал этому лучшему из царей: «Теперь ты не должен чрезмерно цепляться за скорбь. Что сказал благословенный Вьяса, то и исполни, лучший царей. Брахманы, твои могучие братья, уцелевшие цари, все собравшиеся сословия и твоё царство Куру-джангала ждут тебя с надеждой, как измученные зноем ждут дождевую тучу. Ради этих великих брахманов, по повелению твоего гуру Вьясы неизмеримого сияния, ради друзей, начиная с нас, и ради Драупади, губитель врагов, сделай желанное и сделай благо миру». Услышав такие слова Кришны, лотосоокий царь, великий подвижник, поднялся ради блага всего мира. Утешенный самим Кришной, Двайпаяной, Девастханой, Джишну и многими другими, великодушный Юдхиштхира оставил душевную боль и внутреннее жжение. Сокровищница услышанного, искусный в предании сын Панду, решившись на умиротворение ума, обрёл покой».
5c348a585d40 · प्रकाशित 20 जून 2026, 4:51:42 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Кришна не спорит с болью Юдхиштхиры, но возвращает его к ответственности. Личная вина не должна парализовать царя, когда от него ждут защиты брахманы, братья, уцелевшие цари, женщины и всё царство.