Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Yudhishthira Performs Rites for the Fallen12.42.1-6
10146 / 15823
महाभारत · 12.42.1-6
॥
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
ततो युधिष्ठिरो राजा ज्ञातीनां ये हता मृधे ॥
श्राद्धानि कारयाम् आस तेषां पृथग् उदारधीः ॥
धृतराष्ट्रो ददौ राजा पुत्राणाम् और्ध्वदेहिकम् ॥
सर्वकामगुणोपेतम् अन्नं गाश् च धनानि च ॥
रत्नानि च विचित्राणि महार्हाणि महायशाः ॥
युधिष्ठिरस् तु कर्णस्य द्रोणस्य च महात्मनः ॥
धृष्टद्युम्नाभिमन्युभ्यां हैडिम्बस्य च रक्षसः ॥
विराटप्रभृतीनां च सुहृदाम् उपकारिणाम् ॥
द्रुपदद्रौपदेयानां द्रौपद्या सहितो ददौ ॥
ब्राह्मणानां सहस्राणि पृथग् एकैकम् उद्दिशन् ॥
धनैश् च वस्त्रै रत्नैश् च गोभिश् च समतर्पयत् ॥
ये चान्ये पृथिवीपाला येषां नास्ति सुहृज्जनः ॥
उद्दिश्योद्दिश्य तेषां च चक्रे राजौर्ध्वदैहिकम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tato yudhiṣṭhiro rājā jñātīnāṃ ye hatā mṛdhe ||
śrāddhāni kārayām āsa teṣāṃ pṛthag udāradhīḥ ||
dhṛtarāṣṭro dadau rājā putrāṇām aurdhvadehikam ||
sarvakāmaguṇopetam annaṃ gāś ca dhanāni ca ||
ratnāni ca vicitrāṇi mahārhāṇi mahāyaśāḥ ||
yudhiṣṭhiras tu karṇasya droṇasya ca mahātmanaḥ ||
dhṛṣṭadyumnābhimanyubhyāṃ haiḍimbasya ca rakṣasaḥ ||
virāṭaprabhṛtīnāṃ ca suhṛdām upakāriṇām ||
drupadadraupadeyānāṃ draupadyā sahito dadau ||
brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi pṛthag ekaikam uddiśan ||
dhanaiś ca vastrai ratnaiś ca gobhiś ca samatarpayat ||
ye cānye pṛthivīpālā yeṣāṃ nāsti suhṛjjanaḥ ||
uddiśyoddiśya teṣāṃ ca cakre rājaurdhvadaihikam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал; Вайшампаяна произнёс
ततः युधिष्ठिरः राजाtataḥ yudhiṣṭhiraḥ rājāзатем царь Юдхиштхира; после этого владыка
ज्ञातीनाम् ये हताः मृधेjñātīnām ye hatāḥ mṛdheиз родичей, которые убиты в битве; павшие близкие
श्राद्धानि कारयाम् आसśrāddhāni kārayām āsaшраддхи велел совершить; поминальные обряды устроил
तेषाम् पृथक् उदार धीःteṣām pṛthak udāra dhīḥдля них отдельно, щедромысленный; каждому особо
धृतराष्ट्रः ददौ राजाdhṛtarāṣṭraḥ dadau rājāцарь Дхритараштра дал; старый владыка подарил
पुत्राणाम् और्ध्व देहिकम्putrāṇām aurdhva dehikamдля сыновей посмертные дары; обряды после смерти
सर्व काम गुण उपेतम्sarva kāma guṇa upetamнаделённое всеми желанными качествами; полное всего нужного
अन्नम् गाः च धनानि चannam gāḥ ca dhanāni caпищу, коров и богатства; еду, скот и имущество
रत्नानि च विचित्राणिratnāni ca vicitrāṇiи разнообразные драгоценности; пёстрые самоцветы
महा अर्हाणि महा यशाःmahā arhāṇi mahā yaśāḥвесьма ценные, великославный; дорогостоящие
युधिष्ठिरः तु कर्णस्यyudhiṣṭhiraḥ tu karṇasyaЮдхиштхира же для Карны; в честь Карны
द्रोणस्य च महा आत्मनःdroṇasya ca mahā ātmanaḥи великодушного Дроны; для Дроны
धृष्टद्युम्न अभिमन्युभ्याम्dhṛṣṭadyumna abhimanyubhyāmдля Дхриштадьюмны и Абхиманью; двух героев
हैडिम्बस्य च रक्षसःhaiḍimbasya ca rakṣasaḥи ракшаса Хайдимбы; Гхатоткачи
विराट प्रभृतीनाम् चvirāṭa prabhṛtīnām caи начиная с Вираты; Вираты и прочих
सुहृदाम् उपकारिणाम्suhṛdām upakāriṇāmдрузей-благодетелей; помогавших союзников
द्रुपद द्रौपदेयानाम्drupada draupadeyānāmдля Друпады и сыновей Драупади; Драупадеев
द्रौपद्या सहितः ददौdraupadyā sahitaḥ dadauвместе с Драупади дал; даровал с ней
ब्राह्मणानाम् सहस्राणिbrāhmaṇānām sahasrāṇiтысячи брахманов; множество дваждырождённых
पृथक् एकैकम् उद्दिशन्pṛthak ekaikam uddiśanотдельно каждого указывая; посвящая каждому
धनैः च वस्त्रैः रत्नैः चdhanaiḥ ca vastraiḥ ratnaiḥ caбогатствами, одеждами и драгоценностями; имуществом и тканями
गोभिः च समतर्पयत्gobhiḥ ca samatarpayatи коровами полностью удовлетворил; насытил дарами
ये च अन्ये पृथिवी पालाःye ca anye pṛthivī pālāḥи другие владыки земли; прочие цари
येषाम् न अस्ति सुहृत् जनःyeṣām na asti suhṛt janaḥу которых нет близких людей; лишённые родных
उद्दिश्य उद्दिश्य तेषाम् चuddiśya uddiśya teṣām caкаждого из них особо называя; посвящая им
चक्रे राजा और्ध्व दैहिकम्cakre rājā aurdhva daihikamцарь совершил посмертные обряды; сделал дары после смерти
अनुवाद

Вайшампаяна сказал: затем щедромысленный царь Юдхиштхира велел отдельно совершить шраддхи для тех родичей, которые были убиты в битве. Великославный царь Дхритараштра дал ради посмертного обряда своих сыновей пищу, коров, богатства и разнообразные драгоценности, полные всего желанного и весьма ценные. Юдхиштхира же вместе с Драупади даровал дары ради Карны, великодушного Дроны, Дхриштадьюмны, Абхиманью, ракшаса Хайдимбы, Вираты и прочих друзей-благодетелей, Друпады и сыновей Драупади. Посвящая дары каждому отдельно, он удовлетворил тысячи брахманов богатствами, одеждами, драгоценностями и коровами. И для тех других владык земли, у которых не было близких людей, царь, называя каждого особо, совершил посмертные обряды.

संस्करण

9d8a50b3130e · प्रकाशित 20 जून 2026, 5:02:04 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.41.8-18

श्लोक बदलें इन कुंजियों से