Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Bhīṣma Teaches That Greed Is the Root of Sin12.152.20-26
10655 / 15823
महाभारत · 12.152.20-26
॥
देवनागरी

शिष्टांस् तु परिपृच्छेथा यान् वक्ष्यामि शुचिव्रतान् ॥
येषु वृत्तिभयं नास्ति परलोकभयं न च ॥
नामिषेषु प्रसङ्गो ऽस्ति न प्रियेष्व् अप्रियेषु च ॥
शिष्टाचारः प्रियो येषु दमो येषु प्रतिष्ठितः ॥
सुखं दुःखं परं येषां सत्यं येषां परायणम् ॥
दातारो न गृहीतारो दयावन्तस् तथैव च ॥
पितृदेवातिथेयाश् च नित्योद्युक्तास् तथैव च ॥
सर्वोपकारिणो धीराः सर्वधर्मानुपालकाः ॥
सर्वभूतहिताश् चैव सर्वदेयाश् च भारत ॥
न ते चालयितुं शक्या धर्मव्यापारपारगाः ॥
न तेषां भिद्यते वृत्तं यत् पुरा साधुभिः कृतम् ॥
न त्रासिनो न चपला न रौद्राः सत्पथे स्थिताः ॥
ते सेव्याः साधुभिर् नित्यं येष्व् अहिंसा प्रतिष्ठिता ॥
कामक्रोधव्यपेता ये निर्ममा निरहंकृताः ॥
सुव्रताः स्थिरमर्यादास् तान् उपास्स्व च पृच्छ च ॥

लिप्यंतरण (IAST)

