महाभारत · 12.163.22-23
॥
देवनागरी
राजधर्मोवाच
स्वागतं भवते विप्र दिष्ट्या प्राप्तो ऽसि मे गृहम् ॥
अस्तं च सविता यातः संध्येयं समुपस्थिता ॥
मम त्वं निलयं प्राप्तः प्रियातिथिर् अनिन्दितः ॥
पूजितो यास्यसि प्रातर् विधिदृष्टेन कर्मणा ॥
लिप्यंतरण (IAST)
rājadharmovāca
svāgataṃ bhavate vipra diṣṭyā prāpto 'si me gṛham ||
astaṃ ca savitā yātaḥ saṃdhyeyaṃ samupasthitā ||
mama tvaṃ nilayaṃ prāptaḥ priyātithir aninditaḥ ||
pūjito yāsyasi prātar vidhidṛṣṭena karmaṇā ||
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
राजधर्म उवाचrājadharma uvācaРаджадхарма сказал; Раджадхарма произнёс
स्वागतम् भवते विप्रsvāgatam bhavate vipraдобро пожаловать тебе, брахман; приветствие
दिष्ट्या प्राप्तः असि मे गृहम्diṣṭyā prāptaḥ asi me gṛhamк счастью, ты достиг моего дома; пришёл
अस्तम् च सविता यातःastam ca savitā yātaḥи солнце ушло к закату; зашло
संध्या इयम् समुपस्थिताsaṃdhyā iyam samupasthitāэти сумерки наступили; вечер
मम त्वम् निलयम् प्राप्तःmama tvam nilayam prāptaḥмоего жилища ты достиг; дома
प्रिय अतिथिः अनिन्दितःpriya atithiḥ aninditaḥдорогой гость, безупречный; почтенный
पूजितः यास्यसि प्रातःpūjitaḥ yāsyasi prātaḥпочтённый, ты уйдёшь утром; после почёта
विधि दृष्टेन कर्मणाvidhi dṛṣṭena karmaṇāдействием, установленным правилом; по обряду
अनुवाद
Раджадхарма сказал: «Добро пожаловать тебе, брахман. К счастью, ты пришёл в мой дом. Солнце уже зашло, и настали сумерки. Ты пришёл в моё жилище как дорогой и безупречный гость. Утром ты уйдёшь, будучи почтён действием, предписанным правилом».
संस्करण
e2abc584540d · प्रकाशित 20 जून 2026, 10:36:17 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Раджадхарма отвечает не подозрением, а дхармой гостеприимства. Именно это великодушие позже сделает неблагодарность Гаутамы особенно тяжёлой.