महाभारत
Vyāsa Teaches the Discipline of the Four Āśramas (Vyāsa Explains the Discipline of the Four Āśramas)12.234.25-29
11078 / 15823
महाभारत · 12.234.25-29
देवनागरी

यांस् तु गन्धान् रसान् वापि ब्रह्मचारी न सेवते ॥
सेवेत तान् समावृत्त इति धर्मेषु निश्चयः ॥
ये के चिद् विस्तरेणोक्ता नियमा ब्रह्मचारिणः ॥
तान् सर्वान् अनुगृह्णीयाद् भवेच् चानपगो गुरोः ॥
स एवं गुरवे प्रीतिम् उपहृत्य यथाबलम् ॥
आश्रमेष्व् आश्रमेष्व् एवं शिष्यो वर्तेत कर्मणा ॥
वेदव्रतोपवासेन चतुर्थे चायुषो गते ॥
गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावर्तेद् यथाविधि ॥
धर्मलब्धैर् युतो दारैर् अग्नीन् उत्पाद्य धर्मतः ॥
द्वितीयम् आयुषो भागं गृहमेधिव्रती भवेत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yāṃs tu gandhān rasān vāpi brahmacārī na sevate ||
seveta tān samāvṛtta iti dharmeṣu niścayaḥ ||
ye ke cid vistareṇoktā niyamā brahmacāriṇaḥ ||
tān sarvān anugṛhṇīyād bhavec cānapago guroḥ ||
sa evaṃ gurave prītim upahṛtya yathābalam ||
āśrameṣv āśrameṣv evaṃ śiṣyo varteta karmaṇā ||
vedavratopavāsena caturthe cāyuṣo gate ||
gurave dakṣiṇāṃ dattvā samāvarted yathāvidhi ||
dharmalabdhair yuto dārair agnīn utpādya dharmataḥ ||
dvitīyam āyuṣo bhāgaṃ gṛhamedhivratī bhavet ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यान् तु गन्धान्yān tu gandhānкакие же запахи; ароматы
रसान् वा अपिrasān vā apiили также вкусы; наслаждения
ब्रह्मचारी न सेवतेbrahmacārī na sevateбрахмачари не принимает; не использует
सेवेत् तान् समावृत्तःsevet tān samāvṛttaḥпусть принимает их вернувшийся; завершивший учение
इति धर्मेषु निश्चयःiti dharmeṣu niścayaḥтаково в дхармах решение; установление
ये के चित् विस्तरेण उक्ताःye ke cit vistareṇa uktāḥкакие-либо подробно сказанные; изложенные
नियमाः ब्रह्मचारिणःniyamāḥ brahmacāriṇaḥправила брахмачари; ученика
तान् सर्वान् अनुगृह्णीयात्tān sarvān anugṛhṇīyātих всех пусть принимает; соблюдает
भवेत् च अनपगः गुरोःbhavet ca anapagaḥ guroḥи пусть будет не отходящим от гуру; неотступным
सः एवम् गुरवे प्रीतिम्saḥ evam gurave prītimон так гуру радость; удовлетворение
उपहृत्य यथा बलम्upahṛtya yathā balamпринеся по силе; возможности
आश्रमेषु आश्रमेषु एवम्āśrameṣu āśrameṣu evamв ашрамах, в каждом ашраме так; ступенях
शिष्यः वर्तेत कर्मणाśiṣyaḥ varteta karmaṇāученик пусть действует делом; поступком
वेद व्रत उपवासेनveda vrata upavāsenaведой, обетом и постом; воздержанием
चतुर्थे च आयुषः गतेcaturthe ca āyuṣaḥ gateи когда четвёртая часть жизни прошла; завершилась
गुरवे दक्षिणाम् दत्त्वाgurave dakṣiṇām dattvāгуру дав дакшину; дар
समावर्तेत् यथा विधिsamāvartet yathā vidhiпусть возвращается по правилу; завершает обучение
धर्म लब्धैः युतः दारैःdharma labdhaiḥ yutaḥ dāraiḥсоединившись с супругой, обретённой по дхарме; законно
अग्नीन् उत्पाद्य धर्मतःagnīn utpādya dharmataḥогни установив по дхарме; правилу
द्वितीयम् आयुषः भागम्dvitīyam āyuṣaḥ bhāgamвторую часть жизни; срока
गृहमेधि व्रती भवेत्gṛhamedhi vratī bhavetпусть будет соблюдающим обет домохозяина; грихастхи
अनुवाद

«Те запахи и вкусы, которыми брахмачари не пользуется, он может принимать после возвращения из ученичества: таково установленное решение в дхармах. Какие бы правила брахмачари ни были подробно изложены, пусть он принимает их все и остаётся неотступным от гуру. Так, по мере сил доставив гуру радость, ученик должен действовать делом в каждом ашраме. Когда четвёртая часть жизни пройдёт в изучении Веды, обете и посте, пусть он даст гуру дакшину и по правилу завершит обучение. Затем, соединившись с супругой, обретённой по дхарме, и установив священные огни, пусть вторую часть жизни он будет соблюдать обет домохозяина».

संस्करण

49a6acde89be · प्रकाशित 21 जून 2026, 2:10:47 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से