तपो हि बुद्धियुक्तानां शाश्वतं ब्रह्मदर्शनम् ॥
अन्विच्छतां शुभं कर्म नराणां त्यजतां सुखम् ॥
स्नेहायतननाशाच् च धननाशाच् च पार्थिव ॥
आधिव्याधिप्रतापाच् च निर्वेदम् उपगच्छति ॥
निर्वेदाद् आत्मसंबोधः संबोधाच् छास्त्रदर्शनम् ॥
शास्त्रार्थदर्शनाद् राजंस् तप एवानुपश्यति ॥
दुर्लभो हि मनुष्येन्द्र नरः प्रत्यवमर्शवान् ॥
यो वै प्रियसुखे क्षीणे तपः कर्तुं व्यवस्यति ॥
तपः सर्वगतं तात हीनस्यापि विधीयते ॥
जितेन्द्रियस्य दान्तस्य स्वर्गमार्गप्रदेशकम् ॥
प्रजापतिः प्रजाः पूर्वम् असृजत् तपसा विभुः ॥
क्व चित् क्व चिद् व्रतपरो व्रतान्य् आस्थाय पार्थिव ॥
आदित्या वसवो रुद्रास् तथैवाग्न्य् अश्विमारुताः ॥
विश्वेदेवास् तथा साध्याः पितरो ऽथ मरुद्गणाः ॥
यक्षराक्षसगन्धर्वाः सिद्धाश् चान्ये दिवौकसः ॥
संसिद्धास् तपसा तात ये चान्ये स्वर्गवासिनः ॥
tapo hi buddhiyuktānāṃ śāśvataṃ brahmadarśanam ||
anvicchatāṃ śubhaṃ karma narāṇāṃ tyajatāṃ sukham ||
snehāyatananāśāc ca dhananāśāc ca pārthiva ||
ādhivyādhipratāpāc ca nirvedam upagacchati ||
nirvedād ātmasaṃbodhaḥ saṃbodhāc chāstradarśanam ||
śāstrārthadarśanād rājaṃs tapa evānupaśyati ||
durlabho hi manuṣyendra naraḥ pratyavamarśavān ||
yo vai priyasukhe kṣīṇe tapaḥ kartuṃ vyavasyati ||
tapaḥ sarvagataṃ tāta hīnasyāpi vidhīyate ||
jitendriyasya dāntasya svargamārgapradeśakam ||
prajāpatiḥ prajāḥ pūrvam asṛjat tapasā vibhuḥ ||
kva cit kva cid vrataparo vratāny āsthāya pārthiva ||
ādityā vasavo rudrās tathaivāgny aśvimārutāḥ ||
viśvedevās tathā sādhyāḥ pitaro 'tha marudgaṇāḥ ||
yakṣarākṣasagandharvāḥ siddhāś cānye divaukasaḥ ||
saṃsiddhās tapasā tāta ye cānye svargavāsinaḥ ||
«Для разумных людей, ищущих благое действие и оставляющих удобство, тапас является вечным видением Брахмана. От гибели опор привязанности, от утраты богатства, от мучения душевной боли и болезни человек приходит к отрезвлению. Из отрезвления рождается самопробуждение, из пробуждения — видение шастры, а из видения смысла шастры, о царь, он начинает видеть именно тапас. Редок, о владыка людей, человек, способный к самоанализу, который, когда приятное счастье истощено, решает совершать тапас. Тапас всепроникающ и предписывается даже низкому человеку, если он победил чувства и обуздал себя; он указывает путь к небу. Праджапати, владыка, прежде создал существ тапасом, приняв обеты. Адитьи, Васу, Рудры, Агни, Ашвины, Маруты, Вишведевы, Садхьи, предки, сонмы Марутов, якши, ракшасы, гандхарвы, сиддхи и другие небожители, а также прочие обитатели неба достигли совершенства тапасом».
0c9bf2202380 · प्रकाशित 21 जून 2026, 5:40:57 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Здесь страдание становится дверью к viveka: потеря, болезнь и беспокойство могут привести не к ожесточению, а к nirveda, пробуждению и видению тапаса как пути.