वासुदेव उवाच
अनायसं मुने शस्त्रं मृदु विद्याम् अहं कथम् ॥
येनैषाम् उद्धरे जिह्वां परिमृज्यानुमृज्य च ॥
नारद उवाच
शक्त्यान्नदानं सततं तितिक्षा दम आर्जवम् ॥
यथार्हप्रतिपूजा च शस्त्रम् एतद् अनायसम् ॥
ज्ञातीनां वक्तुकामानां कटूनि च लघूनि च ॥
गिरा त्वं हृदयं वाचं शमयस्व मनांसि च ॥
नामहापुरुषः कश् चिन् नानात्मा नासहायवान् ॥
महतीं धुरम् आदत्ते ताम् उद्यम्योरसा वह ॥
सर्व एव गुरुं भारम् अनड्वान् वहते समे ॥
दुर्गे प्रतीकः सुगवो भारं वहति दुर्वहम् ॥
भेदाद् विनाशः संघानां संघमुख्यो ऽसि केशव ॥
यथा त्वां प्राप्य नोत्सीदेद् अयं संघस् तथा कुरु ॥
नान्यत्र बुद्धिक्षान्तिभ्यां नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ॥
नान्यत्र धनसंत्यागाद् गणः प्राज्ञे ऽवतिष्ठते ॥
धन्यं यशस्यम् आयुष्यं स्वपक्षोद्भावनं शुभम् ॥
ज्ञातीनाम् अविनाशः स्याद् यथा कृष्ण तथा कुरु ॥
vāsudeva uvāca
anāyasaṃ mune śastraṃ mṛdu vidyām ahaṃ katham ||
yenaiṣām uddhare jihvāṃ parimṛjyānumṛjya ca ||
nārada uvāca
śaktyānnadānaṃ satataṃ titikṣā dama ārjavam ||
yathārhapratipūjā ca śastram etad anāyasam ||
jñātīnāṃ vaktukāmānāṃ kaṭūni ca laghūni ca ||
girā tvaṃ hṛdayaṃ vācaṃ śamayasva manāṃsi ca ||
nāmahāpuruṣaḥ kaś cin nānātmā nāsahāyavān ||
mahatīṃ dhuram ādatte tām udyamyorasā vaha ||
sarva eva guruṃ bhāram anaḍvān vahate same ||
durge pratīkaḥ sugavo bhāraṃ vahati durvaham ||
bhedād vināśaḥ saṃghānāṃ saṃghamukhyo 'si keśava ||
yathā tvāṃ prāpya notsīded ayaṃ saṃghas tathā kuru ||
nānyatra buddhikṣāntibhyāṃ nānyatrendriyanigrahāt ||
nānyatra dhanasaṃtyāgād gaṇaḥ prājñe 'vatiṣṭhate ||
dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ svapakṣodbhāvanaṃ śubham ||
jñātīnām avināśaḥ syād yathā kṛṣṇa tathā kuru ||
Васудева спросил: «Мудрец, как мне узнать это лёгкое и мягкое оружие, которым я смогу вытащить их язык, погладив и снова погладив?» Нарада ответил: «Постоянное дарение пищи по силе, терпение, самообладание, прямота и почитание каждого по достоинству — вот это лёгкое оружие. Когда родичи хотят говорить резкие и легкомысленные слова, успокаивай речью их сердце, слова и умы. Только великий человек, не лишённый самообладания и помощников, берёт на себя большое бремя; подними его и неси грудью. Всякий бык несёт тяжёлую ношу по ровному месту, но в трудном месте передовой добрый бык несёт ношу, которую трудно вынести. От раскола гибнут союзы, а ты глава союза, Кешава; сделай так, чтобы этот союз, опираясь на тебя, не погиб. Община держится в мудром человеке только разумом и терпением, только сдерживанием чувств, только готовностью расстаться с богатством. Поэтому сделай так, Кришна, чтобы было сохранение родичей, возвышение своей стороны, благо, слава и долгая жизнь».
92c8863d2207 · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:09:07 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Средство Нарады не в слабости, а в управляемой мягкости: кормить, терпеть, сдерживать себя, говорить прямо и каждому давать должный почёт. Так лидер берёт на себя тяжесть чужих слов, чтобы род не был разрушен расколом.