śiṣṭāṃs tu paripṛcchethā yān vakṣyāmi śucivratān ||
yeṣu vṛttibhayaṃ nāsti paralokabhayaṃ na ca ||
nāmiṣeṣu prasaṅgo 'sti na priyeṣv apriyeṣu ca ||
śiṣṭācāraḥ priyo yeṣu damo yeṣu pratiṣṭhitaḥ ||
sukhaṃ duḥkhaṃ paraṃ yeṣāṃ satyaṃ yeṣāṃ parāyaṇam ||
dātāro na gṛhītāro dayāvantas tathaiva ca ||
pitṛdevātitheyāś ca nityodyuktās tathaiva ca ||
sarvopakāriṇo dhīrāḥ sarvadharmānupālakāḥ ||
sarvabhūtahitāś caiva sarvadeyāś ca bhārata ||
na te cālayituṃ śakyā dharmavyāpārapāragāḥ ||
na teṣāṃ bhidyate vṛttaṃ yat purā sādhubhiḥ kṛtam ||
na trāsino na capalā na raudrāḥ satpathe sthitāḥ ||
te sevyāḥ sādhubhir nityaṃ yeṣv ahiṃsā pratiṣṭhitā ||
kāmakrodhavyapetā ye nirmamā nirahaṃkṛtāḥ ||
suvratāḥ sthiramaryādās tān upāssva ca pṛccha ca ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शिष्टान् तु परिपृच्छेथाःśiṣṭān tu paripṛcchethāḥу воспитанных же расспрашивай; благородных
यान् वक्ष्यामि शुचि व्रतान्yān vakṣyāmi śuci vratānкоторых я назову, чистых в обетах; суврата
येषु वृत्ति भयम् न अस्तिyeṣu vṛtti bhayam na astiв ком нет страха за пропитание; образ жизни
परलोक भयम् न चparaloka bhayam na caи нет страха за иной мир; посмертный
न आमिषेषु प्रसङ्गः अस्तिna āmiṣeṣu prasaṅgaḥ astiнет привязанности к мясу; добыче
न प्रियेषु अप्रियेषु चna priyeṣu apriyeṣu caни к приятному, ни к неприятному; неприятностям
शिष्ट आचारः प्रियः येषुśiṣṭa ācāraḥ priyaḥ yeṣuповедение благородных дорого которым; любимо
दमः येषु प्रतिष्ठितःdamaḥ yeṣu pratiṣṭhitaḥсамообуздание в которых утверждено; укоренено
सुखम् दुःखम् परम् येषाम्sukham duḥkham param yeṣāmсчастье и страдание у которых равны; одинаковы
सत्यम् येषाम् परायणम्satyam yeṣām parāyaṇamистина у которых высшая опора; цель
दातारः न गृहीतारःdātāraḥ na gṛhītāraḥдающие, не берущие; принимающие
दयावन्तः तथा एव चdayāvantaḥ tathā eva caи также сострадательные; милосердные
पितृ देव अतिथेयाः चpitṛ deva atitheyāḥ caпочитающие предков, богов и гостей; атитхи
नित्य उद्युक्ताः तथा एव चnitya udyuktāḥ tathā eva caи также всегда усердные; готовые
सर्व उपकारिणः धीराःsarva upakāriṇaḥ dhīrāḥвсем помогающие, стойкие; мудрые
सर्व धर्म अनुपालकाःsarva dharma anupālakāḥхранители всех дхарм; соблюдающие
सर्व भूत हिताः च एवsarva bhūta hitāḥ ca evaи благожелательные ко всем существам; живым
सर्व देयाः च भारतsarva deyāḥ ca bhārataи всё отдающие, Бхарата; щедрые
न ते चालयितुम् शक्याःna te cālayitum śakyāḥих невозможно поколебать; сдвинуть
धर्म व्यापार पारगाःdharma vyāpāra pāragāḥперешедших за деятельность дхармы; искусных
न तेषाम् भिद्यते वृत्तम्na teṣām bhidyate vṛttamих поведение не нарушается; разбивается
यत् पुरा साधुभिः कृतम्yat purā sādhubhiḥ kṛtamкоторое прежде совершено святыми; благими
न त्रासिनः न चपलाःna trāsinaḥ na capalāḥне боязливые, не непостоянные; легкомысленные
न रौद्राः सत् पथे स्थिताःna raudrāḥ sat pathe sthitāḥне жестокие, стоящие на верном пути; истинном
ते सेव्याः साधुभिः नित्यम्te sevyāḥ sādhubhiḥ nityamони должны почитаться добрыми всегда; служиться
येषु अहिंसा प्रतिष्ठिताyeṣu ahiṃsā pratiṣṭhitāв ком ненасилие утверждено; укоренено
काम क्रोध व्यपेताः येkāma krodha vyapetāḥ yeкто свободны от желания и гнева; камы
निर्ममाः निरहंकृताःnirmamāḥ nirahaṃkṛtāḥбез собственности, без эгоизма; аханкары
सुव्रताः स्थिर मर्यादाःsuvratāḥ sthira maryādāḥдобрых обетов, твёрдых границ; правил
तान् उपास्स्व च पृच्छ चtān upāssva ca pṛccha caим служи и спрашивай; расспрашивай
अनुवाद

«Расспрашивай же воспитанных и чистых в обетах людей, о которых я скажу. В них нет страха за пропитание и нет страха за иной мир; нет привязанности к добыче, приятному или неприятному. Им дорого поведение благородных, в них утверждено самообуздание; счастье и страдание для них равны, истина — их высшая опора. Они дают, а не берут, они сострадательны; всегда готовы служить предкам, богам и гостям; они стойки, всем помогают и соблюдают все дхармы. Они желают блага всем существам и готовы всё отдавать, о Бхарата; их невозможно поколебать, они перешли через саму занятость дхармой. Их поведение, установленное древними благими людьми, не нарушается; они не боязливы, не легкомысленны, не жестоки и стоят на истинном пути. Им всегда должны служить добрые люди: в них утверждено ненасилие, они свободны от желания и гнева, без чувства “моё” и без эгоизма, добрых обетов и твёрдых границ. Им служи и их расспрашивай».

संस्करण

df0bc7c0e652 · प्रकाशित 21 जून 2026, 2:13:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.152.15-19

श्लोक बदलें इन कुंजियों से